Оқушылардың жеке жұмысы
Сабақтың мақсаты
Білімділік
«Квадрат теңдеу түбірлерінің формулалары» тақырыбы бойынша алған білімді қайталау, жалпылау, салыстырмалы талдау жасап, қорытынды шығаруға үйрету; квадрат теңдеудің түбірлері мен коэффициенттері арасындағы тәуелділікті ашу.
Дамытушылық
Ой-өрісті кеңейту, пәнге қызығушылықты арттыру, коммуникативтік дағдыларды дамыту, өз бетімен білім алу біліктерін жетілдіру және алған білімді мақсатқа жетуде қолдануға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Достық қарым-қатынасты нығайту, өзін-өзі және өзара бақылау дағдыларын қалыптастыру, ерік-жігер мен табандылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың типі
Аралас сабақ.
Құралдар
- Бағдарлама-тренажер
- Сабақтың мультимедиялық презентациясы
- Бақылау парақтары
- Карточкалар
Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалімнің сөзі: «Қайырлы күн, достар! Сендермен осы сабақта жолыққаныма қуаныштымын. Егер мына тапсырманы орындасаңдар, бүгінгі сабақтың тақырыбын өздерің табасыңдар».
Тапсырма: анаграмманы шешу
-
1
Таиимдкисрнн
дискриминант
-
2
кісенді
кесінді
-
3
дуеңте
теңдеу
-
4
фэкоцинетиф
коэффициент
-
5
біртү
түбір
Мағынасы бойынша артық сөзді алып тастаймыз: кесінді. Қалған сөздер бірігіп қандай тақырыпты білдіреді? Квадрат теңдеу түбірлерінің формулалары.
Сабақтың тақырыбы
«Квадрат теңдеу түбірлерінің формулаларына есептер шығару». Бүгін біз квадрат теңдеулермен жұмысты жалғастырып, өткен сабақтардағы білімді еске түсіреміз, жалпылаймыз және қолдану дағдыларын күшейтеміз.
Ұран: «Мен не істеу керегін білемін. Мен қалай істеу керегін білемін.»
Бағалау және өзіндік бақылау
Оқушылар әр дұрыс жауап үшін бақылау парағына ұпай қояды. Қосымша ынталандыру ретінде «түймедақ» гүлінің жапырақшалары беріледі. Мақсат — алған білімнің қолданылуын көрсету және өз жұмысына жауапкершілікпен қарау.
Дайындық жаттығулары: қысқа сұрақтар
Жұмысқа кірісу үшін зейінді тұрақтандырып, байқампаздық пен дұрыс бағдар табу дағдыларын тексереміз. Әр дұрыс жауап — бақылау парағына ұпай.
- Екінші дәрежелі теңдеу қалай аталады?
- Квадрат теңдеудің түбірлерінің саны неге тәуелді?
- Егер D > 0 болса, квадрат теңдеудің неше түбірі болады?
- Айнымалысы бар теңдік қалай аталады?
- Нөлдің қарсы саны қандай?
- Теңдеу шешу дегеніміз не?
- Бірінші коэффициенті 1-ге тең квадрат теңдеу қалай аталады?
- Егер D < 0 болса, квадрат теңдеудің неше түбірі болады?
- Әрбір сөзде бар, өсімдікте бар, мүмкін теңдеуде де бар шығар?
Эпиграф
«Теңдеулер мен теоремалар арқасында
Мен бірталай мәселелерді шешемін.»
Орта ғасырлардағы ағылшын ақыны Чосер
Бұл ой квадрат теңдеулердің маңызын да көрсетеді: оларды шеше білу тек математикада ғана емес, өзге ғылым салаларында да қажет.
Фронтальды жұмыс: квадрат теңдеулердің түрлері
Оқушылар квадрат теңдеулердің түрлерін анықтап, кестені толтырады: толық, толымсыз, келтірілген.
Бағалау критерийі
- Қате жоқ — 5 ұпай
- 1–2 қате — 4 ұпай
- 3–4 қате — 3 ұпай
Қысқаша тарихи дерек
Квадрат теңдеулер біздің заманымызға дейін шамамен 2000 жыл бұрын Вавилонда қолданылған. 1202 жылы итальян ғалымы Леонардо Фибоначчи квадрат теңдеудің формуласын ұсынған. Ал XVII ғасырда Ньютон мен Декарт еңбектерінің арқасында формулалар қазіргі түрге келген.
Жеке жұмыс: тренажер және рөлдер
Тапсырмаларды бөлу
- 1-оқушы: квадрат теңдеудің коэффициенттерін анықтайды.
- 2–3-оқушы: дискриминантты (D) есептейді.
- 4–5-оқушы: квадрат теңдеудің түбірлерін табады.
Бағалау критерийі
- Қате жоқ — 5 ұпай
- 1–2 қате — 4 ұпай
- 3–4 қате — 3 ұпай
Негізгі ұғым: дискриминант
Квадрат теңдеуді шешу барысында біз дискриминант ұғымымен жұмыс істейміз. Бұл терминді ағылшын ғалымы Джеймс Джозеф Сильвестр енгізген. Ол көптеген математикалық терминдерді ұсынғаны үшін өзін «Математикалық адам» деп атаған.
Оқулықпен жұмыс: ортақ тапсырма
№134 есеп
Барлық топқа ортақ тапсырма орындалады. Жұмыс нәтижелері үлгі бойынша тексеріліп, өзара бағаланады.
I топ
Есепті шығару, шешу жолын түсіндіру.
II топ
Есепті шығару, тексеру қадамын көрсету.
III топ
Нәтижені қорытындылау, дәлелдеу.
Бағалау критерийі: қате жоқ — 5 ұпай; 1–2 қате — 4 ұпай; 3–4 қате — 3 ұпай.
Сыйлық тапсырмасы: «Қара жәшік»
Жәшіктің ішінде не жатқанын табу керек. Мұғалім үш анықтама береді:
1-анықтама
Сөздің өзгермейтін бөлігі.
2-анықтама
Теңдеуге қойғанда оны тура теңдікке айналдыратын сан.
3-анықтама
Өсімдіктің негізгі мүшелерінің бірі.
Жауап: түбір. Енді қандай өсімдіктің түбірі екенін табу үшін топтар теңдеулер жүйесін (карточкадағы есептерді) шешеді.
I топ
а), ә) тапсырмалары
II топ
б), в) тапсырмалары
III топ
г), д) тапсырмалары
Дұрыс жауап
Раушан.
Раушан туралы шағын аңыз
Халық раушанды: «Періштедей гүл, бірақ тікені өткір» деп сипаттайды. Аңыз бойынша, Анакреонның айтуынша, раушан гүлі теңізден шығып келе жатқан Афродитаның денесін жапқан аппақ көбікпен бірге туған. Алғашында раушан ақ түсті болып, кейін тікенек қадалғаннан аққан қанға боялып, қызыл түске айналған делінеді.
Сабақ соңында оқушыларға раушан гүлі таратылады. Олар оны қонақтарға табыс етеді.
Қорытынды, тосын сый және үй тапсырмасы
Қорытынды сөз
Шығамын десең биік шыңның басына,
Адал досың — біліміңді ал қасыңа.
Зула, топ жар! Бәйгеге түс, бекем бол,
Тула, толқы, тебірен, бірақ тасыма!
Тосын сый
Конверттің ішінде мына сөздер жазылған: «Сабақ үшін рақмет! Сендер өте жақсы жұмыс істедіңдер!»
Оқушылар тапсырмаларды өз бетімен орындайды, кейін үлгі бойынша өзара тексереді және ұпай санын бақылау парағына жазады.
Үйге тапсырма
Квадрат теңдеулерді шешудің барлық әдістеріне мысал болатын квадрат теңдеулер құрастырып келу.
Рефлексия
Гүлдің әр тармағына (жапырақшасына) бүгінгі сабақ туралы пікір, әсер немесе қысқа қорытынды жазылады.
Сабақта проблемалық жағдай туғызу арқылы ойлану, талдау және дәлелдеу дағдылары күшейтіледі.