Жаманмен дос болсаң, Сыртыңнан жүрер өсектеп
Достық туралы ойлар мен нақыл сөздер
Бұл жинақта достықтың мәні, адалдық пен сенім, теңдік пен жауапкершілік туралы терең ойлар ұсынылады. Әрбір нақыл сөз — қарым-қатынасты бағалауға, өз мінезіңді таразылауға және жақыныңа құрметпен қарауға шақыратын қысқа да нұсқа сабақ.
Негізгі ұстанымдар
-
1
Сенім — достықтың іргетасы; сенімсіздік басталған жерде достық аяқталады.
-
2
Адалдық — сөзден бұрын іс; дос пейілді бір әрекет — көп сөзден артық.
-
3
Теңдік пен шама — қарым-қатынастың өлшемі; шектен шығу сенімді әлсіретеді.
Достықтың мәні
«Шынайы достықсыз өмірдің мәні жоқ.»
«Достық — бұл екі денеде өмір сүретін бір жан.»
«Жауыңмен жарықта жүргеннен, досыңмен қараңғыда жүрген жақсырақ.»
«Достық — өмір үшін ең қажетті нәрсе: барлық игілікке ие болса да, ешкім дос-жарансыз өмірді қаламайды.»
Адалдық пен сенім
«Шын дос сыртыңнан мақтайды.»
«Достық сенімсіздік басталған жерде бітеді.»
«Қиындықта қол ұшын созудан асқан берік достық жоқ.»
«Досқа адалдық — рухқа адалдықпен бірдей.»
Кейде достықтың ең үлкен сынағы — артық кетпеу. Қамқорлық пен ақкөңілділік шектен шықса, қарым-қатынастың тепе-теңдігі бұзылады.
«Жұмысты шектен тыс ынтамен істесең, басшының сенімінен айырыласың. Достықта да шектен тыс ақкөңіл болсаң, досыңның сенімінен айырыласың.»
«Достық — асықпай өсетін өсімдік сияқты: пісіп-жетілуі үшін талай сыннан өтуі керек.»
Таңдау, теңдік және жауапкершілік
«Барлық адамға дос болған — ешкімге дос емес.»
«Мінсіз дос іздеген адам доссыз қалады.»
«Достық — теңдіктен басталады.»
«Кіммен жүргеніңе, кіммен дос болғаныңа мұқият бол: бұлбұл гүлге, қарға қоқысқа жетелейді.»
Достықта «қалай қарым-қатынас күтемін?» деген сұрақтың жауабы — «өзім қалай қарым-қатынас жасаймын?» деген сұрақтан басталады.
«Өзіміз қандай қарым-қатынас қаласақ, достарымызға да дәл сондай қарым-қатынас жасайық.»
«Басымыздағы нығметтің қызығы оны достармен бөліскенде арта түседі.»
Іс пен мінез: достықтың өлшемі
«Екі адамның бір-біріне шын ықыласпен, қалтқысыз қызмет етуі — не адал махаббаттан, не асыл достықтан.»
«Достық әлсіреген сайын, сыпайылық арта түседі.»
«Махаббат, достық, бауырмалдық — адамның ең асыл қасиеттері.»
«Тұрақтылық болмаса, достықтың да, махаббаттың да құны жоқ.»
«Достық туралы көп сөзден гөрі, дос пейілді бір іс артық.»
«Досын сатқан — қосын сатқанмен бірдей.»
«Досыңа достық — қарыз іс.»
Ақыл, әдеп және жол көрсету
«Достарыңмен қатынаста олардың қолынан келетін істі ғана ұсын: жақсылыққа жетеле, әдептілікті бұзба. Бірақ үміт жоқ жерде әрекетке барма, өзіңді кемсітуге жол берме.»
«Ақымақпен достық құрсаң, жетістік күтпе. Дананың берген уын қабылда, ақымақтың қолындағы алтынды алма.»
«Жақсымен дос болсаң, алдыңнан шығар елпектеп... Жаманмен дос болсаң, сыртыңнан жүрер өсектеп.»
Махаббат пен достық
«Махаббат достықтан да күшті.»
«Махаббатты оның әдеттегі көріністерімен бағаласақ, ол достықтан гөрі дұшпандыққа көбірек ұқсайды.»
«Егер біз ақыл-ойымызды ғана тыңдайтын болсақ, бізде ешқашан махаббат та, достық та болмас еді.»
Нағыз дос пен жалған дос
«Нағыз достар алмаз сияқты: аса қымбат әрі сирек. Жалған достар күзгі жапырақ сияқты: аяқ астында жатады.»
«Кей адамнан ит артық: достықты ұмытпайды, адал қызмет етеді.»
«Достыққа дұшпандық жасаған адам оңбас.»
«Бизнеске негізделген достық — достыққа негізделген бизнестен берік.»
Қоғам, қонақжайлық және халықтар достығы
«Біз үшін халықтар достығынан артық идеал жоқ.»
«Келген қонаққа достық көңіл, қонақжай пейіл таныту — үй иесінің борышы.»
Жастарға үндеу
Тәуелсіздік бәрімізге үлкен міндет жүктейді. Енді еңселі ел болу жолында шыңдала түсуіміз керек. Әулетіміздің асуы да, дәулетіміздің тасуы да өз қолымызда. Кең байтақ жеріміздің байлығы — осы даланың түпкілікті халқына да, тағдыр қосып бірге өмір сүріп жатқан өзге ұлт өкілдеріне де молынан жетеді. Не істесек те ақылмен істейік: арзан ұранға ермейік, ұшпа сезімге ерік бермейік. Әсіресе, жастар, салқынқандылықтан, үлкенді сыйлаудан, сөзге тоқтаудан айнымаса екен. Қашан да достыққа адал, бауырмал, кеңпейіл болып, халықтың атына сөз келтіретін ұстамсыздықтан аулақ жүрейік.
— Нұрсұлтан Назарбаев
Қысқа түйін
«Маған достық та, шындық та қымбат. Бірақ әрдайым шындықты бірінші орынға қоямын.»
«Байлықтан артық — достық бар, достықтан артық — байлық жоқ.»
«Амалы таусылған дұшпан шын достыққа көшеді.»
«Өрге жүзген өнегелі ісіңмен таңдал: адал дос — өз теңіңнің ішінен табылады.»
«Достық атын малданып жүретіндер көп. Сен де бір күні алданып қалма.»