Таскөмір морт сынғыш

Сабақтың негізі және құрылымы

Бұл сабақ Блум таксономиясы негізінде құрастырылған және оқушының білімді кезең-кезеңімен меңгеруіне бағытталған. Сабақ жаңа тақырыпты игеруге арналған, жұмыс түрі — топтық жұмыс.

Мақсаты

Пайдалы қазбалардың түрлерімен танысу.

Сабақ форматы

Типі: жаңа сабақ
Түрі: топпен жұмыс

Міндеттері

Пайдалы қазбалардың қайдан алынатыны туралы ақпарат алу.
Олардың қасиеттері мен қолданылу салаларын білу.
Өндіру жолдары туралы түсінік қалыптастыру.

Әдіс-тәсілдер

Блум таксономиясы
Кластер
Генеологиялық ағаш
Джигсо әдісі

Ресурстар және байланыс

Ресурстар

A3 қағазы, маркерлер, кестелер, АКТ, слайдтар, суреттер.

Пәнаралық байланыс

Әдебиеттік оқу, бейнелеу өнері.

Сабақтың барысы: кезең-кезеңімен

Сабақ құрылымы Блум таксономиясының деңгейлеріне сүйенеді: білу, түсіну, қолдану, талдау, жинақтау, бағалау.

Психологиялық дайындық

«Дайын бол» ойыны: оқушылар шеңбер бойымен жүреді. Жүргізуші бір сөз айтады, ал балалар сол сөзді қимылмен көрсетеді (мысалы: қоян — секіреді, құс — ұшады).

1) Білу: өткенді қайталау

Сұрақ-жауап және қысқа тапсырмалар

1-тапсырма: сұрақтар

Адамдар құрылыста қандай материалдарды пайдаланады?
Оларды қайдан алады?
Отынның қандай түрлерін білесің?
Металды қалай алады? Оларды қайда пайдаланады?
Пайдалы қазбаларды қандай мамандық иелері өндіреді?

2-тапсырма: топтық жұмыс

I топ: «Пайдалы қазбалар» тақырыбына кластер құру.
II топ: кесте құрастыру (негізгі сөздер / түсіндірме сөздер: «пайдалы қазбалар», «кен орны»).
III топ: тапсырма осы кезеңде топтық талқылауға қосылады.

2) Түсіну: жаңа тақырыпты ашу

«Ойлы болсаң, озып көр!» тапсырмасы: жұмбақ шешу арқылы сабақтың негізгі тақырыбы ашылады.

Жұмбақ 1

Түсі қара, сұйық зат,
Тереңде жатады.
Қазсаң атқылайды,
Жақсаң жанады,
Пайдаға жарайды.

Жауабы: Мұнай

Жұмбақ 2

Шахтадан оны қазамыз,
Пешке салып жағамыз.
Үлкен үйді жылытып,
Рахатқа біз батамыз.

Жауабы: Көмір

Жұмбақ 3

Мөлдір әрі түссіз,
Өзі табиғи отын.

Жауабы: Газ

3) Қолдану: мәтінмен жұмыс (Джигсо әдісі)

Оқушылар мәтінді үш бөлікке бөліп оқиды, топ ішінде талқылайды және бір-біріне түсіндіреді. Түсінгенін кестеге белгілеп, кілт сөздерді түртіп отырады.

I топ

Жанғыш пайдалы қазбалар туралы бөлікті оқып, мазмұнын түсіндіреді.

II топ

Кенді пайдалы қазбалар туралы мәлімет беріп, мысалдар келтіреді.

III топ

Кенсіз пайдалы қазбаларға не жататынын анықтап, қорытынды жасайды.

Кесте (жұмыс үлгісі)

Пайдалы қазбалар	I топ	II топ	III топ
Кілт сөздер, қысқа түсінік	Белгілейді	Белгілейді	Белгілейді

Сергіту сәті

Шахтер келді шахтаға,
Көмір қазып халқына.
Дайын болған көмірді,
Ұсынады халқына.

4) Талдау: «Генеологиялық ағаш» әдісі және тәжірибе

Тақырыптық сұрақ: «Пайдалы қазбалар не үшін қажет?» Оқушылар себептері мен салдарын жазып, ойларын дәлелдейді.

Тәжірибе №1

Таскөмір кесегін қолыңа алып, сындырып көр. Қолмен сындыру қиын. Енді көмірді балғамен ұрсаң, ол ұсақ кесектерге бөлінеді.

Тұжырым: таскөмір қатты, бірақ морт сынғыш.

Тәжірибе №2

Таскөмірді суға сал. Ол бірден батып кетеді.

Тұжырым: таскөмір ерімейді және судан ауыр.

5) Жинақтау: бейнематериал және қорытынды кесте

Шағын бейнефильм көрсетіледі. Әр оқушы көргені бойынша қорытынды жасап, «атауы — қасиеттері — маңызы және қолданылуы» кестесін толтырады.

Атауы	Қасиеттері	Маңызы мен қолдану аясы
Таскөмір	Жанғыш, қара түсті, морт сынғыш, судан ауыр.	Үйде пеш жағуға, зауыттар мен фабрикаларда, ауыл мектептері мен моншаларды жылытуға пайдаланылады.
Мұнай	Кестені оқушы толықтырады.	Кестені оқушы толықтырады.
Темір	Кестені оқушы толықтырады.	Кестені оқушы толықтырады.

6) Бағалау: пікірталас және рефлексия

I топ

Пайдалы қазбаларды игерудің жердің беткі қабатына әсері.

II топ

Қазбалардың адамдарға пайдасы.

III топ

Жойылып кету қаупі және оны азайту жолдары.

Оқушылар жауаптарын «Менің ойымша...» деп бастап, дәлел келтіреді.

Рефлексия

1) Мені қызықтырды: ________________
2) Мені таңғалдырды: ________________
3) Мен білгім келеді: ________________

Үй жұмысы

«Пайдалы қазбалар» тақырыбына эссе жазу.