Жолда Қасқыр мен Қоянда Ақшақарға көмектеспекші болып, жарыстырып
Мақсаты
Таным
Қысқы мерекелер туралы түсінікті кеңейту, Жаңа жыл мерекесінің ерекшелігін меңгерту.
Сөйлеу мәдениеті
Кеш барысында өзін еркін ұстауға, мәдениетті және анық сөйлеуге дағдыландыру.
Тәрбиелік мәні
Ана тілін құрметтеуге, адамгершілікке, ұқыптылыққа және көпшілік алдында ұстамды болуға тәрбиелеу.
Көрнекілігі
Сахна әсем безендіріледі: шырша, шарлар, жалаушалар және нақыл сөздер жазылған плакаттар.
Кештің барысы
Кіріспе
Құрметті қонақтар! Сіздерді Жаңа жыл мерекесімен құттықтаймыз. Жаңа жыл бақыт пен берекеге толы болсын! Балалардың шағын мерекелік қойылымын қабыл алыңыздар.
Қысқа сұхбат
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Қыс.
- Қыста қандай мерекелер тойланады?
- Президент күні, Тәуелсіздік күні, Жаңа жыл.
- Жаңа жылда қандай қонақтарды шақырамыз?
- Аяз ата мен Ақшақар.
Ендеше, бүгін мерекемізді сол қонақтармен бірге қарсы алайық. Сахнаға Аяз ата мен Ақшақар келеді.
Аяз ата мен Ақшақардың келуі
Аяз ата: Сәлеметсіңдер ме, балалар! Сендерді Жаңа жылмен құттықтау үшін және өнерлеріңді тамашалау үшін немерем екеуміз алыстан арнайы келдік. Сендерге арнап ақ қошақанды сыйлыққа ала келдік.
Балалар қонақтарды төрге шығарып, ән айтып, би билеп қарсы алады. Жылқы жылын шығарып салып, берекелі де мерекелі қой жылын қарсы алғандарына ризашылық білдіреді.
Шиеленіс: Ақ қошақанның ұрлануы
Ақшақар қошақанды ертіп, шыршаның жанында би билейді. Осы сәтті сырттай Мыстан кемпір бақылап тұрады. Ол қошақанға қызығып, айласын асырып, ұрлап кетеді.
Қошақанын жоғалтқан Ақшақар қатты қобалжып, шыршаның түбіне әлсіреп отыра қалады. Ал Мыстан кемпір болса олжасына мәз болып, әндетіп жүріп кетеді.
Мыстан кемпірдің мақтан сөзі
«Сендердің көптен күткен Жаңа жылдарың өтпейтін болды. Себебі Жаңа жылға сән беретін Ақшақардың Ақ қошақаны менің қолымда!»
Түйін ой
Әділдік пен бірлік болмаса, мерекенің сәні кетеді. Ал көмектесуге дайын жүрек әрдайым жол табады.
Қоян мен Қасқырдың талпынысы
Жолда Мыстан кемпірге Қасқыр мен Қоян кездеседі. Қасқыр жағдайды түсініп, Қоянды қорқытпай, көмектесуге шақырады.
Қасқыр: Қоянжан, ағалық уәдемді берем. Бірге көмектесейік.
Олар Мыстан кемпірге ойын арқылы әділ жарыс ұсынады: жеңсе, Ақ қошақанды қайтаруы тиіс. Алайда Мыстан кемпір айла жасап, балаларды үркітіп, ойында жеңіп кетеді.
Жеңіліс тапқан Қасқыр ашуға мініп, уәдесінен тайып Қоянды қуады. Қоян зәресі ұшып қаша жөнеледі.
Арыстан мен Тасбақаның сынағы
Мыстан кемпір көңілді би билеп жүрген Арыстан мен Тасбақаға кезігеді. Олар әжеге ақыл айтып, жақсылыққа шақырады.
Тасбақа: Әже, жаман қасиеттеріңізден арылып, Ақшақардың Ақ қошақанын қайтарғаныңыз дұрыс болар.
Олар би сайысын ұсынады: кім жеңсе — соның айтқаны. Бірақ Мыстан кемпір қорқыту арқылы өзіне жақтас жинап, әділ нәтиженің шығуына кедергі жасайды. Арыстан мен Тасбақа көңілдері түсіп, кетіп қалады.
Аю мен Машаның ойыны
Келесі жолыққандар — Аю мен тентек Маша. Аю Машаны қорғап, жағдайдың мәнін сұрайды.
Аю: Сонда бәріміз күткен Жаңа жылдың болуы-болмауы сіздің қолыңыздағы Ақ қошақанға байланысты ма?
Олар да ойын ұсынады: Мыстан жеңсе — сиқырлы таяқ (және олжасы) өзінде қалады, ұтылса — Ақшақарға қайтарады. Бұл жолы да Мыстан кемпір жеңіске жетеді. Ойын ата-аналарды да қатыстыра отырып өткізіледі.
Шешім: Алдар Көсенің айласы
Мыстан кемпір аты белгілі Алдар Көсе жүрген ауылға келеді. Бұл ауылда дәулетті Бай мен Кемпір сөзге келіп, дауласып отырған еді. Мыстан өзінше «сиқырлы таяғымен» дауды шешпек болады.
Алдар Көсе: Елдің тыныштығын бұзып, жұртты шулатып жүрген сен бе?
Мыстан кемпір өзін мақтатқанды ұнатады. Алдар Көсе осыны пайдаланып, жылы сөзбен алдап, Ақ қошақанды көп қошақанның арасына қосып жібереді.
Алдар Көсе: Ана жақтағы көп қошақанның ішінен Ақ қошақанды тауып алсаң — менің атым өшсін. Таба алмасаң, сенен жапа шеккендердің бәрінен және Ақшақардан кешірім сұрайсың.
Мыстан кемпір қанша іздесе де Ақ қошақанды таба алмай, жеңілгенін мойындайды. Кешірім сұрауға келіседі. Алдар Көсе Бай мен Кемпірді татуластырып, бәрін шырша жанына ертіп келеді.
Мұңайып отырған Ақшақардан Мыстан кемпір кешірім сұрайды. Алдар Көсе Ақ қошақанды Ақшақарға қайтарады.
Шарықтау сәті: Жаңа жылдың келуі
Сағат үні естіліп, балаларды ерткен Аяз ата келеді. Көрермендер әнмен қарсы алады. Балалар көптен күткен мерекеге қуанып, ән шырқайды.
Аяз ата: Жарайсыңдар, балаларым! Бүгін мені қуанттыңдар, алыстан шаршап келгенде көңілімді көтердіңдер. Барлығың ақылды, білімді, өнерлі екенсіңдер. Киімдерің де қандай әдемі! Сыйлығымызға риза болыңдар. Енді біз жолға шығайық, басқа балалардың да өнерін тамашалайық. Өсе беріңдер, өркендей беріңдер! Аспандарың ашық болсын! Қош болыңдар!
Балалар қонақтармен қоштасады. Сахнада қорытынды ән мен билер орындалады.
Құттықтау бөлімі
Қымбатты оқушылар! Сендерді мектептегі алғашқы жетістіктеріңмен құттықтаймын. Білім баспалдағына өрлеген сапарларың сәтті болсын!
Құттықтау сөз сөйлейтіндер
- 1 Мектеп директоры
- 2 Ата-аналар
Негізгі ой
Бұл кеш балалардың өнерін танытып қана қоймай, бірлік, әділдік, кешірім және мейірім сияқты құндылықтарды айқын көрсетеді: Жаңа жылдың шынайы сәні — жақсы ниет пен татулық.
Қысқаша қорытынды
Мерекенің өзегі
Қысқы мерекелердің мәнін ұғындыру және Жаңа жылдың ерекшелігін сезіндіру.
Дағды
Сахнада өзін еркін ұстау, анық сөйлеу, көпшілік алдында мәдениетті қарым-қатынас жасау.
Құндылық
Ана тіліне құрмет, адамгершілік, ұқыптылық және татулыққа тәрбиелеу.