Бөжей ұлы Жабайдың қаршығасы
Қысқа қарай көш, қансонар және бүркіт салу
Оқапта қыстауға көшетін күндер жақындап қалған еді. Көп өтпей алғашқы қар түсіп, аңға шығуға, бүркіт салуға таптырмас маусым басталды. Абай, Смағұл, Шәке, Баймағанбет, Ербол, Тұрғанбай бірігіп, қансонарда бүркіт салуға аттанды. Шыңғыс бөктерін аралап, талай түлкі алды.
Әсіресе Тұрғанбайдың Қарашолақ атты қаршығасы бір күнде жиырмаға жуық түлкі іліп, көптің көзін тартты. Осылайша жігіттердің талай күні аңшылықпен өтті.
Қарашегірмен талас және кездейсоқ ұшырасу
Күндердің бірінде Қарашолақ алған түлкіге серіксіз емес, бөтен қаршыға таласа кетіп, қақтығысқа ұласты. Бұл Қарашегір еді — Бөжейдің ұлы Жабайдың қаршығасы.
Көп ұзамай бір асудан үш-төрт салт атты көрінді: Жабай, Жиренше және Абылғазы. Көрісіп болған соң, олжаны салыстырды. Абайлардың қоржынында түлкі мол, ал Жабайлардікі жұтаң еді. Абай Жабайдың қоржынына қарап, еріксіз күліп жіберді.
Жиреншенің ішкі есебі
Абайдың күлкісін намысқа балаған Жиренше Абылғазымен ақылдасып, оны ұялтуды көздеді. Ол бір-екі күн Абайларға қосылып, аңға бірге шықты. Сол күндері Қарашолақ әдейі ме, әлде сәті түспей ме — бірде-бір түлкі ала алмады. Жиреншенің алдында Абай қысылып, ұялып қалғандай күй кешті.
Боранда адасу: жол екіге айырылған сәт
Ақыры топ екіге бөлінді. Абай бастаған топ Машаннан асып, Есболаттың Қарасуы арқылы Жидебайға қайтуды ұйғарды. Смағұл, Тұрғанбай, Абылғазы және Жиренше бір жолмен жүрді, ал Абай, Ербол, Шәке, Баймағанбет төте жолды таңдады.
Бірақ жолға шыққан бетте-ақ қатты боран соғып, Абайлар адасты. Теріскей жақтағы соқпақтарға түсіп кетіп, Машандағы қоныстарға жете алмады. Ық таба алмай, әбден қалжырады. Бұл сапарда ең көп қиналған — Абай болды.
Дауыс жетелеген үміт: Абылғазының жол бастауы
Дәл сол сәтте алыстан айқайлаған адам дауысы естілді. Абай дереу үн қатты. Бұл — Абылғазы екен. Олар қосқа кеше-бүрсігүні жетіп қойған болып шықты. Абылғазы жол бастап, әрең дегенде жақын маңдағы қонысқа жеткізді.
Қоныс — Найман атты байдың ауылы еді. Қонақтарды жылы қабылдап, үйге түсірді.
Күтпеген қауышу: Тоғжан
Абай аяғын әрең басып, үйге кіргенде бір келіншек оның мойнына асыла кетеді. Бұл — Тоғжан еді. Ол осы ауылдың Аққозы деген семізіне тұрмысқа шыққан екен. Ескі жараны қозғаған бұл кездесудің салмағы екеуіне де ауыр тиді.
Бораннан тоңып келген Абайдың қызуы көтеріліп, хәлі нашарлай түсті. Тоғжан түнді түн демей жанында отырып, көз жасын тыймады. Он шақты күн өткен соң ғана Абайдың жағдайы оңала бастады.
Ауыл ішіндегі сыбыр
Тоғжанның күйін көрген Аққозының ағайындары мұны жақтырмады. Олар Абайдың бұл ауылдан кеткені дұрыс екенін сыбырлап жеткізді. Көп кідірмей, Абайлар Ақшоқыға қайтып аттанды.
Салдары: реніш, айырылысу, жалғыздық
Абай мен Тоғжанның кездескенін Әйгерім біліп қалып, бұрынғыдан бетер ренжіді. Ербол да өз қонысына қайтып кетті.
Сөйтіп, Абай қайтадан жалғыз қалды: сырлас досы да, айнымас серігі де — кітап қана болды.