Теңдеулерді шешу
Сабақ тақырыбы: Шаршының ауданы
Бұл сабақ жоспары оқушыларға аудан ұғымын түсіндіруге, шаршының ауданын әртүрлі тәсілмен есептеуге үйретуге және есеп шығару дағдыларын бекітуге бағытталған.
Сабақ мақсаты
- Фигураның ауданы туралы түсінік беру; аудандарды салыстыру және өлшеу тәсілдерімен таныстыру.
- Квадрат сантиметр арқылы аудан табу, есеп шығару және амалдарды орындау дағдыларын бекіту.
- Жауапкершілікке, тапқырлыққа және білімділікке тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Сабақ түрі
- Аралас сабақ
- Әдіс-тәсілдер
- Сыни тұрғысынан ойлау элементтері, топтау, сұрақ-жауап
Ресурстар және байланыс
- Көрнекілік
- Слайд, топтама материалдар, геометриялық фигуралар
- Пәнаралық байланыс
- Ана тілі, дүниетану
І. Сабақтың барысы
1) Психологиялық дайындық
Бізге есеп үйреткен,
Пәнге қара құрметпен.
Сандарды тура табатын —
Математика болатын.
Мақсат — сабаққа жағымды көңіл күй қалыптастырып, оқушы назарын жинақтау.
2) Қызығушылықты ояту (сұрақ-жауап)
- Көбейтудің компоненттерін ата.
- Бөлудің компоненттерін ата.
- Тік төртбұрыштың қандай қасиеттері бар?
- Шаршының қандай қасиеттері бар?
- Тік төртбұрыштың периметрін неше тәсілмен табуды үйрендік?
- Шаршының периметрін неше тәсілмен табуды үйрендік?
3) Үй тапсырмасын тексеру
Жаттығу
112-бет, №8 тапсырма. Нәтижесінде «Сырмақ» сөзі шығады.
Түсіндірме: «Сырмақ» деген не?
Сырмақ — киізден жасалып, өрнектелетін қазақтың дәстүрлі төсеніш бұйымы. Көбіне үйдің еденін немесе қабырғасын сәндеу үшін қолданылады. «Сыру» сөзі — арасына жиі тігіс жүргізіп, бастырып тігу деген мағына береді.
Сұрақ: Суреттегі шаршыда қандай фигуралар бейнеленген?
Қорытынды: бүгін шаршының ауданын табу тәсілдерін қарастырамыз.
ІІ. Жаңа сабақ
№1. Шаршының ауданын табу тәсілдері
Шаршының ауданын бірнеше жолмен есептеуге болады. Негізгі идея — 1 см² болатын кіші шаршылардың санын анықтау немесе қабырға ұзындығын пайдалану.
1-тәсіл: 1 см² шаршыларды санау
Әрқайсысының ауданы 1 см² болатын шаршылар санын санаймыз.
Нәтиже: 9 см²
2-тәсіл: қатар мен баған арқылы
Неше қатар және неше баған бар екенін табамыз: 3 × 3 = 9.
Жауабы: 9 см²
3-тәсіл: қабырға ұзындығы арқылы
Қабырға ұзындығы 3 см болса: 3 см × 3 см = 9 см².
Жауабы: 9 см²
Жалпы ереже: егер шаршының қабырғасының ұзындығы a болса, онда оның ауданы a²-қа тең.
№3. Түсіндіру және талдау (өрнектер)
1-қатар
- 42 : 6 = 7
- 7 × 9 = 63
- 63 − 4 = 59
Нәтиже: 59
2-қатар
- 128 − 28 = 100
- 100 × 4 = 400
- 400 + 381 = 781
Нәтиже: 781
4-қатар
- 78 − 23 = 55
- 55 − 46 = 9
- 36 : 9 = 4
Нәтиже: 4
Қосымша байланыс: өрнектердегі түстерді ЭКСПО көрмесімен байланыстырып, сұрақ-жауап арқылы талқылау.
- ЭКСПО көрмесі туралы не білеміз?
- Ең алғашқы көрме қай жылы және қай қалада өтті?
- Ең соңғы рет қай қалада ұйымдастырылды?
- Көрменің атауы және логотиптегі белгілер нені білдіреді?
№4. Мәндері бірдей өрнектер
Мәндері бірдей болатын өрнектерді анықтап, көшіріп жазыңдар. Мақсат — тең мән беретін әртүрлі жазылуларды салыстыру арқылы ойлауды тереңдету.
№5. Теңдеулерді шешу
Негізгі ұғым
Теңдеу — құрамында мәнін табу қажет әрпі бар теңдік. Теңдеуді шешу — оның барлық түбірлерін табу немесе түбірі жоқ екенін дәлелдеу. Теңдеуді тура санды теңдікке айналдыратын әріптің мәні — теңдеудің түбірі.
Жұмыс форматы
Теңдеулерді 3 топқа бөліп орындату. Күрделі теңдеуді шешу үшін алдымен амалдардың орындалу ретін анықтап, белгісізді оқшаулау тәсілін қолданамыз.
№7. Есептер шығару
Есепте міндетті бөліктер бар: шарты, сұрағы, шешуі, жауабы.
1) Шаңғышылар мен биатлоншылар туралы есеп
Спорттың пайдасы, спорт түрлері туралы қысқаша әңгіме жүргізіледі. Есепті оқу барысында сұрақтар қойылады: есеп не туралы, не белгілі, нені табу керек?
Қысқаша шарт
- Шаңғышылар
- 4 × 7
- Биатлоншылар
- 8 × 4
- Сұрақтар
- Барлығы неше адам? Қайсысы қаншаға артық?
Шешуі
- 4 × 7 = 28
- 8 × 4 = 32
- 28 + 32 = 60
- 32 − 28 = 4
Жауабы: барлығы 60 адам қатысты. Шаңғышыларға қарағанда биатлоншылар 4 адамға артық.
2) Ауызша есеп: монеталар
Монеталар туралы қысқаша мәлімет: металл ақшалар мыс, күміс және алтыннан жасалады. Монетаның бет жағы — аверс, артқы жағы — реверс, жаны — гурт. Алғашқы монеталар VII ғасырда Ертедегі Қытайда және Ертедегі Лидия мемлекетінде пайда болған.
Шешуі
- 7 × 3 = 21
- 9 × 7 = 63
- 21 + 63 = 84
- 63 − 21 = 42
Жауабы: барлығы 84 монета табылды. Алтынға қарағанда күміс монеталар 42-ге артық.
Үлестірмелі материалмен жұмыс
Конвертке салынған шаршы үлгілерін таратып, оқушыларға аудан ұғымын тәжірибе арқылы бекіту ұсынылады.
№8. Қалдықпен бөлу
Қалдықпен бөлуді орындап, нәтижесін тексеру. Қалдық әрқашан бөлгіштен кіші болуы тиіс.
№9. Сиқырлы шаршы
Сиқырлы шаршы тапсырмасы арқылы логикалық ойлау мен есептеу дәлдігі дамытылады.
№10. Тест тапсырмасы
Шаршының аудандарын табуға арналған қысқа тест: формуланы дұрыс қолдану және нәтижені бірлікпен жазу дағдылары тексеріледі.
ІV. Сабақты қорытындылау
Талқылау сұрағы: бүгін қандай жаңа тақырыппен таныстық?
Талқылау сұрағы: шаршының ауданын қалай табамыз? S = a².
V. Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы: №6. Сабақ соңында оқушылардың жұмысы бағаланып, жетістіктері атап өтіледі.