Қазақша рефераттар

Ауа - райының шартты белгілерімен таныстыру

І. Ұйымдастыру кезеңі

Жер байлығы көп екен — меңгеруді қалайды. Осының бәрін танытатын пән — дүниетану.

Сабақ басында оқушылардың назарын тақырыпқа аударып, жұмысқа дайындау ұсынылады: құрал-жабдықтарды түгендеу, сабақ мақсатын қысқаша айту, қауіпсіздік ережесін еске салу.

ІІ. Өткен сабақты бекіту және қайталау

Үй тапсырмасы бойынша жұмыс

«Сезім мүшелері» тақырыбын еске түсіріңіз: құлақ, мұрын, тіл.

Сұрақ-жауап: ауа райы

  • Ауа райы дегеніміз не? Оны қалай түсінесіңдер?
  • Ауа райын білу адамдарға не үшін қажет?

Ауа райын температура, бұлттылық, жауын-шашын, жел, ылғалдылық сияқты көрсеткіштер сипаттайды.

Ауа райының түрлері

Ыстық

Жазғы күндері жиі байқалады.

Аязды

Қыс мезгілінде температура төмендейді.

Боранды

Жел күшейіп, қар ұйытқиды.

Жаңбырлы / Құрғақ

Жауын-шашынның бар-жоғына қарай өзгереді.

Неліктен ауа райы өзгермелі?

Ауа райы өте құбылмалы: ол жиі өзгеріп отырады. Осындай өзгерістерді метеорологиялық стансалар бақылайды.

Сонымен қатар кең аумақтардағы бұлттылықты Жер серіктері фотосуретке түсіріп, деректерді жерге жіберіп отырады.

Жиналған мәліметтер арнайы ауа райы карталарына түсіріледі. Бір тәулікте мұндай карталардың төртеуі жасалып, салыстыру арқылы таяу тәуліктерге болжам жасалады.

Көрнекілік

Тақырыпты бекіту үшін бейнефильм көрсету ұсынылады (ауа райын бақылау, жануарлар мен құстардың мінез-құлқы арқылы болжау туралы).

ІІІ. Жаңа тақырып: температура және термометр

Ауа температурасын немен өлшейміз?

Ауа температурасын термометрмен өлшейді.

Термометр түрлері

  • Су термометрі — су температурасын өлшейді.
  • Медициналық термометр — адам дене қызуын өлшейді.
  • Ауа термометрі — ауа температурасын өлшейді.

Слайдтағы суреттер бойынша оқушылардан әр термометрдің қызметін ажыратуды сұраңыз.

Термометр құрылысы

Термометрдің негізгі бөлігі — сынап толтырылған шыны түтік және шкала. Шкаладағы әр бөлік 1°C-қа тең.

0°C

Жылу мен суықты ажырататын шекара ретінде түсіндіріледі.

+ / − белгілері

Жылы температураға +, суық температураға − қойылады: +10°C немесе −10°C.

Ауа райының шартты белгілері

Шартты белгілер арқылы ауа райын қысқаша белгілеуге болады: ашық, ала бұлтты, жаңбырлы және т.б.

Сарамандық жұмыс: 3 тәжірибе

1-тәжірибе

Стакандағы жылы суға термометрді салыңыз. Нені байқадыңыз?

2-тәжірибе

Стакандағы суық суға термометрді салыңыз. Нені байқадыңыз?

3-тәжірибе

Сынып бөлмесінің ауа температурасын өлшеңіз.

IV. Сергіту сәті

Жел соғады гу-гу,

Жаңбыр жауады тырс-тырс.

Жаңбыр басылады,

Күн ашылады.

Ауа райы диктанты (шартты белгімен)

1) Қар жауып тұр.

Шартты белгімен белгілеңіз.

2) Аспан тұтас бұлтты.

Шартты белгімен белгілеңіз.

3) Температура: −10°C (суық).

Шартты белгімен белгілеңіз.

4) Температура: +30°C (жылы).

Шартты белгімен белгілеңіз.

Жұмбақтар: ауа райы құбылыстары

Жайған жастық сөгілді,

Аппақ мамық төгілді.

Жауабы: Қар

Көзге ілінбейді,

Жұтсаң білінбейді.

Жауабы: Ауа

Қолы жоқ, сурет салады,

Тісі жоқ, тістеп алады.

Жауабы: Аяз

Тілдік тапсырмалар

Дыбыстық талдау

Келесі сөздерге дыбыстық талдау жасаңыз: қар, ауа, жылы.

Электронды оқулықпен жұмыс

  • Жыл мезгілдерін ретімен орналастырыңыз.
  • Берілген сөздерден сөйлем құрастырыңыз.

Сөйлем құрастыру үлгілері

  1. Жазда ауа райы ыстық болады.
  2. Көктемде жаңбыр жиі жауады.
  3. Күзде ағаштың жапырақтары сарғаяды.
  4. Кеше ауа райы бұлтты болды.

Суреттермен жұптастыру

Сөйлемдерді тиісті суреттермен сәйкестендіріңіз:

1) Күн ыстық болады.

2) Жаңбыр жауады.

3) Қар жауады.

4) Кемпірқосақ шығады.

5) Жел тұрады.

6) Найзағай ойнайды.

Сабақты бекіту

Сабақ соңында оқушылармен бірге негізгі ұғымдарды қайталаңыз: ауа райының құрамдас бөліктері, метеобақылау, термометр түрлері, температураны + / − таңбасымен белгілеу және шартты белгілерді қолдану.