Қазақша рефераттар

Түбірлес сөздермен жұмыс жүргізу

Өту барысы

Бұл сабақта түбірлес сөздермен жұмыс жүргізу дағдыларын ертегі желісі арқылы пысықтаймыз: тапсырмаларды орындап, 7 лақты қасқырдан құтқаруға көмектесеміз.

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сабаққа назар

Сабақты еске түсіру:

Қазақ тілім — өз тілім, ана тілім, Абай, Мұхтар сөйлеген дана тілім. Қастерлейді ұл-қызым мәңгі сені, Болашағым, бақытым — дара тілім.

Ғұлама кемеңгер ақындарымыз сөйлеген туған тіліміз — қазақ тілі. Ендеше, қазақ тілі сабағын бастаймыз.

II. Үй тапсырмасын тексеру және сабақтың барысын түсіндіру

Ертегі арқылы

Бүгінгі сабағымызда «Ертегілер еліне» саяхат жасап, «Жеті лақ» ертегісі бойынша жұмыс жүргіземіз. Анасы лақтарына азық әкелу үшін орманға кетеді. Сол кезде қасқыр келіп, лақтарды жегісі келеді.

Лақтарды құтқару үшін әрқайсысына берілген тапсырмаларды орындаймыз. Қасқыр тапсырмаларды 3 топқа бөліп береді.

1-топ

  • Түбір сөз дегеніміз не?
  • Мысал келтір.

2-топ

  • Туынды сөз дегеніміз не?
  • Мысал келтір.

3-топ

  • Түбірлес сөз дегеніміз не?
  • Мысал келтір.

III. Жаңа сабақ

Тақырыпты ашу

А) Көркем жазу

Ө ө

өнім, өндіріс, өнгіш, өнер

Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Түбірлес сөздермен жұмыс жүргізу.

4-лақ: сөз жасау

Түбірге қосымшаларды жалға.

  • Бас + тық, шы, қар
  • Бала + лық, қан, қай
  • Ойын + шы, шық, паз

5-лақ: шығармашылық жұмыс

А) Жаңылтпашты жатқа жазу (258-ж.)

Шалғышы шалғы алды. Шаңғышы шаңғы алды.

Ә) Тақтамен жұмыс

260-жаттығу: су, жаз, көр сөздерінен түбірлес сөздер құрастырып, түбірлес сөздердің астын сызу.

261-жаттығу: топпен орындау.

I-топ

Оқу + шы, лық

II-топ

Сый + лық, лы

III-топ

Біл + гір, гіш, ім

Пәнаралық байланыс

Ана тілі пәнінен оқыған мәтіндерден туынды сөзді табу.

6-лақ: мәтінмен жұмыс

Мысал

«Мерейлі бол, Динажан, мен — кек күйшісі Құрманғазымын».

Туынды сөз: күйші (күй + -ші).

Сөздікпен жұмыс

«Күй» түбіріне қатысты түбірлес сөздер:

күй күйші күйе күйдіргі күйіну күйлі күйгелек

Бұл сөздер — түбірлес сөздер.

Түсінуді тексеру сұрақтары

  • Бұл мәтінде не туралы және кімдер туралы айтылған?
  • Құрманғазы мен Дина қай жылы кездесті?
  • Жауабы: 1888 жылы.

7-лақ: қорытынды және бекіту

Қорытынды

Бүгінгі сабақта түбірлес сөздермен жұмыс жүргізуді қорытындыладық. Енді сұрақ-жауап арқылы білімімізді бекітеміз.

Бекіту сұрақтары

  1. Сөз құрамы неден тұрады?
  2. Қосымша неше түрге бөлінеді?
  3. Түбір сөзге қосымшаның қайсысы бұрын жалғанады?
  4. Туынды сөз дегеніміз не?
  5. Түбір сөз дегеніміз не?
  6. Түбірлес сөздер дегеніміз не?

Негізгі ұғымдар

Сөз құрамы Түбір Қосымша Жұрнақ Жалғау Түбірлес сөздер Туынды сөз

Үй тапсырмасы

259-жаттығу. Үш түбірлес сөз ойлап жазу.

Бағалау және қорытынды әрекет

Оқушыларды бағалау. Сабақ соңында «Ертегілер» әнін орындау.

Бұл жоспар оқу үдерісін жандандырып, түбірлес сөздерді меңгеруді ойын желісімен ұштастыруға бағытталған.