Қазақша рефераттар

Монокуляр құралын көрсету

§2. Табиғатты оқып-үйрену

Сабақтың мақсаты

Білімділігі

Табиғатты оқып-үйренудің тәсілдерін меңгерту, табиғаттанушылардың қағидаларын таныстыру; әртүрлі білім көздері арқылы оқушылардың білімін тереңдету.

Дамытушылығы

Оқушының тез қабылдауына ықпал ету; ой-қиялын дамытып, өз пікірін айтуға және қорытынды шығаруға үйрету; теориялық білімін, зейінін дамыту; табиғатты бақылауға және тамашалауға назар аударту.

Тәрбиелігі

Логикалық ойлау мәдениетін қалыптастыру; даралық қабілетін сезіндіру; руханилыққа тәрбиелеу; табиғатты сүюге баулу.

Сабақ сипаттамасы

Сабақтың типі
Жаңа сабақты меңгеру
Сабақтың түрі
Іздену сабағы
Пән аралық байланыс
Тарих, биология

Әдістер мен ресурстар

Сабақтың әдістері

  • Дамыта оқыту
  • Сұрақ-жауап
  • Ойын элементтері
  • Шығармашылық әдіс
  • Талдау

Көрнекіліктер

  • Оқулық
  • Интерактивті тақта
  • Рефлексия күлшелері
  • Ребустар
  • Барометр-анероид
  • Анемометр
  • Монокуляр

Сабақтың барысы

  1. I. Ұйымдастыру кезеңі

    Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.

  2. II. Өткен сабақты пысықтау

    Өткен тақырып бойынша сұрақтар қою, жауап алу.

  3. III. Жаңа сабақты түсіндіру

    Табиғатты зерттеу әдістерін түсіндіру және құралдармен таныстыру.

  4. IV. Жаңа білімді бекіту

    Оқулықпен жұмыс, ребус шешу, тапсырмалар орындау.

  5. V. Сабақты қорытындылау

    Қорытынды сұрақтар арқылы білімді жинақтау.

  6. VI–IX. Үй тапсырмасы, бағалау, рефлексия

    Үй жұмысы беру, белсенділікті бағалау, кері байланыс жинау.

II. Өткен сабақты пысықтау: сұрақтар

  • 1. Жаратылыстану пәні нені үйретеді?

  • 2. Ғарыштық денелер дегеніміз не?

  • 3. Ғарыштық денелер туралы ғылым қалай аталады?

  • 4. Органикалық заттарға не жатады?

  • 5. Бейорганикалық заттар дегеніміз не?

  • 6. Табиғат құбылыстары дегеніміз не?

III. Жаңа сабақты түсіндіру

1) Табиғатты байқау мәдениеті

Қазақстан табиғатының көріністерін бейнелейтін суреттер арқылы табиғаттың әсемдігі мен таңғажайып қырларын талқылауға болады. Көп жағдайда біз табиғатты күнделікті өмірде елемей, тек саяхат кезінде ғана тамашалаймыз. Ал ежелгі адамдар табиғаттың маусымға байланысты өзгеретінін ерте байқап, тіршілікке қажетті білім жинаған: аңшылық кезінде жануарлардың мекені мен жүріс-тұрысын бақылап үйренген.

2) Бірінші әдіс — бақылау

Табиғатты оқып-үйренудің ең негізгі тәсілдерінің бірі — бақылау. Мысалы, көктем хабаршылары: алғаш ұшып келетін құс — Наурызек, алғаш өсіп шығатын гүл — Бәйшешек. Құстардың қайтуы күннің суытып, қыстың жақындағанын білдіреді.

Ата-бабаларымыз көпжылдық бақылауға сүйеніп ауа райын болжаған: күннің қызара батуы — ертең күннің жылы болатын белгісі; тауық биікке қонақтаса — жауын жаууы мүмкін; қоқиқаз ұясын жөндемей жұмыртқаласа — жаз құрғақ болуы ықтимал, ал ұясын биіктетіп жөндесе — жаз жауын-шашынды болады деп пайымдаған.

Қазіргі кезде теледидар мен радио арқылы ауа райы болжамын тыңдау да бақылау нәтижелеріне негізделеді. Мұндай бақылаулар арнайы құралдар арқылы жүргізіледі. Мысалы, монокуляр арқылы алыстағы нысандарды, соның ішінде Күнді арнайы қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып бақылауға болады.

Бақылаудың түрлері

  • Өлі табиғатты бақылау
  • Жануарларды бақылау
  • Өсімдіктерді бақылау
  • Адамдардың еңбек әрекетін бақылау

3) Екінші әдіс — тәжірибе (эксперимент)

Тәжірибе көбіне зертханада орындалады. Мысалы, қыздыру және суыту арқылы заттардың қасиеттеріндегі өзгерістерді бақылауға болады.

4) Келесі әдіс — өлшеу

Өлшеу арқылы адамдар денелердің көлемін, ауданын, арақашықтығын және табиғат құбылыстарының сандық көрсеткіштерін анықтайды. Бұл әдіс арнайы құрал-жабдықтарды қажет етеді.

Барометр-анероид

Атмосфералық қысымды өлшейді.

Негізгі бөліктері

  1. Корпус
  2. Гофрирленген қорапша
  3. Шыны қақпақ
  4. Көрсеткіш шкала
  5. Металл пластина

Желбағар

Желдің бағытын көрсетеді.

Анемометр

Желдің күшін (жылдамдығын) анықтайды. Заманауи үлгілері метеостанцияларда кең қолданылады.

5) Табиғаттанушыға қажет қағидалар

Табиғатты жүйелі зерттеу үшін табиғаттанушы (натуралист) мына қағидаларды ұстанады:

  • Шыдамдылық
  • Қырағылық
  • Нақтылық
  • Топтасып жұмыс жасау
  • Жазба жүргізу
  • Коллекция жинау
  • Бақылау дағдысы
  • Қорытындылау және саралау
  • Сұрақ қоя білу

IV. Жаңа білімді бекіту: тапсырмалар

1-тапсырма

Оқулықтағы суреттер бойынша білімді пысықтау: сұрақ қою, жауап алу және оқулықпен жұмыс.

2-тапсырма

Ребусты шешу:

  • [бақшаның суреті] — Ш = Ы
  • [балық аулайтын аудың суреті] — А = Л

3-тапсырма

Ребус:

[тәждің суреті] және [ірімшіктің суреті],,,,, [иненің суреті],, + БЕ

V. Қорытындылау: бақылау сұрақтары

  • 1. Табиғатты оқып-үйренудің қанша әдісі бар? Оларды ата.

  • 2. Бақылау әдісін қалай түсінеміз?

  • 3. Тәжірибе әдісі қалай жүзеге асырылады?

  • 4. Өлшеу әдісін қалай түсінеміз?

  • 5. Барометр-анероид құралымен нені өлшейді?

  • 6. Анемометрмен нені өлшейді?

  • 7. Монокулярмен нені бақылайды?

  • 8. Табиғаттанушылардың қандай қағидалары бар?

VI. Үй тапсырмасы

  • §2 оқу
  • Тақырып соңындағы сұрақтарға жазбаша жауап беру

VIII. Бағалау

Сұрақтарға жауап берген және сабақ барысында белсенділік танытқан оқушылар бағаланады.

IX. Рефлексия

Мұғалім таратқан рефлексия күлшелері арқылы оқушылар сабақ туралы өз пікірін білдіреді.