Оқушы қабілеті
ҰБТ-ға дайындықты жүйелеу
Білімді практикамен бекіту, тест стратегиясы және психологиялық тұрақтылық
Фокус
Тақырыптық қайталау
Әр бөлім бойынша білім олқылықтарын дәл табу және жою.
Әдіс
Тест стратегиясы
Жауапты таңдау тәсілдері мен уақытты басқару дағдысы.
Бақылау
Мониторинг
Нәтижені өлшеу, қатені тіркеу, түзету жоспары.
Мақсаты
-
Оқушылардың сабақта алған теориялық білімін практикада қолдана білуін дамыту.
-
ҰБТ-ға сапалы дайындық жұмыстарын жүйелі түрде ұйымдастыру.
-
Тест тапсырмаларын орындауда жауапкершілікті күшейтіп, оқу үлгерімін арттыруға ынталандыру.
-
Тақырыптық тест тапсырмалары негізінде тұрақты жұмыс жүргізу.
Міндеттері
Қызығушылық пен ізденіс
Оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыра отырып, зерттеу және іздену бағытын дамытуға көмектесу.
Әдісті дәл таңдау
Білім беруде әртүрлі әдіс-тәсілдердің ішінен ең тиімдісін таңдап, сабақ құрылымына енгізу.
Физиканың заңдылықтары және есеп шығару
Физиканың негізгі заңдылықтарымен кеңінен таныстырып, берілген тақырыптар бойынша есептерді шығара білуге дағдыландыру.
Күтілетін нәтиже
Оқушылар тест сұрақтарының мазмұнын дұрыс түсінеді.
Дұрыс жауапты таңдау әдістерін меңгереді.
Тест сұрақтарын шешу дағдысы дамиды.
Есеп шығару шеберлігі жақсарады.
Оқушылар өз бетінше тест құрастыра алады.
Түлектерді ҰБТ-ға дайындаудағы жұмыс кезеңдері
1-кезең: Диагностикалық
- Бақылау жұмыстарын өткізу арқылы оқушылардың білім деңгейін анықтау.
- Өткен жылдардағы ҰБТ нәтижелері мен сынама тесттердің сараптамасы арқылы қиындық тудыратын тақырыптарды белгілеу.
- ҰБТ өткізу ережелері мен ұсыныстарымен танысу.
2-кезең: Практикалық
- Тест жинақтарымен жүйелі жұмыс жүргізу.
- Күрделі тақырыптар бойынша деңгейлік тапсырмалар орындау.
- Топтық және жеке дайындықты үйлестіру.
- Тестпен жұмыс істеудің тиімді тәсілдерін қолдану (уақыт, стратегия, талдау).
3-кезең: Синтетикалық (анықтаушылық)
- Әр тақырып бойынша бақылау тестілерін өткізу.
- Мониторинг жасап, прогресті тұрақты қадағалау.
- «Қатемен жұмыс» парағын жүргізу.
- Психологиялық тренингтер ұйымдастыру және өткізу.
Психологиялық аспектілер: әсіресе физика пәнінде
Оқушыларды ҰБТ-ға дайындау алдында түрлі психологиялық зерттеулер мен іс-шараларды жоспарлау қажет. Физика пәні үшін бұл факторлар ерекше маңызды, себебі пән логикалық ойлауды, табандылықты және тұрақты практика жасауды талап етеді.
Назар аударатын негізгі көрсеткіштер
- 1 Ақыл-ой дамуының деңгейі.
- 2 Оқушының қабілеті.
- 3 Қызығушылығы.
- 4 Ерік-күшінің деңгейі (жоғары, орташа, төмен).
Осы жұмыстардан кейін физика пәнін таңдаған оқушыларды психологиялық ерекшеліктеріне қарай топтарға бөлу тиімді. Дербестеп оқытуды зерттеген Е. С. Рабунский оқушылардың көптеген жеке ерекшеліктерін сипаттай отырып, оларды ортақ сапалары бойынша біріктіруді ұсынған.
Тестпен жұмыс: түрлері және қолдану жүйесі
Тест тапсырмаларымен жұмыс істеу — технологиялық дайындықты талап ететін жүйе. Әсіресе нәтиже және қорытынды сабақтарда тестті мақсатты қолдану оқушының білімін жинақтауға көмектеседі.
Негізгі тест түрлері
- Тақырыптық тест.
- Тараулық (бөлімдік) тест.
- Жаттықтыру тест.
Жаттықтыру тесттің үлгілері
- Сәйкестендіру.
- «Иә / Жоқ» тесті.
- Толықтыру тапсырмалары.
Толықтыруға мысал
Жол — ________ шама
Орын ауыстыру — ________ шама
Дайындық барысында тірек сызбалар мен кестелерді жиі қолдану ақпаратты құрылымдауға және есте сақтауға көмектеседі.
Тиімді тәсіл: «Үш түсті қалам» әдісі
ҰБТ-ға дайындықта өзіндік бақылауды күшейтудің ең тиімді тәсілдерінің бірі — үш түрлі түсті қалам қолдану: көк, жасыл, қызыл. Бұл әдіс оқушыға өз деңгейін айқын көруге және әлсіз тұстарын тез анықтауға көмектеседі.
Көк
Жауабын нақты білетін сұрақтарды белгіле. Бұл — сенің тұрақты күшті жағың.
Жасыл
Қиналсаң да жауап беретін, бірақ сенімсіз сұрақтарды белгіле. Бұл — жақын арада күшейтілетін аймақ.
Қызыл
Мүлде білмейтін сұрақтарды белгіле. Бұл — қайталаудың бірінші кезектегі жоспары.
Қалай қолдануға болады
- Егер тест онлайн форматта болса, сұрақ нөмірін жазып ал.
- Бақылау кітапшаларында белгі қоюды ұмытпа.
- Қызылмен белгіленген сұрақтарды қайта-қайта қайталап, қатысты тақырыптарды жан-жақты қарастыр.
- Күмән тудыратын (жасыл) сұрақтарды күнделікті жоспарға енгізіп, тиянақты жұмыс жаса.
- Соңында оқу жоспарын қайта қарап, жауапкершілік деңгейіңді бағала.
Сынама нәтижелері бойынша қорытынды және ұсыныстар
- Егер оқушы тақырыптарды орта деңгейде меңгерсе, орта есеппен 11 сұраққа дұрыс жауап бере алады.
- Оқушыларды сұрақты мұқият оқып, мағынасын түсіне отырып жауап беруге жаттықтыру қажет.
- Қосымша материалдармен жұмысты күшейту керек.
- Тест тапсырмаларын шеше отырып, оқушылар білімін теориялық та, практикалық та тұрғыда толықтырады.
- Назарлылыққа, жауапкершілікке, еңбекқорлыққа және уақытты бағалай білуге баулу маңызды.
- Әр оқушы өз біліміне сенуі керек.
- Кез келген сабақта өткен материалды 3–5 минут қысқаша қайталау — жадты тұрақты жаттықтырудың тиімді жолы.
Қысқа түйін
Жүйелі диагностика, мақсатты практика, «қатемен жұмыс» және оқушының психологиялық ерекшелігін ескеретін тәсілдер ҰБТ-ға дайындықтың сапасын арттырады. Ең маңыздысы — күнделікті жоспар, тұрақты талдау және өзіне сенім.