Жылу бер, шуақ бер
Сабақтың тақырыбы
«Әже» — Фариза Оңғарсынова
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларға Ф. Оңғарсынова туралы толық мағлұмат бере отырып, «Әже» өлеңінің мағынасын ашу.
- Әжелерге деген құрмет пен сезімді сөз арқылы жеткізе білуге үйрету, өлеңді мәнерлеп оқу дағдысын дамыту.
- Әженің еңбегін қадірлеуге, адамгершілікке, кішіпейілділікке тәрбиелеу.
Сабақ форматы
Әдіс-тәсілдер:
Пәнаралық байланыс:
Қажетті құралдар
- Ф. Оңғарсынованың суреті, әженің суреті
- Сөзжұмбақ, Венн диаграммасы
- Топтық тапсырмалар, тест тапсырмалары
- Шығармашылық тапсырмалар, интерактивті тақта
Сабақ жоспары
Бұл жоспар оқушылардың қызығушылығын оятып, мәтінді талдауға, мәнерлеп оқуға және әжеге деген құрметті сөзбен жеткізуге бағытталған.
1) Ұйымдастыру бөлімі
- Амандасу.
- Психологиялық дайындық: «Алақан жылуы» (бір-бірімізге алақан жылуымызды береміз).
2) Үй тапсырмасын тексеру
- Ф. Оңғарсынованың «Жылу» өлеңін 3–4 оқушыдан жатқа сұрау.
- Сұрақ-жауап арқылы бекіту.
- Тест тапсырмасы (5 сұрақ): интерактивті тәсілмен өзіндік бағалау.
- Ой қозғау және топтастыру: «Фариза».
3) Жаңа сабақ
Кіріспе
Фариза Оңғарсынова 1939 жылы 5 желтоқсанда Атырау облысы, Новобогат ауданына қарасты Манаш ауылында дүниеге келген. 1961 жылы Гурьев мемлекеттік педагогикалық институтының тіл-әдебиет факультетін бітірген. Одан кейін осы өңірдің Балықшы ауданындағы Еркінқала және «Октябрьдің 40 жылдығы» атындағы қазақ мектебінде ұстаздық еткен.
Оқулықпен жұмыс
«Әже» өлеңін талдап оқу: негізгі ойды анықтау, сезім мен бейнелеу құралдарын байқау, өлеңдегі жылулық пен мейірім ұғымдарын ашу.
Мақалдың мағынасын ашу
«Күннің шуағы жылы, Ананың құшағы — жылы.»
Венн диаграммасы арқылы салыстыру: Күн жер бетін жылытады, ал ана үйді, отбасының ішкі әлемін жылумен толтырады.
Сөзжұмбақ шешу
Танымдық серпін беретін тапсырма: «Батыр, алғыр баламыз, оқып білім аламыз. Сөзжұмбақтар шешеміз, жетілсін деп санамыз.»
Мәнерлеп оқу
- Мұғалімнің мәнерлеп оқуы.
- Оқушылардың іштей оқуы.
- Тізбектей оқу (әр оқушы кезекпен жалғастырады).
4) Сергіту сәті
Күн, сені сүйемін,
Саған бас иемін.
Жылу бер, шуақ бер,
Мейірім мен қуат бер.
5) Дәптермен жұмыс
Ақын қолданған сөздерге назар аударту. Көркем сөздер мен олардың мағынасын сәйкестендіріп, сызбаны толтыру.
| Ақын қолданған сөздер | Мағынасы |
|---|---|
| Ренжіп | Ашуланып, көңілі қалу |
| Мақтап | Шаттанып, ризашылық білдіру |
6) Шығармашылық жұмыс
1-топ
«Әже» тақырыбында эссе жазу.
2-топ
«Әже» тақырыбында өлеңдер айту.
3-топ
Ұйқастарды пайдаланып, бір шумақ өлең құрастыру (әже айтатын ертегі, ән тақырыбына сүйену).
7) Деңгейлік тапсырмалар
Оқушылардың дайындық деңгейіне қарай тапсырмаларды саралап беру: түсіну, талдау, қолдану және шығармашылық деңгейлері.
8) Топпен жұмыс және ситуациялық сұрақ
Тапсырма
Атаң мен әжеңнің есімдері туралы мәлімет жинап келу (отбасылық әңгіме, мәнін сұрастыру).
Ситуациялық сұрақ
Сен мектепте тәртіп бұздың, мұғалім әжеңді мектепке шақырды. Сенің әрекетің қандай?
Күтілетін жауап: кінәні мойындап, кешірім сұрау, дұрыс қорытынды жасап, тәртіпті түзету.
9) Қорытындылау
- Бүгін кімнің өлеңін өттік?
- Өлең кім туралы айтылған?
- Кім әжесін жақсы көреді? Неліктен?
- Әжеңе қандай сыйлық сыйлар едің?
- Әже еңбегін қалай ақтар едің?
Жылы қорытынды
«Алақан жылуы» тәсілі арқылы бір-бірімізге мейірім білдіреміз. Қалауы бойынша «Ақ әжем» әнін/өлеңін орындауға болады.
10) Бағалау
Мәнерлеп оқу, талдау, топтық жұмыс және шығармашылық тапсырмалар нәтижесіне қарай қалыптастырушы бағалау жүргізіледі.
11) Үй тапсырмасы
Ф. Оңғарсынованың «Әже» өлеңін жаттау.
Қосымша: өлеңнен ұнаған жолдарын таңдап, неге әсер еткенін 2–3 сөйлеммен жазу.