Дін - тәрбие діңгегіМақсаты
Кіріспе. Мұғалімнің сөзі
Армысыздар, қадірлі ұстаздар, оқушылар, қонақтар! Бүгінгі ашық тәрбие сағатында имандылық, мұсылман діні, Аллаға құлшылық ететін жастар және діни ұғымдар туралы сөз қозғаймыз.
Осыған орай тәрбие сағатымызға мешіттің бас имамы — Химелден ата арнайы келіп отыр. Құрмет көрсетіп, ортаға шақырайық.
Негізгі ой
Дін — адамның ішкі мәдениетін қалыптастыратын, жүректі тәрбиелейтін, қоғамдағы жауапкершілік пен мейірімділікті күшейтетін рухани тірек.
Ислам діні — таза, қуатты, құдіретті дін
Ислам — адам өмірін сақтауға бағытталған, денсаулықты қорғайтын және адамның өзін-өзі құртуына тосқауыл болатын құндылықтар жүйесі.
Қоғамдық өлшем
Кейбір ислам елдерінде тұрмыс деңгейі төмен болғанымен, қылмыс пен ажырасу көрсеткіші аз, ал рухани қанағат пен денсаулық деңгейі салыстырмалы түрде жоғары болуы мүмкін. Бұл тәртіп пен мораль қағидаларының ықпалына назар аудартатыны анық.
Тәрбие мен әдеп
Ислам өмірдің көптеген қырын — дұрыс өмір сүруді, дұрыс тамақтануды, бала тәрбиесін, әйелді құрметтеуді, киіну мәдениетін және қоғамдық қарым-қатынасты — әдеппен үйлестіруге бағыттайды.
Қоғамдық басқару туралы түсінік
Ислам дәстүрінде қоғамдық тәртіп, әділдік, жауапкершілік, халық қажеттілігін өтеу, ресурстарды әділ бөлу сияқты мәселелерге қатысты да ұстанымдар бар. Бұл — дінді тек ғибадатпен шектемей, қоғамдық этикамен сабақтастыра қарастыратын тұтас көзқарас.
Түйін: Ислам — басынан аяғына дейін жүйелі ұстанымдарымен ерекшеленетін, адамды ізгілікке тәрбиелеуге бағытталған рухани мектеп.
«Алланың өзі де рас, сөзі де рас»
Өлең (Максим Исламбек)
Алланың өзі де рас, сөзі де рас,
Рас сөз еш уақытта жалған болмас.
Көп кітап келді Алладан, оның төрті —
Алланы танытуға сөз айырмас.
«Аманту» оқымаған кісі бар ма?
«Уәктубиһи» дегенмен ісі бар ма?
Алла өзгермес, адамзат күнде өзгерер,
Жарлық берді ол сіздерге — сөзді ұғарға.
Замана, шаруа, мінез күнде өзгерді,
Оларға кез-кезімен нәби келді.
Жалғасы (Жайықбаев Семсер Тағриф)
Қағида, шариғаты өзгерсе де,
Алла еш жерде өзгермеді.
Күллі махлұқ өзгерер, Алла өзгермес,
Әһлі кітап бұл сөзді бекер демес.
Адам нәпсі, өзімшіл мінезбенен,
Бос сөзбенен қастаспай, түзу емес.
Махаббатпен жаратқан адамзатты,
Сен де сүй ол Алланы жаннан тәтті.
Адамзаттың бәрін сүй «бауырым» деп,
Және хақ жолы осы деп — әділетті.
Мағыналық өзек
- Ақиқат — тұрақты; адам мінезі мен заман — құбылмалы.
- Сүйіспеншілік пен әділет — имандылықтың тірегі.
- Өзімшілдік пен бос сөз — адамды тура жолдан тайдыратын әдет.
Қазақтың қара өлеңдері
Өлең (Шман Арай)
Дін — ғылымның анасы,
Дін — ғылымның әкесі,
Ғылым — діннің баласы,
Дін — ғылымның көкесі!
Ғылым да бар, дін де бар,
Қоқыс та бар, гүл де бар.
Адам ата өлмесін,
Ақырзаман келмесін,
Қол қусырып Құдайға —
Ғылым мен дін бірге бар!
Ойға түйін
Өлеңде дін мен ғылымның бірін-бірі толықтыратын қырлары айтылады: бірі — рухани тәрбие мен жауапкершілікті күшейтсе, бірі — таным мен ізденісті тереңдетеді. Екеуін қатар ұстау — адамды кемелдікке бастайтын жол.
Сұрақ-жауап
Бұл бөлімде оқушылар өздерін толғандырған сауалдарын қояды: имандылықтың мәні, күнделікті өмірдегі әдеп, жастардың жауапкершілігі, жақсылық жасау мәдениеті, сондай-ақ діни ұғымдарды дұрыс түсіну мәселелері талқыланады.
Талқылауға ұсынылатын сұрақтар
- Иман мен әдептің күнделікті өмірдегі нақты көріністері қандай?
- Адалдық пен қайырымдылықты мектеп пен отбасында қалай нығайтуға болады?
- Жастардың рухани тәрбиесінде ұстаз, ата-ана және қоғамның рөлі қандай?
Нәтиже: сұрақ-жауап арқылы әр оқушы өз ойына жауап іздеп, құрмет, мейірім, жауапкершілік секілді құндылықтарды тереңірек түсінеді.