Суды ластама
Сабақтың мақсаттары
-
1
Оқушылардың судың адам өміріндегі маңызы және оны қорғау туралы білімін қалыптастыру.
-
2
Дүниетанымын, ой-өрісін және пәнге деген қызығушылығын дамыту.
-
3
Салауатты өмір салтына баулу, табиғатты қорғау сезімін тәрбиелеу.
Сабақтың құрылымы
I. Ұйымдастыру және психологиялық даярлық
Ой шақыру: «Балалар, адам өміріне не қажет?» деген сұрақ арқылы тірек сызба құрылады.
Нақтылау сұрағы: «Осы аталған қажеттердің қайсысы шөл далада аса керек болады?» — су.
Осылайша сабақтың негізгі тақырыбы суға байланысты екені анықталады.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Өзендер мен көлдер туралы түсініктерін айтқызу.
- Картамен жұмыс.
- Өз ауылындағы өзен туралы жазып келген әңгімелерін оқыту.
III. Сергіту минуты (жұмбақтар)
Жылт-жылт етеді, жылғадан өтеді.
Жауабы: су
Өзі судан жаралған, бірақ судан қорқады.
Жауабы: мұз
Көзге көрінгенмен, бірақ қолға қонбайды.
Жауабы: газ
IV. Өткенді бекіту
Су туралы бұрынғы білім Венн диаграммасы арқылы қорытындыланады: ұқсастықтар мен айырмашылықтар анықталып, негізгі ұғымдар жинақталады.
Жаңа сабақ: су — тіршіліктің негізі
1) Мақсат қою
Сусыз тіршілік жоқ
Судың табиғаттағы және адам өміріндегі рөлін түсіндіру.
Су тапшылығы
Ауыз су мәселесінің әлеуметтік маңызын ашу.
Лас судың әсері
Ластанған судың денсаулыққа қаупін талдау.
2) Кіріспе әңгіме
Тіршілік пен су
Тіршілік құбылыстарының бәрі судың қатысуымен жүреді. Адам ағзасы шамамен 30%-дан 90%-ға дейін судан тұрады. Салмағы 70 кг адам ағзасында орта есеппен 50 кг су болады. Су мөлшері 17 кг-ға кемісе, адам өміріне қауіп төнеді.
Адамға ауа қандай қажет болса, су да сондай қажет.
Ауыз су тапшылығы — әлеуметтік мәселе
Жер бетінде су көп болғанымен, тұщы су қоры шектеулі. Көптеген аймақтарда халық тұщы судың жетіспеушілігін сезінеді. Біздің елімізде су қоры жеткілікті болғанымен, оны дұрыс пайдалану және қорғау — өзекті міндет.
Жауапкершілік және жергілікті мысал
Экологияға жауапсыз қараудың салдарынан су ластанады: суда улы заттар көбейеді. Мысалы, ауыл өзеніне тұзды судың араласуы су сапасын төмендетіп, табиғи тепе-теңдікке зиян келтіруі мүмкін.
3) Судың ластану жолдары және денсаулыққа әсері
Ластану көздері
- Тұрмыстық қалдықтар мен сарқынды су
- Ауыл шаруашылығындағы химикаттар
- Өндірістік қалдықтар
Денсаулыққа қаупі
- Ішек-қарын ауруларының қаупі артады
- Улану және жұқпалы аурулар
- Тері аурулары мен аллергиялық реакциялар
Алдын алу
- Суды қайнатып ішу
- Гигиенаны сақтау
- Суды ластамау мәдениетін қалыптастыру
Бұл бөлімде сызбалар арқылы (көрнекілікпен) ластану себептері мен салдары жүйеленіп көрсетіледі.
4) Ластанған суды тазарту жолдары
- Сүзгіден өткізу және тұндыру
- Қайнату арқылы залалсыздандыру
- Дезинфекциялау (қауіпсіз әдістерді сақтау)
- Сапа стандарттарын бақылау және зертханалық тексеріс
5) Оқулықпен жұмыс
Мәтін тізбектей оқылып, негізгі ұғымдар белгіленеді; сұрақ-жауап арқылы түсіну деңгейі тексеріледі.
Топтық және деңгейлік тапсырмалар
I топ
Су туралы мақал-мәтелдер мен тыйым сөздерді жинақтап, дәптерге жазу.
II топ
«Суды қорғау» тақырыбында қысқа әңгіме жазу.
III топ
«Аралдың сырқаты» ертегісінен көрініс көрсету (рольдік қойылым).
Сабақты қорыту
Түйін сұрақтар
- Судың адам өміріндегі орны туралы қандай ой түйдік?
- Лас су құрамындағы зиянды (улы) заттардың қандай түрлері болуы мүмкін?
- Суды қорғау неге заңдар мен стандарттар арқылы реттеледі?
Ережелер
Жеке қауіпсіздік
- Қайнамаған суды ішпе.
- Гигиенаны сақта.
Табиғатты қорғау
- Суды ластама.
- Суды үнемдеп пайдалан.
Балалардың гигиенаға және экологияға жауапкершілікпен қарауы — ортақ міндет. Су көздерін таза ұстау арқылы өз денсаулығымызды да қорғаймыз.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
«Суды тазарту» тақырыбында әңгіме жазу.
Білімдерін бағалау
Сабақтағы жауаптары, топтық жұмысқа қатысуы және тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағаланады.