Өнеге - ұлағатты адамдардың ұрпаққа көрсететін үлгісі
Өнеге – тәрбиенің алтын арқауы
«Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны алады» деген нақыл – тәрбиенің өзегін дәл сипаттайтын өмірлік қағида. Өнеге – ұлағатты адамдардың ұрпаққа көрсететін үлгісі; ол адамның тәлімділігі мен мәдениеті, саналылығы мен жауапкершілігін айқындайтын қағидалар жиынтығы.
Негізгі ой
Иманды, зерделі, инабатты жандардан адамдар жақсылық пен қайырымдылықты, адамгершілік пен ізеттілікті үйреніп, оны өз өміріне үлгі етеді.
Ұлттық өнегенің тәрбиедегі орны
Дәстүрлі қазақ қоғамындағы ұлттық өнеге – адамның бойында кісілік, инабаттылық, парасаттылық секілді асыл қасиеттердің қалыптасуына ықпал ететін ұлттық тәлім-тәрбиенің қайнар көзі. Бұл – ұрпақтың мінезін, дүниетанымын, адаммен қарым-қатынасын өркениетті арнаға бағыттайтын рухани тірек.
Білім берудің түпкі мақсаты
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында білім беру – қоғам мүшелерінің жоғары адамгершілік, парасаттылық, мәдени және физикалық деңгейінің дамуына, сондай-ақ кәсіби біліктілігіне қол жеткізуге бағытталған тәрбиелеу мен оқытудың үздіксіз процесі ретінде айқындалады.
Демек, білім берудің шынайы мақсаты – адамды белгілі бір білім қорымен қаруландыру ғана емес; білім алушыны рухани және адамгершілік тұрғыда дамыту, оны өнегелі өмір жолына бастау.
Қазіргі кезеңдегі өзектілік
Қазіргі педагогика жас ұрпаққа ғасырлар бойы қалыптасқан халық даналығы мен ұлттық өнегені меңгертуді тәрбие саласындағы басым міндеттердің бірі ретінде қарастырады. Балалардың өмірден өз орнын табуына, табиғи дарыны мен адами қабілетін ашуға көмектесудің мәні бүгінгі қоғамдық-әлеуметтік өзгерістер мен әлемнің жаңғыра даму үдерісіне сай арта түсуде.
Әсіресе қоғам дамуының өтпелі кезеңдерінде бой көрсететін келеңсіз құбылыстар рухани-адамгершілік тәрбиесінің ерекше маңызын айқын көрсетеді.
«Өзін-өзі тану» жобасының тәрбиелік мәні
Бөбек қорының президенті Сара Алпысқызы бастамашы болған «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беру жобасы жан-жақты дамыған тұлғаны тәрбиелеуді көздейді.
- баланың өз қадірін білуіне және өзін сыйлауына;
- өзгенің бағасына шамадан тыс тәуелді болмауына;
- өзін-өзі жетілдіруіне;
- өмірдің алуан жағдайында бағытын айқындауына;
- өз бетінше шешім қабылдауына және сөзі мен ісіне жауапкершілік сезінуіне
Бақыт өлшемі және ұрпақ тәрбиесі
Халық даналығы «Адамның бақыты – балада» дейді. Кейбіреулер бақытты байлықтан, енді біреулер атақ-даңқтан, мансап пен қызметтен іздейді. Алайда мұның бәрі өткінші. Адамға нағыз бақытты тәрбиелі ұрпақ сыйлай алады. «Адам ұрпағымен мың жасайды» деген сөздің түпкі мәні де осында.
Өмірлік жауапкершілік
Сәби дүниеге келген сәттен бастап ата-ана алдында нәзік те күрделі, қыр-сыры мол қоғамдық міндет тұрады. Ол – бала тәрбиесі. Бала үшін алғашқы ұстаз – ата-ана, ал балабақшада – тәрбиеші. Балаға бұлардан артық ұстаз жоқ.
Тәрбие күнделікті әрекеттен басталады
Бала кішкентайынан-ақ әр нәрсеге әуестеніп, үлкендерге көмектескісі келеді. Кей ата-ана «жұмысымды бөгейсің», «істеп жатқанымды бүлдіресің» деп ұрысуы мүмкін. Бұл – қате түсінік.
Дұрыс ұстаным
Ересек адам өз ісін атқарып жүріп, баланың қолынан келетін жұмысқа жағдай жасап, үйренуіне көмектескені орынды.
Нәтиже
Бала тапсырманы соңына дейін орындауға дағдыланса, жауапкершілігі артады және көрген үлгі-өнегені бойына сіңіреді.
Өнегенің бастауы: отбасы мен балабақша
Баланың алдында отбасы мүшелерінің де, педагогтардың да әдептілік танытып, үлгі көрсетуі – болашақ азаматты тәрбиелеудің сенімді жолы. Өнеге отбасынан басталып, балабақшада жалғасады.
Балаларымыздың бойына сіңген ізеттілік дөрекілікке, қайырымдылық қатігездікке, адалдық арамдыққа ауыспасын.
Осы тілек – ұрпақ алдындағы үлкен міндет екенін терең түсінейік.