Қазақша рефераттар

Қазақ билері

Сабақ тақырыбы: Қазақ хандары мен билері

Бұл сабақта хан — ел билеушісі ұғымы, сондай-ақ Қазақ хандары мен Қазақ билерінің қоғамдағы орны қарастырылады. Мақсат — тарихи деректерге сүйене отырып, Қазақ мемлекетінің саяси өміріндегі билік құрылымын түсіндіру және оқушылардың ойлау, талдау дағдыларын дамыту.

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

  • Ханның ел билеушісі екенін түсінеді.
  • Қазақ хандары мен билері туралы білімін кеңейтеді.

Тілдік мақсат (негізгі ұғымдар)

хан батыр би Жеті Жарғы

Сабақтан күтілетін нәтиже

1-деңгей (білу, түсіну)

Оқушылардың барлығы: Қазақ хандары мен Қазақ билері туралы негізгі мәліметтерді біледі және түсіндіреді.

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Оқушылардың кейбірі: жаңа сабақты өмірмен байланыстырып, Қазақ мемлекетінің саяси өміріндегі хандар мен билердің орнын дәлелдейтін қосымша материалдар тауып, шығармашылық жұмыс орындайды.

Ресурстар

АКТ, карта, атлас, карта-суреттер.

Пәнаралық байланыс

География.

Алдыңғы оқу

§12. Қазақ халқы мен Қазақ хандығының қалыптасуы.

Сабақ барысы

Ұйымдастыру кезеңі

3 минут
  1. I Психологиялық ахуал қалыптастыру: оқушылар ақ тілектерін айтып, бір-біріне жақсы көңіл күй сыйлайды.
  2. II Топқа бөлу: «Хан», «Би», «Жүз» атаулары арқылы.
  3. III Сабаққа дайындықты тексеру: оқу құралдары мен қажетті жабдықтарды бақылау.

Үй тапсырмасын сұрау

10 минут

1-деңгей (білу, түсіну)

«Ыстық орындық» ойыны: әр топ бір оқушыға сұрақ қояды.

  • «Қазақ» этнонимі қандай мағына береді?
  • Қазақ хандығы қай жылы құрылды?

2-деңгей (қолдану, талдау)

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

  • «Этнос» ұғымын қалай түсінесіңдер?
  • Қазақ халқының қалыптасуына негіз болған көне тайпаларды атаңдар.
  • Қазақ хандығы қай жылы құрылды және 2015 жылы хандықтың неше жылдық мерейтойы аталып өтті?

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

  • Әлеуметтік мағынада «қазақ» этнонимі алғашында кімдерге қолданылған?
  • Саяси тұрғыда «қазақ» атауы қандай мағына берді?
  • Керей мен Жәнібек бастаған тайпалардың Әбілқайыр ханға бағынбай, Шу бойына үдере көшуіне не себеп болды деп ойлайсыңдар?
  • Алғашқы Қазақ хандығы құрылған аумақты картадан көрсетіңдер.

Жаңа сабақ

5 минут

Мұғалім слайдтар мен атлас картасындағы суреттерді, мәліметтерді пайдаланып түсіндіреді. «Қарап шығу» әдісі қолданылады.

Оқушыларға мәтін бөліктері таратылады: оқып шығып, өз ойларын ортаға салады.

  • Хан — ел билеушісі.
  • Қазақ хандары: шығу тегі, билік жүйесіндегі орны.
  • Қазақ билері: қоғамдағы әділдік пен құқықтық дәстүрді сақтаудағы рөлі.

Сабақты бекіту

12 минут

1-деңгей (білу, түсіну)

«Суреттер сөйлейді»: әр топқа суреттер беріледі. Оқушылар сурет бойынша ойларын қағазға түсіріп, сынып алдында қорғайды.

Мысал:

«Жошы хан хикаясы» (сурет бойынша әңгімелеу).

2-деңгей (қолдану, талдау)

Тақырыптық тапсырма

«Қазақ билері» тақырыбы бойынша қысқа талдау: би институтының қызметі мен қоғамдағы орны.

Тест тапсырмалары

  1. 1. Қазақ хандары әулетінің арғы атасы кім?
    а) Бұрындық ә) Шағатай б) Мөңке в) Жошы
  2. 2. Әйгілі қазақ билері жасауға қатысқан әдет-ғұрып құқық нормаларын жүйелеген заң жинағын атаңдар:
    а) Төре бітігі ә) Жеті жарғы б) Қылмыстық заң в) Жарғы
  3. 3. Даналығы мен әділдігімен атағы шыққан хан:
    а) Бұрындық ә) Тәуке б) Жошы в) Салқам Жәңгір