Классикалық стиль
Сабақтың тақырыбы
Сән туралы түсінік
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, құралдарын реттеу, жұмыс орнының қауіпсіздігін еске түсіру.
II. Жаңа тақырыпты баяндау
Қазіргі кезде кез келген адамның өз қалауынша сәнді киінуіне мүмкіндік бар. Тіге білетін және осы іске қызығатын адам өзіне ыңғайлы әрі сәнді бұйымды өзі тігіп, киіп жүре алады.
Киімнің бастауын алғашқы қауым адамдарының шөптен жасалған белдік-байламдарынан, жануар терісін денесіне жапқан жабуларынан көруге болады. Алғашқы киім ең алдымен суықтан, ыстықтан, жарақаттан және сырып кетуден қорғану үшін пайдаланылды. Сол кезеңде киімге табиғаттан тікелей алынатын, арнайы өңдеуді көп қажет етпейтін материалдар қолданылды. Мұндай киімдер қарапайым болып, жыныстық та, әлеуметтік те айырмашылықты айқын көрсетпеді.
Уақыт өте адам қауымдастықтарға бөлініп, қоғам күрделенген сайын киім де жыныстық, әлеуметтік, мүліктік белгілер бойынша ажыратыла бастады. Осыған байланысты костюм ерте кезеңнен-ақ қоғам өміріндегі өзгерістерді көрсететін айқын мәдени белгіге айналды.
Негізгі ұғым
Сән
(франц. Moda, лат. Modus — өлшем, әрекет тәсілі) — киіну мәдениеті; өмірдің әртүрлі салаларында жеке талғамның уақытша үстемдік етуі.
Негізгі ұғым
Костюм
(франц. Costume — киім-кешек) — белгілі бір ұлттың, дәуірдің немесе қоғамдық топтың тұрақты киім үлгісі.
Негізгі ұғым
Стиль
(лат. Stylus) — мәнер, сипат, ерекшелік. Стиль белгілі бір дәуірдің мәдениетін, сұлулық туралы түсінігін және ортаға қатынасын білдіретін тұрақты «дәуір тілі».
Негізгі ұғым
Силуэт
(франц. siluette) — ұзындығы мен ені бойынша адам мүсінінің пропорциясына жақын геометриялық фигураны беретін киімнің сыртқы кескіні.
Киім стильдері: негізгі түрлері
Киімде кең тараған бірнеше стиль бар: классикалық, спорттық, романтикалық және фольклорлық (этникалық). Қазіргі сәнде стильдердің араласуы жиі кездеседі — бұл құбылыс эклектика деп аталады.
Классикалық стиль
Тұрақты, іскерлік, элеганттыКлассикалық стиль — салыстырмалы түрде тұрақты, сән өзгерістеріне онша берілмейтін киімдер тобы. Негізгі белгілері: форманың тұрақтылығы, іскер әрі ұстамды әсер, мінсіздік, қолайлылық және беріктік.
Ерлер киімі
- Костюм-шалбар немесе жеке шалбар
- Жакет-костюм
- Ағылшын пальтосы, плащ
Әйелдер киімі
- Жеңді көйлек және жакет
- Белдемше, блузка немесе жакет
- Шалбар мен жакет-жеңіл жейде
Классикалық стильдің сипаты
- Қимылға кедергі келтірмейді, ыңғайлы.
- Жоғары сапалы мата: нәзік реңк немесе ұсақ өрнек.
- Түстері аса ашық емес, жұмсақ.
- Аксессуарлар мен әшекейлер ұстамды.
- Орташа өкшелі немесе өкшесіз, жайпақ аяқ киім.
Бүгінде классикалық киімдер аясы кеңейіп келеді: ерлер мен әйелдер гардеробында трикотаж күртешелердің еркін, «ештеңеге міндеттемейтін» үлгілері жиі кездеседі. Әйелдер киіміне ерлер пиджагі, жейдесі және шалбары да берік орнықты.
Спорттық стиль
Демалыста, спортпен шұғылданғанда және саяхатта киюге қолайлы киімдер. Бұл стильдің басты ерекшелігі — еркіндік пен жайлылық сезімі.
Романтикалық стиль
Нәзіктік пен сүйкімділікті әдеттегіден тыс айқындайды. Ерекшеліктері: қатпарлар, желбіреулер, шілтерлер және банттар сияқты әшекей элементтері.
Фольклорлық (этникалық) стиль
Ұлттық сипаттағы заманауи киімдер. Ұлттық ою-өрнек, кесте және қолөнер элементтері кеңінен қолданылады. Қазақстанның қазіргі сәнгерлері ұлттық киім дәстүрін сақтап, дамытып, көне құндылықтарды бүгінгі күнмен сабақтастыруға ұмтылады.
Қазіргі сән: еркін таңдау және алуандық
Қазіргі сәнді демократияшыл деуге болады: ол таңдау еркіндігімен, түрлі стильдердің, пішіндердің, үлгілердің, көлемдердің және түс гаммасының көптүрлілігімен ерекшеленеді. Костюм — өнер туындысы әрі адамзат мәдениетінің даму кезеңдерін айғақтайтын көрініс.
Силуэт түрлері
Силуэт киімнің сыртқы кескінін анықтайды және адам мүсінінің пропорциясына жақын геометриялық бейне ретінде қарастырылады. Заманауи костюмдерді шартты түрде қарапайым геометриялық мүсіндерге жатқызуға болады.
Түзу силуэт
Пішіні тіктөртбұрышқа немесе шаршыға жақын.
Трапеция силуэті
Үсті тар, төменгі бөлігі кең — трапецияны елестетеді.
Үшбұрыш силуэт
Төменгі жағы сүйірлеу, үстіңгі жағы кеңейіңкі — үшбұрышқа жақын.
Сопақ және жартышар силуэттері
Геометриялық сопақ пішінді елестетеді. Бұл үлгілерді кейде екі фигураның қосындысы ретінде қарастыруға болады: төменгі бөлігі төртбұрыш, үстіңгі бөлігі жартылай сопақ.
Пропорция және өлшем қатынасы
Бұйымның ұзындығы мен енінің арақатынасы, сондай-ақ жалпы көлемі әр бөлшектің өлшемін айқындайды. Мысалы:
- Үсті қысқа, төменгі бөлігі ұзын.
- Үсті ұзын, төменгі бөлігі қысқа.
- Үсті мен төменгі бөлігі шамалас.
Түс үйлесімділігі және киім композициясы
Костюмді композициялауда түс маңызды рөл атқарады. Түсті дұрыс таңдау киім моделін жасауда көп көмектеседі. Қазіргі жеткіншектер киім үлгілері көбіне көңіл күйді көтеретін қанық түстермен және спорттық, фольклорлық бағыттағы еркін стильмен сипатталады. Сондықтан оқушылар түс үйлесімділігін көз алдына елестетіп, салыстыра білуі керек.
Үйлесімді түстер мысалдары
III. Зертханалық жұмыс
- Сән үлгілерін салу.
- Өздері құрастырған үлгілерді көрсету.
- Үлгіні қысқаша сипаттау және дәлелдеу.
IV. Ағымдағы нұсқаулық
- Жұмыс орнының дұрыс ұйымдастырылуын тексеру.
- Жұмыс тәсілдерінің дұрыс орындалуын бақылау.
- Техника қауіпсіздігі ережелерінің сақталуын қадағалау.
V. Материалды бекіту (сұрақтар)
- «Сән», «стиль», «костюм» ұғымдарына анықтама беріңіз.
- Классикалық стиль дегеніміз не?
- Спорттық стиль дегеніміз не?
- Романтикалық стиль дегеніміз не?
- Фольклорлық (этникалық) стиль дегеніміз не?
Соңғы нұсқаулық
- Қателіктерді және олардың себептерін талдау.
- Сабақты қорытындылау.
- Баға қою.
VI. Үй тапсырмасы
«Сән», «стиль», «костюм» туралы түсінік: анықтамаларды қайталау және қысқаша конспект дайындау.
VII. Жұмыс орнын реттеу
Құрал-жабдықтарды жинау, қауіпсіздік талаптарына сай орынды таза қалдыру.