Әдепсіз екен деп күлер
Сабақ тақырыбы: Суды қорғау
Бұл сабақ судың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызына назар аударып, суды тиімді пайдалану мен оны қорғаудың нақты жолдарын түсіндіруге бағытталған. Сабақ барысында оқушылар өз ойларын жүйелі жеткізуге, қорытынды жасауға, табиғатқа жанашырлықпен қарауға үйренеді.
Сабақтың түрі
Дәстүрлі
Сабақтың типі
Аралас сабақ
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: судың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызын, суды пайдалану мен қорғау қағидаларын меңгерту.
- Дамытушылық: дүниетанымды кеңейту, ойды толық жеткізу дағдысын қалыптастыру, ойлау қабілетін дамыту, шығармашылықты шыңдау.
- Тәрбиелік: тіршіліктің суға тәуелді екенін ұғындырып, суды қорғауға және табиғатты сүюге баулу.
Қолданылатын әдіс-тәсілдер
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу:
Қонақ келсе — құт келер,
Мұны бүкіл жұрт білер.
Қонаққа сәлем бермесек,
«Әдепсіз екен» — деп күлер.
Психологиялық дайындық: оқушылар бір-бірінің қолынан ұстап, көздерін жұмып, жақсы тілектер айтады. Содан кейін көздерін ашып, бір-біріне жылы жүзбен қарап, достық пен татулықты сезінеді.
Ыбырай Алтынсариннің «Бір Аллаға сыйынып, кел, балалар, оқылық!» деген нақылын басшылыққа алып, сабақты бастау ұсынылады.
Топтық жұмыс
Сынып екі топқа бөлініп жұмыс істейді: I топ және II топ.
II. Үй тапсырмасын тексеру: «Өзен және көл»
Оқушылардың алдында «кішкентай көлшіктер» ұсынылады. Әр «балықтың» артында тест сұрақтары жазылған. Идеясы қарапайым: балық сусыз өмір сүре алмайды, сондықтан сұрақтарға жылдам әрі дұрыс жауап беру арқылы «балықтарды көлшікке аман жеткіземіз».
Бұл тапсырма оқушыларды жылдам ойлауға, білімін қолдануға және табиғатты қорғау тақырыбын әрекет арқылы сезінуге жетелейді.
Нәтиже
Оқушылар «балықтарды» аман сақтай отырып, табиғатты қорғауға өз үлесін қосқандай әсер алады.
III. Білімді бекіту және сергіту
Оқушылар өзен мен көл, олардың пайдасы туралы білімдерін еске түсіреді. Кейін қысқаша сергіту ретінде теледидардан сюжетті фильм көрсетіледі.
Талқылауға арналған сұрақ: «Осындай әдемі табиғат пен мөлдір, тұнық судың құрып, шөлге айналуын қалар ма едіңдер?»
Қорытынды жауап: «Жоқ. Демек, суды қорғау керек.»
IV. Мақсат қою
Бүгінгі тақырып — «Суды қорғау». Оқушылар ластанған судың салдары және суды қорғаудың жолдары туралы нақты түсінік қалыптастырады.
V. Жаңа сабақ: Су тазалығы — денсаулық өлшемі
Су — тіршіліктің көзі, байлықтың негізі. Сонымен бірге ол әсемдіктің, тазалықтың, адалдықтың өлшемі ретінде де бағаланады. Қазақ даналығы мұны былай түйіндейді:
- «Ағын су тоқтамай — тіршілік тоқтамайды.»
- «Қырық күн аштыққа шыдарсың, бір күн шөлге қалай шыдарсың?»
Табиғаттағы суды пайдаланғанда жүйелі жоспарлау, үнемдеу және жауапкершілік қажет. Қазіргі кезде жеке шаруашылықтардың көбеюі су ресурсына қысымды арттыруы мүмкін. Егер бүгін бейберекет қолдансақ, ертең су тапшылығына ұшырамасымызға кім кепіл?
Суды ластайтын әрекеттер
- Су жағасына кірпіш құю, табиғи арнаны бұзу.
- Су бойында көлік жуу.
- Жағаға немесе суға қоқыс тастау.
- Пайдаланылған лас суды (шайындыны) су көздеріне ағызу.
Салдары
1) Тазалық бұзылады
Судың сапасы төмендеп, адам денсаулығына қауіп төнеді.
2) Су азаяды
Ресурс сарқылып, тапшылық қаупі күшейеді.
3) Ағыс бәсеңдейді
Экожүйе әлсіреп, табиғи тепе-теңдік бұзылады.
Елдің экономикалық дамуы табиғат байлықтарымен тығыз байланысты, ал сол байлықтардың бірі — су. Болашақтың алтын кілті — жас ұрпақ. Сондықтан алған білімді нақты іспен ұштастырып, суды және жалпы табиғатты қорғауға үлес қосу — ортақ міндет.
VI. Білімді тиянақтау
I кезең: Кітаппен жұмыс
I топтан 3–4 оқушы мәтінді оқиды. II топ (және басқа оқушылар) мазмұнын қысқаша айтып береді.
II кезең: Шығармашылық жұмыс
I топ
Өлең құрастыру.
II топ
Жұмбақ құрастыру.
III кезең: Сурет арқылы ой айту
Екі топ та сурет бойынша мақал-мәтел және тыйым сөз айтады.
IV кезең: Әңгіме құрастыру
I және II топ суретке сүйеніп қысқаша әңгіме құрастырады.
VII. Қорытынды
Қорытынды сұрақ: «Су туралы не білдік?»
Ән мәтінінен үзінді
Кең байтақ жеріміз,
Бақытты еліміз.
Жарқырап айнадай,
Айдынды көліміз.
Қайырмасы:
Шалқысын суымыз,
Жайқалсын нуымыз.
Гүлденіп Қазақстан,
Биікке көтерілсін туымыз.
Өлеңге байланысты бейнебаян көрсетіледі.
VIII. Үй тапсырмасы және бағалау
- Қайталау: «Су» бөлімі (56–63-беттер).
- Жазба жұмыс: «Суды қорғау» тақырыбына шығарма жазу.
Сабақтың аяқталуы
Біз әдепті баламыз,
Айтқан тілді аламыз.
Алақай-ау, алақай,
Үзіліске шығамыз.