КактусКактустар алғаш Мексикада пайда болды
Кактустардың шығу тегі және табиғаттағы маңызы
Кактустар алғаш рет Мексикада пайда болған. Ежелгі үндістер оларды қасиетті өсімдік деп санаған. Бұл өсімдіктер құрғақ әрі ыстық климатқа керемет бейімделуімен ерекшеленеді.
Құрғақшылыққа бейімделу құпиясы
- Жапырақтары тікенекке, талшыққа және түкке айналып, ылғалдың артық булануын азайтады.
- Сабағы қалыңдап, «қор» ретінде су жинайды да, шыжыған аптапта да сөлін жоғалтпайды.
- Кейбір ірі түрлері өз бойында 3 000 литрге дейін су сақтай алады.
Сондықтан кактустар шөлейт аймақтардағы табиғи ылғал қоймасы болып саналады: талай саяхатшы осы өсімдіктің суымен жан сақтаған. Тікенектері оларды ірі жануарлардан да қорғайды.
Түр алуандығы мен өлшемі
Кактустардың түрлері өте көп: ағаш тәрізді, бұта тәрізді, сондай-ақ шөптесін кактустар кездеседі. Пішіні де сан алуан — біреулері кірпіге, екіншілері асқабаққа, үшіншілері майшам тұғырына ұқсайды.
Ең кішілері
1 см шамасында
Салмағы бірнеше грамм ғана болады.
Ең ірілері
25 метрге дейін
Салмағы бірнеше тоннаға жетеді.
Гүлдері мен жемісі
Кактустардың гүлдері де әртүрлі. Мысалы, «Түн ханшасы» кактусының әрбір гүл жапырақшасының ұзындығы 14 сантиметрге дейін жетеді.
Мексикалықтар кейбір кактустардың жемісінен мармелад әзірлейді. Кейбір түрлерінің сабағын пісіріп немесе қуырып жейді, ал жеміс шырыны сусын ретінде пайдаланылады.
Адам тұрмысындағы қолданылуы
- Кейбір кактустарды мал азығы ретінде береді, бірақ алдымен тікенектерінен тазартады.
- Ірі кактус-ағаштарынан үй-жай салып, мебель және түрлі әсем бұйымдар жасайды.
Еуропаға және бізге таралуы
Кактустар Колумбтың Америкаға алғашқы сапарынан кейін «Жаңа Дүниенің кереметі» ретінде Еуропаға әкелінді. Ал Ресейге оларды І Петр енгізген.
Бүгінде кактустың сан алуан түрі бар. Ал біздің өңірде кактустар көбіне ботаника бақтарында және әуесқойлар коллекцияларында ғана өсіріледі.