Арал маңы тәжірибе станциясы
Шөл даланың ғылыммен түлеген мекені
Бұл мәтін — Арал маңы және Шалқар өңіріндегі тәжірибе станцияларының еңбегін, ғылыми ізденістерін, туған жерге деген құрметті жыр-әуенмен өрген мерекелік-танымдық мазмұнда баяндау.
Оқиға форматы
Ғылыми–практикалық конференция
80 жылдық мерейтой
Көрініспен басталған салтанат: еңбек пен ғылымға тағзым
Кеш шөл даланың ғылыми орталығын арқау еткен көрініспен ашылады. Дән сеуіп, егін жинап тер төккен еңбек адамдарына арналған тілек пен алғыс — мерекенің өзегіне айналады. Бұл жолдарда еңбек арқылы бағын ашқан жанның абыройы, ғылымды игеріп, дала мүмкіндігін кеңейткен ұжымның қадірі айқын сезіледі.
Тарихи есімдер мен із
Мәтінде Вавилов бағыт-бағдарымен ірге қалаған зерттеушілер, тың жол ашқан ғалымдар мен мамандардың еңбегі аталады. Танаптардағы тәжірибе, шөлге бейімделген дақылдарды өсіру, ауылға үлгі болу — осы еңбектің нақты жемісі ретінде суреттеледі.
Шөлмен күрес: табиғатты қалыпқа келтіру
Құм көшкінін тоқтатуға бағытталған жұмыстар ерекше аталады: изен мен сексеуілдің сұрыптарын егу, жерді ұстап қалатын өсімдік жамылғысын көбейту, мал азығын дайындау, бау-бақшадан жоғары өнім алу — бәрі де далалық ғылымның өмірге жақын дәлелі.
80 жылдық мерейтой: конференцияның мазмұны мен мақсаты
Жиналған қауымға Арал маңы тәжірибе станциясының құрылғанына 80 жыл толуына орай ұйымдастырылған «Шөл даланың шабытты шаттығы» атты ғылыми–практикалық конференцияның ашылғаны жарияланады. Алғашқы құттықтау сөз мектеп директоры Оңғаров Мұхтар Досбергенұлына беріледі.
Қонақтар құрамы
- Арал маңы тәжірибе станциясының ғылыми қызметкерлері
- Шалқар аудандық тарихи–өлкетану мұражайының қызметкерлері
- Аудандық мектеп мұражайларының мұражай қызметкерлері
- «Шалқар» аудандық газетінің тілшісі
- Мектеп ұстаздары мен жоғары сынып оқушылары
Ән мен рухани бағдар
Шара барысында өнер нөмірлері де ұсынылады: «Қазақ елі» әнін Мырзағұлова Ақжүніс орындайды. Табиғат пен елдің көркемдігі туралы жолдар мазмұнды кездесудің эмоциялық биігін көтереді.
Ғылыми жобалар
Ғылыми жоба тақырыптары ретінде «Арал маңы тәжірибе станциясы» (Мырзағұлова Ақжүніс) және «Жантақ» (Алдашев Тұрсынбек) аталады. Бұл тақырыптар өңірлік ғылыми тәжірибенің нақты бағыттарын көрсетеді.
Қазіргі бағыттар: шөлге бейімделген ғылымның күн тәртібі
Қазіргі таңда Шалқар тәжірибе станциясының ғылыми-зерттеу жұмыстары бірнеше маңызды бағытты қамтиды. Мұндағы мақсат — өсімдіктер ресурсын сақтап, шөлейт өңір жағдайына бейімдеп, ауыл шаруашылығы үшін тұрақты шешімдер ұсыну.
Зерттеу басымдықтары
- Өсімдіктердің гендік қоры коллекциясын толықтыру
- Өсімдіктерді тұқым түрінде сақтау
- Жабайы өсімдіктердің шөлге төзімді түрлерін іріктеу
- Станция дақылдарының ақпарат базасын қалыптастыру
Маңызы
80 жылдық тарихы бар Шалқар тәжірибе станциясы — еліміздің ауыл шаруашылығы ғылымының дамуына үлес қосқан ғылыми мекеме. Оның тәжірибесі шөлейт аймақта өнімділікті арттыру мен табиғи тепе-теңдікті сақтау ісінде құнды.
Баяндама
«Шалқар өсімдіктерінің табиғаты және оны өсірудің қыр-сыры» тақырыбы бойынша сөз биология пәнінің мұғалімі Сейтқалиева Гүлмираға беріледі.
Институционалдық сабақтастық: тәуелсіздік кезеңіндегі өзгерістер
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін станция Қазақстанның ауыл шаруашылығы ғылыми академиясының қарауына өтті. 1996 жылы ұлттық аграрлық зерттеу академиялық орталығының құрамына енді. Ал 2003 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігіне қарасты Оңтүстік-батыс ауылшаруашылық ғылыми-өндірістік орталығының құрамында жұмыс істеп келеді.
Негізгі ой
Ғылымның бағыты уақытпен бірге жаңарса да, станция миссиясы өзгермейді: шөлейт аймақта ауыл шаруашылығын ғылыми негізде дамыту.
Алдағы жоспар
Арал маңы тәжірибе станциясы бұдан әрі де ғылыми жұмыстар көлемін ұлғайтып, агроөнеркәсіп кешені саласындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер бағдарламасы аясында қызметін жалғастырады.
Қоғамдық құндылық
Елді сүю, туған жерді аялау, еңбекке құрмет — мәтіндегі барлық мазмұнды біріктіретін басты рухани өзек.
Өнер нөмірлері: сөз бен саздың үйлесімі
Күй
Қазанғаптың «Рұқсат берші, Балжан қыз» күйін Нұрғалиев Жансейіт орындайды.
Әндер
- «Туған ел» — Жақияева Ақнұр
- «Шалқар вальсі» (сөзі Ү. Уайдиндікі, әні Е. Терековтікі) — Сұлтанов Асхат
Тілек
Еңбек өрлей берсін, мал азықтық дақылдар көбейсін, өсімдіктердің гендік қоры кеңейсін, атақ-абырой асқақтасын. Жақсы іске жанашыр жан жол табады — бұл сөздер конференция рухын айқындай түседі.
Қорытынды
80 жылдық тарихы бар Арал маңы тәжірибе станциясына арналған «Шөл даланың шабытты шаттығы» атты ғылыми–практикалық конференция осылайша қорытындыланады. Бұл мазмұн — шөл даланы ғылыммен игерудің, еңбекті ұлықтаудың және туған жерге қызмет етудің бірегей шежіресі.
Дерек
Ақтөбе облысы, Шалқар қаласы, Ә. Жангелдин атындағы орта мектептің мұражай меңгерушісі — Меңдіқұлова Алмагүл Жақсылыққызы.