Қазақтың ұлттық тағамдарын ата
Іс-шараның өту барысы
Наурыз мерекесімен сабақтас келетін көктемнің шуақты күндері аналарға деген құрметті ерекше сезіндіреді. Осы рухта ұйымдастырылған «Кішкентай арулар» сайысы — бүлдіршіндердің өнерін танытып, салт-дәстүрге ықыласын арттыратын тәрбиелік мәні зор мерекелік бағдарлама.
Ұйымдастыру кезеңі
- Шараны ашу, қатысушыларды қарсы алу.
- Мұғалімнің кіріспе сөзі.
- Әділқазылар алқасын таныстыру және тағайындау.
Жүргізушілердің құттықтауы
Айдос: «Наурыз күні — Ана күні, әлем күні. Әлемді тебірентер ана үні. Анасыз жан туған жоқ жер бетінде, ұғып ал, бөбектерім, сендер мұны».
Асылзат: «Құрметті асыл аналар, қыз-қызғалдақтар, қадірлі ұстаздар! Қар астынан қылтиып бәйшешек бой көтергенде, көктемнің алғашқы жаршысы болып Аналар мерекесі келеді. Бәйшешек нәзік болса да, қалың қар астынан бүршік жарады. Біздің асыл аналарымыз да дәл солай — барлық қиындыққа төзімді. Гүл мерекелеріңіз, күн мерекелеріңіз құтты болсын!»
Сайыс кезеңдері
Бағдарлама бірнеше мазмұнды кезеңнен тұрады. Әр бөлімде қатысушылардың өнері, білімі, шеберлігі мен сахна мәдениеті бағаланады.
I кезең — Таныстыру
Қатысушылар сахнаға шығып, өздерін әдеппен таныстырады: есімі, сыныбы, қызығушылығы, сүйікті өнері мен арманы.
«Кішкентай арулар келіп жетті танысуға, бойындағы бар дарынды танытуға. Қорықпастан сахнаға көтеріліп, әдеппен, ізетпен танысуға!»
II кезең — Шебер қолдар
«Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер» — бұл кезеңде қыздар қолөнерге бейімділігін көрсетеді: ою-өрнек, қиып-жапсыру, ұқыптылық пен талғам.
Қатысушылар жұмысын аяқтағанша, Ақботаның орындауындағы әсем ән тыңдалады.
III кезең — Білім сайысы
«Білімді мыңды жығар, білекті бірді жығар». Бұл бөлімде қыздардың салт-дәстүрге қатысты білімі тексеріледі: плакаттағы гүлдердің бірін таңдап, артындағы сұраққа жауап береді.
- 1. Қазақтың ұлттық тағамдарын ата.
- 2. Қазақтың ұлттық ойындарын ата.
- 3. Наурыз көже қалай дайындалады?
- 4. «Ұзынсары» дегеніміз не?
- 5. Қандай салт-дәстүрлерді білесің?
- 6. Бала мектеп табалдырығын аттағанда жасалатын той қалай аталады?
- 7. Тұсау кесу туралы айтып бер.
- 8. Сүттен жасалатын тағамдардың біреуіне тоқталып өт.
- 9. Төрт түлік туралы не білесің?
- 10. Қасиетті сандар туралы не білесің?
IV кезең — Бесік жырын айту
Ана махаббаты мен тәрбиенің терең мәні бесік жыры арқылы бала жүрегіне сіңеді. Бұл кезеңде қатысушылар өз аналары айтып берген бесік жырынан үзінді орындайды.
«Балаға деген ана махаббаты бесік жырлары арқылы беріледі. Ана баласын бесікке бөлерде ең алдымен бесік жырын айтады».
V кезең — Ептілер
Қатысушылар ептілігін көрсетеді: бір ыдыстағы суды қасықпен төкпей, мүмкіндігінше жылдам екінші ыдысқа тасиды.
VI кезең — Өнер сайысы
Бұл бөлімде қыздардың орындаушылық шеберлігі танылады: ән, би, тақпақ, көрініс немесе басқа да өнер түрлері.
«Көркемөнер — жас бөбек: сүйкімді болар баптаса. Үлпілдеген қызыл шоқ — басына үкі тақпаса...»
VII кезең — Үй тапсырмасы
«Ас — адамның арқауы». Бұл кезеңде арулар аналарының көмегімен үйде дайындаған тағамын және қолөнер бұйымын таныстырады: дайындалу тәсілі, мәні, ұқыптылығы мен әсемдігі бағаланады.
Қорытынды сөз
«Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шығады» — сайыс өз мәресіне таяғанда, әділқазы алқасы бағалау қорытындысын шығарады. Осы уақытта кезекті өнерпаз оқушыларға беріледі.
Қатысушылардың өнері мен тәрбиелі болмысы көрерменге жақсы әсер қалдырып, ұлттық құндылықтарды қадірлеудің маңызын айқындайды.
Марапаттау
Әділқазылар сөзі тыңдалып, қатысушылар марапатталады.
Асылзат: «Бойларыңда от барын байқадым, жүректеріңде шоқ барын байқадым. Әрқашан осы шоқты өшірмей, жалындатып, шарықтаңдар әрдайым!»
Айдос: «Осымен “Кішкентай арулар” сайысымыз аяқталды. Қош сау болыңыздар!»