Қазақша рефераттар

Іске қосу командасын беру

Кіріспе: Visual Basic және қолданба жасау ортасы

Бұл материал Visual Basic (VB) бағдарламалау тілімен және оның интеграцияланған әзірлеу ортасымен (IDE) танысуға арналған. Мақсат — интерфейс құру қағидаларын түсініп, негізгі құралдар панелі мен терезелердің қызметін меңгеру.

Тақырып: IDE, Project, Form, Toolbox

Негізгі идея

VB ортасы — қолданба құруға арналған терезелер мен құралдардың біртұтас жүйесі.

Орталық ұғым

Проект — форма, модуль және басқа файлдар құрамын сипаттайтын негізгі құрылым.

Практика

InputBox арқылы мән енгізіп, MsgBox немесе Label арқылы нәтижені шығару.

Сабақтың мақсаты

1) Білімділік

Оқушыларды Visual Basic бағдарламалау тілінің жұмыс ортасымен таныстыру, құралдар панелі мен негізгі терезелер туралы түсінік қалыптастыру.

2) Дамытушылық

Тақырып бойынша практикалық тапсырмалар арқылы білімді меңгерту және дағдыларды дамыту.

3) Тәрбиелік

Мақсаттылыққа, еңбекқорлыққа және ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақ жоспары

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың назарын жаңа сабаққа аудару.

II. Жаңа сабақ

  • Кіріспе сөз.
  • Қолданба жасау ортасымен жұмыс.
  • VB тілінде бағдарламалау.
  • VBA бағдарламалаудың жұмыс ортасы.
  • Саймандар панелі.
  • Бағдарламалау ортасымен танысу.

III. Жаңа сабақты бекіту

  • VB тілінде бағдарламалау бойынша қысқаша қайталау.
  • Бағдарламалау ортасының негізгі терезелерін бекіту.

IV. Қорытындылау

  • Оқушыларды бағалау.

V. Үй тапсырмасы

  • Теория: Visual Basic және қолданба жасау ортасы туралы анықтамаларды жаттау, тақырып бойынша конспект жасау.
  • Практика: бес кезең бойынша есептер дайындап келу.
  • Қосымша: лекцияны қосымша материалдармен толықтыру.

VB ортасын іске қосу

Visual Basic (VB) жүйесі компьютерге орнатылғаннан кейін оны Windows арқылы іске қосуға болады:

Іске қосу жолы

Іске қосу → Программалар → Microsoft Visual Basic 5.0

Осы кезде Project Wizard іске қосылып, белсендірілген New Project сұхбат терезесі ашылады. Терезеде әдетте үш бет бар: New, Existing, Recent.

New бетінде кездесетін проект түрлері

  • Standard EXE (стандартты exe-файл)
  • VB Application Wizard (қолданба шебері)
  • Add-In (қосымша қондырма)
  • ActiveX және Web компоненттері (интернетке арналған мүмкіндіктер)

Проектті ашу

Жаңа проект ашу үшін Standard EXE таңдалып, Open (Ашу) түймесі басылады.

Проект — бағдарламаның қай форма, модуль және өзге файлдарды пайдаланатынын анықтайтын арнайы файл. Бағдарлама орындалуы проект ішінде ұйымдастырылады.

IDE (Integrated Development Environment) құрамдастары

Standard EXE жобасын ашқан соң, VB-дің біртұтас әзірлеу ортасының (IDE) бірнеше негізгі терезелері көрінеді. Егер қандай да бір компонент көрінбей тұрса, оны мәзір командалары арқылы қосуға болады.

Негізгі компоненттер

  • Menu — негізгі мәзір
  • Toolbar — аспаптар панелі
  • Project Explorer — проект терезесі
  • Form — форма терезесі
  • Properties — қасиеттер терезесі
  • Toolbox — элементтер панелі
  • Project Container — форма конструкторы

Терезелерді жылжыту және өлшемін өзгерту Windows-тағы қалыпты тәсілмен орындалады. Шекаралар «жабысып» бірігетін күйде орналастыру арқылы панельдер бекітіліп (dock) тұруы мүмкін.

Toolbar: жиі қолданылатын командалар

  • Проект ашу және сақтау (Open Project, Save Project)
  • Форма қосу (Add Form)
  • Көшіру және кірістіру (Copy, Paste)
  • Project Explorer және Properties терезелерін шығару
  • Бағдарламаны іске қосу және тоқтату (Start, End)
  • Menu Editor және Toolbox

Проект, форма және қасиеттер: негізгі ұғымдар

Проект (Project)

Проект — қосымшаны құрайтын барлық объектілерді (форма, модуль, басқару элементтері және т.б.) біріктіріп, басқаруға арналған құрылым. Әдетте бастапқы атаулар Project1, Form1 болып беріледі, кейін сақтаған кезде өзгертіледі.

Project Explorer ашу: View → Project Explorer

Форма (Form) және интерфейс

Форма — пайдаланушы интерфейсін құруға арналған терезе. Интерфейс дегеніміз адам мен бағдарлама арасындағы ақпарат алмасу құралдары және оларды пайдалану тәсілдері.

VB-де форма және оның үстіне орнатылатын элементтер объектілер деп аталады.

Форманы шығару: View → Object немесе Shift + F7

Қасиеттер (Properties)

Қасиет — объектінің ағымдағы күйін анықтайтын сипаттама: атауы, түсі, мәтіні, шрифті, өлшемі және т.б. Объект таңдалғанда оның қасиеттері Properties терезесінде көрсетіледі.

Жиі қолданылатын қасиеттер

  • Name — объект атауы (идентификатор)
  • Caption — тақырып/жазу мәтіні
  • Font — шрифт параметрлері
  • BorderStyle — жиек стилі
  • WindowState — терезе күйі (мысалы, Maximized)

Пайдалы кеңестер

  • Қасиет туралы анықтама: қасиетті таңдап, F1 басыңыз.
  • Properties терезесі көрінбесе: View → Properties Window.
  • Форма атауын мағыналы етіңіз (мысалы, frmKvtendeu).

Элементтер панелі (Toolbox): басқару элементтері

VB қосымшалары көбіне формаға орнатылған басқару элементтері арқылы құрылады. Элементтер панелі осы объектілерді формаға орналастыруға арналған.

Негізгі элементтер тізімі

  • Pointer
  • PictureBox
  • Label
  • TextBox
  • Frame
  • CommandButton
  • CheckBox
  • OptionButton
  • ComboBox
  • ListBox
  • HScrollBar / VScrollBar
  • Timer
  • DriveListBox
  • DirListBox
  • FileListBox
  • Shape
  • Line
  • Image
  • Data
  • OLE

Элементтердің жиі қолданылатын қасиеттері

  • Name — элементті бірегей тануға көмектеседі.
  • Caption — элементтің үстіне жазылатын мәтін.
  • Enabled — қолжетімділік (False болса, элемент белсенді емес).
  • Visible — көріну (False болса, экранда көрінбейді).

InputBox және MsgBox: мән енгізу және нәтижені шығару

VB тілінде мән енгізу үшін Basic-тегі Input операторы қолданылмайды. Оның орнына стандартты сұхбат терезесі бар InputBox функциясы қолданылады. Нәтижені көрсету үшін жиі MsgBox пайдаланылады.

Қысқа жазылуы

x = InputBox("x=")
MsgBox "Нәтиже"

Бірінші жол мән енгізу терезесін шығарады, екінші жол хабарлама терезесіне мәтін шығарады.

Мысал: y = 3x + 5 мәнін табу

Form_Load оқиғасында x енгізіліп, y есептеледі және MsgBox арқылы көрсетіледі. 

Private Sub Form_Load()
  Dim x As Single, y As Single
  x = InputBox("x=")
  y = 3 * x + 5
  MsgBox y, , "y="
End Sub

Ескерту: нақты сандарды кодта жазғанда ондық бөлшек нүкте арқылы беріледі (мысалы, 4.6).

Практикалық орындалу реті

  1. Форманы екі рет шертіп, код терезесін ашыңыз (Form_Load процедурасы).
  2. Кодты енгізіңіз.
  3. Іске қосыңыз: Toolbar → Start немесе F5.
  4. InputBox терезесіне x мәнін енгізіп, OK басыңыз.
  5. MsgBox терезесінен y мәнін көріңіз.
  6. Тоқтату: Run → End немесе Toolbar → End.

Басып шығару: Printer объектісі

Берілгендерді принтерге шығару үшін Printer объектісі және Print командасы қолданылады. Printer объектісінің кей параметрлері бағдарламалық код арқылы беріледі.

Мысал: екі мәтінді 14 px шрифтпен басып шығару

Dim a1 As String, a2 As String
a1 = "Біз студенттерміз"
a2 = "Олар да студенттер"

Printer.FontSize = 14
Printer.Print a1
Printer.Print a2
  • Printer объектісінің қасиеттері мен командалары анықтама жүйесінде беріледі (Print Object).
  • File → Print командасы кодты толық басып шығарады, ал Printer.Print мәтіндерді басып шығарады.
  • Айнымалы атауларын бас/кіші әріппен жазудың айырмасы жоқ.

Пайдаланушы интерфейсін құрып есеп шығару

Нәтижені формадағы арнайы аймақтарда көрсету — VB-де интерфейс құрудың негізгі талабы. Ол үшін формаға қажетті объектілер алдын ала орналастырылып, олардың оқиғаларына сәйкес процедуралар жазылады.

1) Форманы дайындау

  • Форманы кеңейтіңіз, қажет болса тақырыбын өзгертіңіз.
  • Font қасиетін таңдап, шрифт пен өлшемді орнатыңыз (мысалы, 14).
  • Caption қасиетіне форма атауын енгізіңіз (мысалы, «Функция мәні»).

2) Элементтерді орналастыру

  • Жоғарғы бөлікке екі Label орналастырыңыз (x және y мәндерін көрсету үшін).
  • Төменгі бөлікке екі CommandButton қосыңыз: «Қосу» және «End».
  • CommandButton-дардың Caption қасиеттерін сәйкесінше орнатыңыз.

3) Command1_Click: есептеу логикасы

Private Sub Command1_Click()
  Dim x As Single, y As Single
  x = InputBox("x=")
  Label1.Caption = x
  y = 3 * x + 5
  Label2.Caption = y
End Sub

Бұл тәсілде нәтиже MsgBox-та емес, формадағы Label өрістерінде көрсетіледі — интерфейс талаптарына ыңғайлы.

4) Command2_Click: бағдарламаны аяқтау

Private Sub Command2_Click()
  End
End Sub

Іске қосу және тексеру

  1. F5 арқылы бағдарламаны іске қосыңыз.
  2. InputBox терезесіне x мәнін енгізіп, OK басыңыз.
  3. Формада x және y мәндерінің Label өрістерінде шыққанын тексеріңіз.
  4. End түймесін басып, бағдарламаны аяқтаңыз.

Ескерту: End түймесін міндетті түрде формаға қоспауға болады. Бұл жағдайда тоқтату үшін Toolbar → End немесе Run → End қолданылады.

Қорытынды

Бұл дәрісте Visual Basic ортасын іске қосу, проект құру, форма және қасиеттермен жұмыс, элементтер панелін пайдалану, сондай-ақ InputBox/MsgBox арқылы қарапайым есептерді орындау және интерфейс арқылы нәтижені көрсету жолдары қарастырылды. Келесі қадам — басқару элементтерінің оқиғаларын (events) тереңірек меңгеріп, шағын қолданбалар құрастыру.