Тұжырымдамалық сызба
Сабақтың мақсаты
- Жануарлардың өсіп-өнуі туралы білімдерін қалыптастыру.
- Сызба бойынша салыстыру, қорытындылау дағдыларын дамыту; білімдері мен біліктерін жетілдіру.
- Жануарларға ұқыпты қарым-қатынас жасауға тәрбиелеу.
I. Психологиялық дайындық
Бүгін біз өте құпияға толы тақырыпты зерттейміз. Алдымен өздеріңнің балалық шақтарыңды еске түсіріңдер: дүниеге келген сәбилер әрқашан ата-анасына ұқсай ма?
Мысалдар
- Адамда бала
- Түлкіде түлкішек
- Мысықта марғау
- Үйректе балапан
Ойландыру сұрақтары
- Көлбақаның баласы қалай аталады?
- Дельфиннің баласы ше?
- Жыланның баласы ше?
II. Тірек білім арқылы топтық жұмыс
Оқушылар бірнеше топқа бөлінеді. Әр топқа жануарлардың даму ретін табуды қажет ететін үлестірмелі карточкалары бар хатқалта беріледі.
Даму тізбектері (үлгі)
Балық
уылдырық → шабақ → балық
Құс
жұмыртқа → балапан → құс
Көбелек
жұмыртқа → құрт → дернәсіл → көбелек
Түлкі
түлкішек → түлкі
Бұл тізбектер сабақ соңында қайта еске түсіріледі.
III. Жаңа материалды меңгеру
Оқулықпен жұмыс
- Жануарлардың баласы қашан дүниеге келеді?
- Жануарлар өз балаларына қандай қамқорлық жасайды?
Проблемалық сұрақ
Неліктен көктемде аң аулауға және балық аулауға тыйым салынады? Себебі көктем — көбіне көбею, ұя салу, уылдырық шашу, төлдеу кезеңі.
Тұжырымдамалық сызба
Оқулықпен жұмыс және талқылау барысында төмендегі сызба толтырылады.
| Жануарлар тобы | Өсіп-өнуі | Дамуы |
|---|---|---|
| Жәндіктер | Жұмыртқа салады | жұмыртқа → құрт → дернәсіл → жәндік |
| Сүтқоректілер | Тірі төлдейді | төлі → ересек жануар |
| Құстар | Жұмыртқа салады | жұмыртқа → балапан → құс |
| Қосмекенділер | Уылдырық шашады | уылдырық → итшабақ → бақа |
| Балықтар | Уылдырық шашады | уылдырық → шабақ → балық |
| Жорғалаушылар | Жұмыртқа салады | жұмыртқа → жорғалаушы |
Оза оқыту тапсырмасы
Оқушы өздігінен немесе мұғалімнің көмегімен қысқа таныстырылымға дайындалады. «Табиғатта қызықтар аз емес» тақырыбында оқушылар ерекше жануарлар туралы айтады.
1-оқушы
«Сендер мына жануарды білесіңдер ме?» (Үйректұмсықтың суреті көрсетіледі.) Бұл — үйректұмсық. Үлкендігі көжектей ғана, тұмсығы үйректің тұмсығына ұқсайды. Еуропа ғалымдары алғаш көргенде, біреу басқа жануарға үйректің тұмсығын жапсырған деп ойлаған. Үйректұмсықтың жұмыртқа салып, оны басып шығаратынын көргенде тіпті таң қалған.
Сұрақ: Үйректұмсық құс па, әлде сүтқоректі ме?
Жауап: Үйректұмсық — сүтқоректі, өйткені жұмыртқадан шыққан төлін сүтпен қоректендіреді.
2-оқушы
Бұл — тікенекті кішкентай балық, ұзындығы шамамен 11–12 см. Қызығы: осы балықтың аталығы балдырдан ұя жасайды. Аналығы ұяға уылдырығын салғаннан кейін, аталығы шабақтарды қорғайды.
Шығармашылық және практикалық жұмыс
Топтық жұмыс
- Ермексазбен жұмыс
- Қағаздан жапсырмалау (аппликация)
- Бояумен сурет салу
- Ертегі, әңгіме немесе өлең құрастыру
Жұмысты қорғау
Әр топ өз жұмысын таныстырып, таңдаған шешімін түсіндіреді: қандай жануар, оның көбеюі мен даму кезеңдері қалай көрсетілді.
Дәптермен жұмыс
Алдымен үй жануарларының суреттерін олардың төлдерінің суреттерімен сәйкестендіріп, кейін төлдердің атауларын жазады.
IV. Білімді бекіту
Тест тапсырмалары
-
1) Балаларын тірі туып, сүтпен қоректендіретін жануарлар қайсы?
а) құстар ә) сүтқоректілер б) балықтар
-
2) Түсіп қалған сөзді орнына қой: уылдырық → ... → балық
а) құрт ә) итшабақ б) шабақ
-
3) Түсіп қалған сөзді орнына қой: жұмыртқа → құрт → ... → көбелек
а) дернәсіл ә) шабақ б) балапан
-
4) Жылдың қай мезгілінде аң аулауға және балық аулауға тыйым салынады?
а) қыста ә) көктемде б) жазда
V. Сабақты қорытындылау
Рефлексия
- Мен үйрендім: ...
- Мені таңқалдырды: ...
- Мен білгім және үйренгім келеді: ...
- Сабақта маған ... ұнады.
- Маған ... қызықты болды.
VI. Үй тапсырмасы
Сабақта жасаған жұмысты қайта қарап, тақырыпты мұқият қайталау және түсінігін тиянақтау.
VII. Бағалау
Оқушылар жинаған фишкаларына қарай бағаланады.