Тәуелсіздік бізге оңай келген жоқ

Қазақстанның өткені мен бүгінін сабақтастыра отырып, тәуелсіздікке қол жеткізудің оңай болмағанын ұғындыру — әр ұрпақтың парызы. Бұл мәтін жас буынды отаншылдыққа, елжандылыққа, тәуелсіздікті қадірлеуге және халқына адал қызмет етуге үндейді.

Мақсаты

Тәуелсіздік жолындағы күрестің тарихи салмағын түсіндіру; жас ұрпақты елін сүюге, жауапкершілік пен адалдыққа тәрбиелеу.

Көрнекілігі

Слайдтар, бейнероликтер, Желтоқсан қаһармандарының суреттері, нақыл сөздер.

Негізгі ой

Азаттық — бабалар аманаты. Ол күреспен, төзіммен, жоғалтумен келді; сондықтан оны қорғау — бүгінгі міндет.

Кіріспе сөз

Оқытушының сөзі

Ассалаумағалейкум, халқым менің! Жайнаған жүрегімде жарқыл ма едің?! Тірлігің өз халқыңа жаңа тиді, ендігі елдігіңнен тартынба, елім.

Ұшырмай көкіректен жыр кептерін, өлеңсіз аша алам ба сыр беттерін? Армысың, жиналған топ — үлкен-кіші! Армысың, айналайын халқым менің!

Армысыздар, құрметті қонақтар, аяулы ұстаздар және оқушылар! 16 желтоқсан — Тәуелсіздік күніне арналған «Тәуелсіздік бізге оңай келген жоқ» атты тәрбие сағатына қош келдіңіздер!

(ҚР Мемлекеттік Әнұраны орындалады.)

Неге бұл тақырып маңызды?

Тәуелсіздік — тарихи оқиға ғана емес, күнделікті жауапкершілік.
Өткенді білу — бүгінгі бірлікті күшейтеді, ертеңге сенімді арттырады.
Азаттықтың құнын түсінген ұрпақ оны қадірлейді әрі қорғайды.

Тарих — халық жадындағы шежіре

1-жүргізуші — Мұхаммедәлі

Тарих — ол бабалардың ерлігінің айғағы, тарих — ол ұлан-ғайыр Отаныңның аймағы. Тарихыңда жатыр, білсең, сенің қайсар ерлігің — таңбалы тас, туған жердің сайдағы белгісі.

Тарих болып жазылады туған жердің дастаны. Сол үшін де найза ұстап, ығыстырдым басқаны. Туған елдің, туған жердің болмағанда тарихы — шаттық жырға бөленбейді қазағымның аспаны.

2-жүргізуші — Сая

Бүгінгі тәуелсіздік — кешегі тарих беттеріне қызыл қанмен жазылып, ақ найзаның ұшымен қорғалған, ақ білектің күшімен жеткен бабалар аманаты.

Азапқа толы бұл азаттық бізге оңай келген жоқ.

Абылайлап атой салып атқа қонған бабаларымыз қасық қаны қалғанша ұлтарақтай жерін қорғады. Ғасырлар бойы азаттық үшін күресті: елім деп еңіреді, жерім деп күңіренді, қазағым деп қайғырды, Алаш деп аһ ұрды, жанын пида етті; ақ қар, көк мұз жастанып, Отан деп от кешті.

Азаттық — қазақ халқының ежелгі арманы. Ат үстінде өткен кезеңдер аз болған жоқ. Қиындыққа мойымай, күресе білді, азаттық таңы туатынына кәміл сенді.

Тәуелсіздікке дейінгі ауыр белестер

Отарлық кезеңнің салдары

ХVІІІ ғасырдағы жоңғар шапқыншылығының зардабы әлсіреген елді сыртқы ықпалға тәуелді етті. Күйзелген қоғам отарлық саясаттың қысымын бастан кешірді.

Ашаршылық пен қуғын-сүргін

1931–1933 жылдардағы ашаршылық және 1937–1939 жылдардағы сталиндік қуғын-сүргін халықтың демографиясына, рухына, тіршілігіне ауыр соққы болды.

Соғыс және Желтоқсан ызғары

1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы да елге қасірет әкелді. Ал 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы — азаттық үшін күрестің айқын куәлігі болып тарихта қалды.

Оқытушының қорытынды сөзі

Тәуелсіздік алғанға дейін халқымыз талай тар жол, тайғақ кешуден өтті: жоңғар шапқыншылығының зардаптары, ашаршылық, әкімшіл-әміршіл жүйенің озбырлығы, соғыс салдары және 1986 жылдың ызғары — бәрі де азаттыққа ұмтылыстың айғағы.

(Бұл бөлімде ашаршылық туралы бейнеролик көрсету ұсынылады.)

Ақтабан шұбырынды: ұлт басындағы ұлы қасірет

1723 жылғы нәубет

Қазақ халқының басынан небір қилы заман өтті. 1723 жылы жоңғар-қалмақ әскерлері тұтқиылдан шабуыл жасап, бейбіт елді қан жылатты. Дүрліккен жұрт үдере көшіп, дүние-мүлкін, малын, тіпті жанын да қорғай алмай босып кетті. Кей кездері бесіктегі бала, қарттар жұртта қалып қойған оқиғалар да болған.

Бұл босқыншылық тарихта «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» деген атпен қалды. Деректерде сол нәубетте шамамен 1 миллион адам, яғни халықтың 40%-ы қырылғаны айтылады.

Қайнардың пайымы

Сол жылдары қазақтардың үлкен бөлігі қырғынға ұшырап, енді бір бөлігі құлдыққа сатылды. Халық ашаршылыққа душар болды. Өлмей аман қалу үшін қайыңның сөлін ішкен. «Қайың сауған» деген сөз тіркесі де осы кезеңмен байланысты айтылады.

Қазақтардың батысқа қарай жаппай ағылуы көрші халықтармен — қарақалпақ, түрікмен, өзбек, башқұрт және қалмақтармен — жер дауына ұласты. Бұл көші-қон Орал өңірі қазақтарымен және Батыс Сібір жақтағы орыс қоныстанушыларымен қарым-қатынасты да күрделендірді.

Ақыры осының бәрі әбден әлсіреген Қазақ хандығының Ресей империясына тәуелді болуына алып келді.

Түйін

Бүгінгі міндет

Тәуелсіздік — өткеннің өтеуі емес, келешектің кепілі. Оны құр сөзбен емес, біліммен, бірлікпен, еңбекпен және әділдікпен нығайту қажет.

Негізгі ұстаным

Азаттықтың бағасын ұмытпай, тарихи сабақтарды жадымызда сақтасақ — елдігіміздің тұғыры берік болады.