Арал теңізінің көлемі
Сабақ тақырыбы
Семей ядролық сынақ полигоны (презентациямен).
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға Семей полигонының пайда болу тарихы, зерттелуі және оның адам мен табиғатқа тигізген зардаптары туралы жүйелі түсінік қалыптастыру.
Білімділік
Оқушылардың білім деңгейін арттырып, тақырып мазмұнын кеңейту.
Дамытушылық
Логикалық ойлау қабілетін дамыту, тапқырлық пен танымдық белсенділікті қалыптастыру.
Тәрбиелік
Қоршаған ортаны таза ұстауға, табиғатты қорғауға жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.
Әдісі мен түрі
Әдістері: сұрақ-жауап, баяндау. Сабақ түрі: аралас сабақ.
Көрнекілік және пәнаралық байланыс
Көрнекіліктер
- Карталар
- Интерактивті тақта
- Кестелер, сызбалар
- Суреттер
Пәнаралық байланыс
Биология, химия, физика, экология, тарих, экономика және басқа пәндер.
Сабақтың барысы
Кезеңдер
- 1 Ұйымдастыру кезеңі
- 2 Жаңа сабақ
- 3 Үй тапсырмасын тексеру
- 4 Кестемен жұмыс
Жаңа сабақ жоспары
- 1 Атом бомбасы туралы түсінік
- 2 Семей полигоны
- 3 Статистикалық мәліметтер
- 4 Географиялық диктант
Жаңа сабақ
I. Атом бомбасы туралы қысқаша мәлімет
ХХ ғасырдың 40-жылдарында Америка Құрама Штаттары атом бомбасын жасап шығарды. 1945 жылы алғашқы атом бомбалары Жапонияның Хиросима және Нагасаки қалаларына тасталды.
Бірнеше секунд ішінде болған жарылыс жүздеген мың адамның өмірін қиды. Радиоактивті сәулеленуге ұшыраған мыңдаған адам ауыр зардап шегіп, мүгедектікке душар болды.
II. Семей ядролық сынақ полигоны
Ядролық қару — адамзатқа орасан қайғы-қасірет әкелетін қауіпті күш. Кеңес Одағында жасалған ядролық қаруды сынау алаңы қазақ жерінде, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы аумағында орналасқан Семей полигоны болды.
Негізгі деректер
- Полигонда 40 жыл бойы 470 рет ядролық сынақ өткізілді.
- Сынақ аймағында жерде, ауада, суда және топырақта радиоактивті заттардың мөлшері артты.
- Сынақтардың жиынтық қуаты Хиросимаға тасталған бомбадан шамамен 2,5 есе асып түсті.
III. «Сандар сөйлейді» (статистикалық сұрақтар)
Төмендегі тапсырмалар бастапқы мәтіндегі құрылымын сақтай отырып берілді. Нақты сандық жауаптарды оқушылар зерттеу және талқылау барысында толықтырады.
- 1) Арал теңізінің көлемі — _____
- 2) Теңіз табанынан атмосфераға жылына қанша тонна тұзды шаң-тозаң көтеріледі? — _____
- 3) Қай жылы Қапшағай су қоймасы салынды? — _____
- 4) Балқаш көлі батыстан шығысқа қарай неше км-ге созылған? — _____
- 5) Арал теңізінде балықтың неше түрі есепке алынған? — _____
IV. «Кім шапшаң?» (жедел сұрақтар)
- 1 «Арал теңізі» атауын алғаш қолданған кім?
- 2 Арал теңізі Қазақстанның қай бөлігінде орналасқан?
- 3 Арал теңізінің негізгі балық түрлерін ата.
- 4 Арал теңізі деңгейінің күрт төмендеуіне не себеп болды?
V. Географиялық диктант
1) 1989 жылы _____тің _____ экологиялық қозғалысы құрылды.
2) Полигонда _____ жыл ішінде _____ рет ядролық қару сынақтан өтті.
Қорытынды бөлім
Сабақты қорытындылау.
Бағалау.
Үй тапсырмасы.