Қазақша рефераттар

Мүсін өнерінің тарихи ескерткіштері

Кіріспе сабақ: IV курс міндеттері және қажетті материалдар

Бұл сабақта IV курс бойынша орындалатын жұмыстардың көлемі, қолданылатын материалдар мен негізгі техникалар таныстырылады. Сондай-ақ көрнекі материалмен жұмыс істеу арқылы мата қатпарларын натурадан бақылап, нобай жасау дағдылары қалыптастырылады.

Өткізілетін уақыты

____________________________________

Сабақтың түрі

Кіріспе сабақ (теория + сарамандық жұмыс)

Тақырып пен тапсырма

Сабақтың тақырыбы
IV курс міндеттері мен қажетті материалдар туралы әңгімелесу. Жұмыс көлемімен, пайдаланылатын материалдармен және техникалармен танысу.
Тапсырма
Көрнекі материалмен жұмыс: формасы әртүрлі, қапталған мата қатпарларының натурадан жасалған нобайлары.
Мақсаты
Оқу материалының мазмұнын зерттеу және оны игеруге қажетті бақылау-талдау дағдыларын дамыту.
Міндеттері
Нобайлар мен суреттемелерде салбыраған матаның қатпарларын бейнелеу машықтарын анықтау, кеңейту және бекіту.

Материалдар және талаптар

  • Материал: А3 формат, қарындаш.
  • Саны: 3–5 нобай.
  • Ескерту: әдістемелік құралдарды пайдалану ұсынылады.
  • Бұл тапсырма қатпарлардың рельефін сомдауға дайындық кезеңі болып саналады. Сабақ уақытының бір бөлігін 30×30 см плинт дайындауға бөлуге болады.

Сабақтың жоспары

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі
  2. 2 Өткен сабақты қайталау
  3. 3 Ойын жаттығулары, сергіту сәттері
  4. 4 Жаңа сабақты түсіндіру
  5. 5 Сарамандық жұмыс
  6. 6 Сабақты қорытындылау
  7. 7 Үй тапсырмасы

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу, сабаққа дайындығын (құрал-жабдық, жұмыс орны, материалдар) тексеру.

2) Теориялық бөлім: мүсін өнеріне кіріспе

Мүсін өнері скульптура деп те аталады. Бұл атау латынның sculptura, sculpo («шебемін», «қашаймын») сөздерінен шыққан.

Қазақстандағы ежелгі мүсіндер

Қазақстан аумағында мүсін өнерінің алғашқы ескерткіштері тас дәуірінен бастау алады. Соның бірі — балбал тастар. Оларды жасау үшін сопақ пішінді тастар іріктелген. Балбал тастар Орталық Қазақстан мен Жетісу өңірінде жиі кездеседі.

Ертеректегі тас мүсіндер жалпақ әрі көлемді болып келсе, кейінгілері жұмырланып, пішіні айқынырақ жасалған. Ежелгі мүсіндерден жауынгер, бақташы, қария және әйел бейнелерін көруге болады; киім, қару-жарақ, бас киім, белдік, әйел әшекейлерінің бөлшектері анық байқалады.

Елік тастар

Тас мүсіндердің келесі бір түрі — елік тастар. Олар құрбан шалынатын және қасиетті орындарға қойылатын құлпытастар ретінде белгілі. Кей үлгілерінің биіктігі 4 метрге дейін жетеді.

Бұл ескерткіштердегі адам бейнесі стильденген түрде берілгенімен, бастың пропорциясы мен жалпы пішінінің дәлдігі ерекше әсер қалдырады.

Пигмалион мен Галатея туралы аңыз

Аңыз бойынша, Ежелгі Грецияда Пигмалион атты мүсінші өмір сүрген. Ол ұзақ жылдар бойы Галатея есімді қыздың мәрмәр мүсінін қашап жасап, өз туындысына өзі ғашық болады. Пигмалион мүсіннің тірі адамға айналуын тілегенде, Афродита оны аяп, тас мүсінге жан бітіріпті деседі. Бұл аңыз грек шеберлерінің адамдай әсер қалдыратын мәрмәр мүсіндерді ерекше қастерлегенін меңзейді.

Әлемдік мүсін өнері және үлгілер

Мүсін — ең көне өнер түрлерінің бірі. Ежелгі Египет, Греция, Рим, Қытай, Үнді, Жапон мәдениеттерінде мүсін өнері ең ықпалды көркемдік бағыттардың қатарында болды. Мысалы, жеңіс тәңірісі Ника мүсіні (авторы белгісіз) — басы мен қолы сақталмаса да, алға ұмтылған қозғалыс қуатын және жел тербеген киім арқылы ішкі серпін мен шабытты анық жеткізеді.

Ескерткіштер және шағын пішін

Мүсін өнерінің бір бағыты — тарихи тұлғаларға немесе маңызды оқиғаларға арналған асқақ ескерткіштер. Ал тұрмыста шағын пішінді мүсіндеу кең тараған: фарфор, ағаш, сүйек, пластмасса секілді материалдардан жасалған мүсіндер.

Мирон

Мирон динамикалық қозғалысты дәл әрі әсерлі сомдаумен танымал. Оның еңбектерінде күшіне сенімді, сымбатты атлет бейнесі көрерменді баурайды.

Поликлет және «Дорифор»

Поликлет «Дорифор» (найзагер) арқылы адам денесінің сұлулығы мен рухани үйлесімін көрсеткен. Ол мінсіз пропорцияны анықтауды мақсат етіп, тұжырымдарын «Канон» теориясында жүйелеген.

Микеланджелоның «Давиді»

Қайта өрлеу дәуірінде «Канон» қағидаларына сүйене отырып, жаңа көркемдік шешімдер пайда болды. Микеланджелоның «Давиді» кейіпкердің ішкі жан дүниесіндегі дауылды сезімді ашық көрсетеді: жүзінде ыза, ашу, кек бар — әсері шынайы әрі дәл.

3) Практикаға кіріспе: барельеф және плинт дайындау

Сарамандық бөлімде барельеф тәсілімен жұмыс істеудің негізгі кезеңдері қарастырылады. Бұл әдіс қызықты болғанымен, дәлдік пен шыдамдылықты талап етеді: затты немесе фигураны алдын ала бақылап, зерттеп барып сомдау нәтижені жақсартады.

1-кезең: негіз (жазықтық) дайындау

  • Тақтайша алынып, бетіне сазбалшық жұқалап жағылады.
  • Тік төртбұрышты стек көмегімен қырналып, тегістеледі.
  • Тегістелген тақтайша плинт деп аталады.
  • Плинттің үстіне эскизге сүйене отырып сурет салынады.

2-кезең: көлем шығару

  • Сазбалшықтан ширатпа есіп, сызық бойымен жапсырылады.
  • Іші сазбалшықпен толтырылып, үстінен қабаттап жапсыру арқылы көлем біртіндеп үлкейтіледі.
  • Кеңістіктен белгілі мөлшерде шығып тұруын қамтамасыз ету қажет.

Сарамандық жұмыстың мазмұны

Оқушылар барельеф тәсілімен мүсін жасауды меңгереді: натюрморт элементтерін, сондай-ақ мата қатпарларын сомдаудың қыр-сырымен танысады.

4) Қорытынды және сұрақтар

Сабақ соңында орындалған жұмыстар талданып, қиындықтар мен жетістіктер атап өтіледі. Талқылау сұрағы: мүсін өнерінің тарихы туралы не айта аласың?

Үй тапсырмасы

Ермексаздан үй тұрмысында қолданылатын заттардың қарапайым түрлерін жасап келу.