Қазақша рефераттар

Жай команда

Өткен материалды қайталау

Төмендегі сұрақтар арқылы негізгі ұғымдарды еске түсіріңіз:

  • Алгоритмді өрнектеу (жазу) тәсілдері дегеніміз не?
  • Алгоритмдерді графиктік түрде кескіндеудің ерекшеліктері қандай?
  • Блок-схема дегеніміз не?
  • Негізгі блоктарға және көмекші блоктарға нелер жатады?
  • Алгоритмдік тіл және программалау тілі дегеніміз не?

Жаңа сабақты түсіндіру

Алгоритм командалары

Алгоритм командалары есептің шартына байланысты жай және құрама командаларға бөлінеді.

Жай команда

Алгоритмнің қарапайым бір қадамы. Ақпаратты өңдеу немесе өрнектеу операциясын орындайды. Жай командаларға меншіктеу, мәлімет енгізу және нәтиже шығару командалары жатады.

Құрама команда

Бірнеше жай командалардан құралады. Орындалуы берілген шарттарға сүйенеді. Құрылымы бойынша тізбекті, тармақталу және циклдік топтарға біріктіріледі.

Алгоритм құрылымы

Блоктардың өзара байланысына қарай алгоритмдер үш құрылымға бөлінеді: сызықтық, тармақталған және циклдік.

1) Сызықтық (тізбекті) алгоритм

Сызықтық алгоритм тізбектеле орналасқан командалардан тұрады. Блок-схемада да блоктар бір сызық бойына ретімен орналасады. Әрекеттердің бірінен соң бірі орындалуы табиғи атқарылу тәртібі деп аталады.

Мысал (күнделікті әрекет)

  1. 1 Күнделікті алу
  2. 2 Тиісті бетін ашу
  3. 3 Үй тапсырмасын анықтау
  4. 4 Үй тапсырмасын орындау
  5. 5 Күнделікті орнына қою

Мысал (есептеу)

Төмендегі функцияның сандық мәнін есептеу алгоритмін құрастырайық:

Z = a·x + b + cos(a·x + b) − tg(a·x + b)

Жақша ішіндегі өрнек бірнеше рет қайталанатындықтан, оны алдымен жеке есептеп алған тиімді: бұл уақытты үнемдейді және есептеуді ықшамдайды. Сондай-ақ a, b, x мәндері алдын ала енгізілуі қажет, ал нәтиже экранға немесе қағазға шығарылады.

Алгоритм (псевдокод)

алг Z функциясын есептеу (нақ a, b, x, z)
арг a, b, x
нәт z
басы
  a, b, x енгізу
  t := a·x + b
  z := t + cos(t) − tg(t)
  x, z шығару
соңы

Түсіндіру

Бұл — сызықтық алгоритмнің қарапайым үлгісі: командалар берілген ретпен бірінен соң бірі орындалады.

Блоктардың рөлі

  • Енгізу блогы: a, b, x мәндерін енгізу
  • Есептеу блогы: t және z мәндерін табу
  • Шығару блогы: x және z нәтижесін шығару

Тапсырма (1-жаттығу)

Сызықтық алгоритм құрастыру бойынша 1-жаттығуды орындаңыз.

Сабақты бекіту

Тақырыпты қорытындылау үшін келесі сұрақтарға жауап беріңіз:

Бекіту сұрақтары

  • Алгоритм командалары есеп шартына байланысты қалай бөлінеді?
  • Жай және құрама командалардың айырмашылықтары қандай?
  • Сызықтық алгоритм дегеніміз не?
  • Компьютерде есеп шығару қандай кезеңдерден тұрады?

Үйге тапсырма

Тақырып: Сызықтық (тізбекті) алгоритм.

Алгоритмнің анықтамасын, жай және құрама командалардың ерекшеліктерін қайталап, өз мысалыңыз бойынша сызықтық алгоритм құрастырыңыз.