Оңтүстік Американың байырға халқы үндістер
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
- Сабақтың тақырыбы
- Оңтүстік Американың халқы мен елдері
- Сабақтың түрі
- Аралас сабақ
- Көрнекіліктер
- Оңтүстік Американың саяси картасы, интерактивті тақта, сөзжұмбақ
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушыларға Оңтүстік Американың халқы, олардың ерекшеліктері, материк бойынша таралуы және елдерінің географиялық жағдайына қарай аумақтық бөлінуі туралы түсіндіру.
Дамытушылық
Оңтүстік Америка халқының тарихы мен ежелгі мемлекеттер туралы деректер арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту.
Тәрбиелік
Оңтүстік Америка елдері туралы мысалдар келтіре отырып, оқушыларды өз елін сүюге және құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
- 1 Ұйымдастыру кезеңі
- 2 Үй тапсырмасын сұрау, бағалау
- 3 Сергіту сәті
- 4 Жаңа сабақ
- 5 Рефлексия (кері байланыс)
- 6 Үй тапсырмасы
Үй тапсырмасын тексеру: сұрақтар
Алдыңғы тақырып бойынша білімді нақтылау үшін келесі сұрақтарға жауап беріледі.
-
1) Оңтүстік Америка географиялық орны мен климаттық жағдайына сәйкес қандай орман зоналарына бөлінеді?
-
2) Экватордың екі жағын қандай ормандар алып жатыр?
-
3) «Сельвас» дегеніміз не?
-
4) Ауыспалы ылғалды ормандарда қандай ағаштар өседі?
-
5) «Льянос» және «кампос» дегеніміз не?
-
6) Саванналар мен сирек ормандарда қандай жануарлар мекендейді?
-
7) Субтропиктік дала зонасы материктің қай бөлігін алып жатыр?
-
8) «Пампа» дегеніміз не?
-
9) Шөлейт зонасы қай жерлерді алып жатыр?
-
10) Шөл зонасының жануарлар дүниесін атаңыз.
-
11) Оңтүстік Америка материгіндегі ірі өзендерді атаңыз.
-
12) Ең суы мол өзен қайсы?
-
13) Материкте қандай көлдер бар?
-
14) Қандай ірі сарқырамаларымен белгілі?
Венн диаграммасы
Екі нысанды салыстыру: айырмашылығы және ұқсастығы.
Сергіту сәті: «Ең…» викторинасы
Қысқа әрі шапшаң сұрақтар арқылы назарды шоғырландырамыз.
- 1) Ең үлкен көл
- 2) Ең ұзын өзен
- 3) Ең биік тау
- 4) Ең биік сарқырама
- 5) Ең үлкен арал
- 6) Ең үлкен ағаш
- 7) Ең үлкен материк
- 8) Ең кіші материк
- 9) Ең үлкен мұхит
- 10) Ең суы мол өзен
- 11) Ең ыстық материк
- 12) Ең үлкен шөл
- 13) Ең ластанған мұхит
- 14) Ең кіші мемлекет
Жаңа сабақ: Оңтүстік Американың халқы
Оңтүстік Американың байырғы халқы — үндістер. Х. Колумб Америка құрлығын ашқанға дейін үндістер рулық-қауымдық құрылыста өмір сүріп, негізінен аңшылықпен және балық аулаумен айналысқан.
Инктер өркениеті
Анд тауларын мекендеген үндістер дамудың жоғары сатысына көтеріліп, Инктер империясын құрды. Жазу, бейнелеу өнері, алтын мен күмістен және асыл тастардан жасалған әсем бұйымдар олардың мәдениетінің жоғары болғанын дәлелдейді.
Инктер қоғамында адамгершілік қағидалар қатаң сақталған. Денсаулығы жарамсыз қарт адамдарға көмектесу ісі алғаш рет осы империяда жүйелі түрде жүзеге асырылғаны айтылады.
Ұлттық ерекшеліктерін сақтап қалған ежелгі инктердің ұрпақтары бүгінде Амазонияның қалың ормандары мен Анд тауларының биік бөктерлерінде өмір сүреді.
Метистер
Еуропалықтар мен жергілікті үндістер арасындағы некеден тараған ұрпақтар. Қазіргі кезде метистер Анд елдерінде халықтың елеулі бөлігін құрайды.
Мулаттар
Еуропалықтар мен африкалық текті халық өкілдерінің некесінен тараған ұрпақтар.
Самболар
Үндістер мен африкалық текті халық өкілдерінің некесінен тараған ұрпақтар.
Африкалық текті халық пен олардың ұрпақтары, сондай-ақ мулаттар Оңтүстік Американың солтүстігі мен шығысында көбірек таралған.
XIX ғасырда Испания мен Португалиядан келген қоныс аударушылар материктің оңтүстік-шығысына көбірек орналасқан. Олардың ұрпақтары креолдар деп аталады.
Тіл және дін
Оңтүстік Америка халқының көпшілігі латын тобына жататын испан және португал тілдерінде сөйлейді. Діндердің ішінде католицизм кең таралған.
Оңтүстік Америка елдері: деректер
| Ел | Астанасы | Ауданы | Халқы | Тілі | Діні |
|---|---|---|---|---|---|
| Бразилия | Бразилиа | 8512 мың км² | 163,1 млн адам | Португал | Католик |
Елдер тізімі (ауданы мен халқы)
-
Аргентина 2777 мың км² · 35,5 млн
-
Боливия 1099 мың км² · 7,8 млн
-
Бразилия 8512 мың км² · 163,1 млн
-
Венесуэлла 916 мың км² · 23,6 млн
-
Колумбия 1142 мың км² · 37,7 млн
-
Перу 1258 мың км² · 24 млн
-
Чили 757 мың км² · 14,3 млн
-
Эквадор 4835 мың км²
Ескерту: бастапқы деректе халық саны көрсетілмеген.
Бекіту кезеңі: сөзжұмбақ
Тақырыпты бекіту үшін «Халқы» және «Елдері» бойынша сөзжұмбақ сұрақтары.
-
1) Негрлер мен үндістердің некелесуінен туған ұрпақтар: самбо.
-
2) Перудің астанасы: Лима.
-
3) Орталық Америка мен Оңтүстік Американы қосып қалай атайды: Латын Америкасы.
-
4) Аймара елдерінің қайық жасауға пайдаланатын өсімдігі: қатты жапырақты.
-
5) Ежелгі өркениетті мемлекет: Инктер.
-
6) Астанасы биік үстіртте орналасқан ел: Боливия.
-
7) Көптеген жанартауы бар ел: Эквадор.
-
8) Испания мен Португалиядан келгендердің ұрпақтары: креолдар.
-
9) Еуропалықтар қай нәсілмен некелескенде мулаттар дүниеге келеді: негрлер.
Рефлексия
Кері байланыс
Оқушылар бүгінгі сабақтан не үйренгенін, қандай сұрақтары барын және қай бөлім қызықты болғанын қысқаша жазады.
Үй тапсырмасы
Кескін картаға Оңтүстік Америка елдерін астаналарымен бірге түсіріп келу.