Күз мезгілінде туған балалар
Армысың, Алтын күз!
Бұл материал — оқушыларға күз мезгілінің ерекшелігін танытып, еңбектің қадірін ұғындыруға бағытталған шығармашылық тәрбие сағатының сценарийі. Мәтін мазмұны сахналық мәдениетті қалыптастыруға, тұлғалық қасиеттерді дамытуға және «Еңбек түбі — береке» қағидасын өмірмен байланыстыра түсіндіруге құрылған.
Мақсаты 1
Оқушылардың күз туралы түсінігін кеңейту; күзді басқа жыл мезгілдерімен салыстырып, айырмашылықтарын ажырата білу.
Мақсаты 2
Сахналық мәдениетті қалыптастыру; оқушылардың тұлғалық қасиеттерінің дамуына ықпал ету.
Мақсаты 3
«Еңбек түбі — береке» деген халық даналығының дұрыстығына көз жеткізу.
Кештің ашылуы
1-жүргізуші
Армысыздар, ұлағатты ұстаздар!
Уа, халайық, мұнда назар салайық! Халықтың Алтын күзге арналған мерекелік кешін бастайық!
2-жүргізуші
Бармысыздар, жадыраған жас достар!
Армысың, сары алтындай Алтын күнім,
Күн нұрын төккендей боп жапырағың.
Қарсы алып біз өзіңді тұрмыз міне,
«Алтын күз» деп өзіңе айдар тағып.
Күз туралы ой-толғау
Талғатқызы Аружан
Күз — жазира даланың дархан дастарханы. Күз — байлық пен молшылықтың, сондай-ақ қауырт еңбектің кезеңі. Бұл мезгілде жеміс-жидек пен астық пісіп-жетіледі; мал да, аң-құс та қоңданып, семіреді. Күзде қыс қамы жасалады, сондықтан адам да, жануарлар да, өсімдіктер де қысқа әзірлікке кіріседі.
Өлең шумақтары
Динара: Берекесін сыйлауға өлкемізге күз келді, жемістерін жинауға шақырады біздерді.
Анель: Нағыз Алтын күз — қыркүйек айы. Қыркүйек — ерекше ай. Біз үшін күз — мереке, күз — береке.
Бағдаулет: Алтын нұрдай тамшылап, жапырақтар төгілді. Біздің өмір — таң шуақ, біздің өмір — көңілді.
Еңбек пен берекенің байланысы
Күз — еңбек нәтижесі көрінетін мезгіл. Диқандардың еңбегі, бақша мен егіннің өнімге толуы балалардың дүниетанымын кеңейтіп, «еңбек етсең — емерсің» ұғымын тереңдетеді.
Табиғат көрінісі: жапырақтар мерекесі
Қуаныш
Ұшты талдан жапырақ, сары көбелек секілді. Аспанда жай шатырлап, тамшы жерге секірді.
Манарбек
Ағаштардан жамырап, ұшты кенет жапырақ. Шашу шашты жапырақ!
Өмірбек
Алтын, сары, қызыл, көк — алуан-алуан жапырақ. Күзгі бақыт күлімдеп, көз тартады атырап.
Айсана
Көрініп еліме күндері мереке: келді ғой жеріме күз деген мереке.
Көрініс: «Егінші мен қасқыр»
Қатысушылар
Автор: Ғалия
Хадиша: Қызыл қырман басында ақ бидайды сапырған диқандардың қасында күз есепші отырған.
Күз айлары: қыркүйек, қазан, қараша
Қыркүйек
Інжу: Менің атым — Қыркүйек, күздің бірінші айымын. Молшылық пен байлықтың айымын. Балалар, мен туралы не білесіңдер?
Хормен:
- 1 қыркүйек — Білім күні.
- 22 қыркүйек — Тіл мерекесі.
Зарина: Нағыз сары алтындай сары күз — қыркүйек. Бұл — еңбек айы.
Қазан
Азамат: Күзгі маусымның екінші айы — қазан. Бұл ай — мерекенің бастауы. Диқандар осы айда сабантой өткізеді.
Ақжол: Менің атым — Қазан. Күзгі жиын-терімнің соңғы кезеңін қорытындылап, еңбекқор елді той-думанға кенелтемін. Менде қандай мерекелі күндер бар?
Оқушылар хормен:
- Қазан айының алғашқы жексенбісі — Ұстаздар күні.
- Қарттар күні.
- Сабантой.
Қараша
Ақжан: Менің атым — Қараша. Күздің соңғы айымын. Қыстың жақындағанын хабарлаймын.
Күз айлары: Балалар, сендер біздің мерекелі күндерімізді жақсы білесіңдер. Енді кезекті күз байлықтарына берейік.
Ұстаз бен қарияға құрмет
Айғаным: Мұғалім — ұстазың балалардың, болашақ ғалымдардың, даналардың. Өмірде сенің алар орныңды ешбір баға жеткізе алмас.
Мұхаммед-Әли: Мен қарапайым қарттарды сүйем. Бабалардың баласы — қариялар сиреп бара жатқандай көрінеді.
Күз байлығы: бақ пен бақша
Бақтағы жемістер (слайд бойынша)
Сания: Мынау — бақ. Онда әртүрлі жеміс ағаштары өседі: алма, алмұрт, шабдалы, алхоры, жүзім, шие, жаңғақ. Жаз бойы ағаштарды күтіп, суарып баптаймыз. Күзде жемістері піскен соң жинап аламыз. Алма, алмұрт, шабдалы, жүзім, шие — тәтті жемістер.
Бақшадағы көкөністер
Ерасыл: Біздің бақшамызда картоп, сәбіз, орамжапырақ, пияз, қияр, қызанақ өседі. Жазда күтіп-баптаймыз, күзде жинап аламыз.
Бексұлтан: Мен қиярмын, қиярмын, дәмділікті жиярмын. Салаттардың сәнімін, жеп көрші — дәмдімін.
Дайана: Пісетін кезі — дәл күзде, мезгілсіз оны үзбе. Оның аты — қызылша, жей бер қарның тойғанша.
Дамир: Мен картоппын, картоппын, бір қарасаң — доппын. Кім не десе де жағам, мені қоссаң тәтті болар тағам.
Күз көрінісі
Бағлан: Қарашы мына далаға, реңі сондай сары ала. Пісіпті алма балбырап, сарғайып жатыр бал құрақ.
Ақбота: Аспанда қаптаған бұлт тыным таппаған, жөңкіліп көшеді, суық жел еседі.
Еңлік: Әне, қызыл алмалар — әсем бақтың жемісі. Алма терген балалар, албырайды нұр жүзі.
Ғалия: Көктемде егін егетін, күзде жиып беретін — біздің дала бай дала, алтын астық айнала.
Ойындар мен сахналық бөлім
Ойындар
- Күз мезгілінде туған балаларды анықтау.
- Жапырақ жинау.
Көркем бөлім
Әсем әуен ырғағымен «Алтын күз аруларының» элегант-шоуы көрсетіледі.
Неге «Алтын күз» дейміз?
2-жүргізуші
Қараңдаршы — көзің тоймас! Күз деген — бір жақсы уақыт: ойда да, қырда да, таудың ішінде де молшылық шалқып жатады. Балалар, кім біледі: неге біз «Алтын күз» дейміз?
Балалардың жауаптары
Аян: «Алтын күз» дейміз, себебі бақ ішінде сары алтындай сары қауын көп піседі.
Әсел: Жаңа піскен алмабаққа қарасаң, көзің тоймайды. Қайың мен талдың жапырағы да сары алтындай. Мұны көріп күзді қалай сары алтынға теңемейсің?
Түйін: Әр мезгілдің өзіне тән ерекшелігі бар. Күз — еңбек пен берекенің айқын көрінетін шағы: дастарханды дәмге толтырып, «еңбек етсең — емерсің» деген ойды нақты дәлелдейді.
Қорытынды
1-жүргізуші: Егін, жеміс, жапырақ, алма, жүзім, қауын, асқабақ — айта берсек көп! Молшылық күз — береке күз. Береке күз — мерекеміз!
2-жүргізуші: Көңіл қойып тыңдағандарыңызға рақмет!
Ескерту: тәрбие сағатында бейнематериалдар мен слайдтар пайдаланылды.