Балаларды адам еңбегін, еңбекке деген қызығушылығын және нанды құрметтеуге тәрбиелеу
Тақырыбы
Еңбекпен келген нан — қасиетті тағам
Мақсаты
- Балаларға нан — ас атасы екенін, оны өсіру мен дайындау өте қиын еңбек екенін түсіндіру.
- Күз туралы білімдерін бекіту, диқандардың күзгі еңбегімен таныстыру.
- Нанның дастарханға келу жолын ертегі, сурет, схема және ойын арқылы жүйелі түсіндіру.
- Тақпақ, мақал-мәтел, тыйым сөздер арқылы сөздік қорын, тіл байлығын дамыту.
- Еңбекті қадірлеуге, нанды құрметтеуге тәрбиелеу.
Алдын ала жүргізілген жұмыстар
- Саябаққа серуендеп, күз мезгілін бақылау.
- Сюжетті суреттерді қарау.
- Өлең-тақпақ, мақал-мәтел, тыйым сөздерді жаттау.
- Көркем шығармалармен танысу: «Егінші мен қасқыр», «Нан қайдан келеді?»
Құрал-жабдықтар мен әдістер
Көрнекілік
- Ертегі кейіпкерлері: қасқыр, диқан.
- Мазмұнды суреттер, схема.
- Бидай сабақтары (гербарий), піскен нан.
- Ермексаз, тақтайша, сүлгі.
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап, түсіндіру, әңгімелеу, схемамен жұмыс.
- Өлең, тақпақ, мақал-мәтел, тыйым сөздер.
- Дидактикалық ойындар: «Көкөністер мен жемістер», «Жемістердің дәмін біл», «Кім көп тағам атайды?»
Сөздік жұмыс
Іс-әрекет барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Балалар шеңберге тұрады.
Тәрбиеші
Балалар, бүгін балабақшамызға қонақтар келді. Оларды құрметпен қарсы алайық.
Балалар
Сәлеметсіздер ме, құрметті қонақтар!
Жылулық сәті
Тәрбиеші күннің шуағын сөз етіп, балаларды алақандарын күнге тосып «жылу алуға» шақырады. Балалар алақандарын жылытып, сол жылуды бір-біріне және қонақтарға «таратады».
Жақсы тілек
Балалар бір-біріне ізгі тілектер айтады: «Аспанымыз ашық болсын», «Ырысымыз мол болсын», «Нан көп болсын».
2) Әңгіме өзегі: «Нан қайдан келеді?»
Сұрақ-жауап
Тәрбиеші: Балалар, нан біздің ақ дастарханымызға қайдан келеді?
Балалар: Дүкеннен, анамыз сатып әкеледі…
Тәрбиеші: Дұрыс. Бірақ нан дүкенге дейін ұзақ жолдан өтеді. Бүгін сол жолды бірге анықтаймыз.
Өлең жолдары
Берекесін сыйлауға,
Өлкемізге күз келді.
Жемістерін жинауға,
Шақырады біздерді.
Дидактикалық ойын
«Көкөністер мен жемістер» — күзгі өнімдерді ажырату, атау, топтастыру.
Күзгі еңбек туралы
Тәрбиеші: Күзде адамдар қандай еңбек етеді?
Балалар: Егін орады, бау-бақшада көкөніс пен жеміс жинайды…
3) Нанның жолы: егістіктен дастарханға дейін
Көктем
Диқан жер жыртып, тұқым себеді. Тракторшы мен егінші еңбегі басталады.
Жаз
Егін көктеп, өседі. Дала күтім мен төзімді талап етеді.
Күз
Комбайншы егін орып, астық жиналады. Дән элеваторға жеткізіледі.
Наубайхана
Ұн тартылып, қамыр иленіп, пеште піседі. Сонда ғана нан дүкенге, үйге келеді.
Басты ой
Бір үзім нанның артында маңдай тер, уақыт және талай маманның еңбегі бар. Сондықтан нан — құт-берекенің белгісі.
Балалардың тақпағы
Көктемде егін егетін,
Күзде жиып беретін.
Біздің дала — бай дала,
Алтын астық айнала.
4) Қызықты сәт: Қасқыр қонаққа келеді
Қасқыр
Сәлеметсіңдер ме, балалар! Маған көмектесіңдерші. Мына тағам өте дәмді, бірақ оның қайдан шыққанын білмеймін. Маған оңай жолын айтып беріңдерші.
Тәрбиеші
Тоқтай тұр, қасеке. Сен «Егінші мен қасқыр» ертегісінен келген жоқсың ба?
Балалар
Иә, бұл ертегіні бізге апай айтып берген!
Түсіндіру
Тәрбиеші қасқырға да, балаларға да нанның қасиетті тағам екенін және оның артындағы еңбектің көптігін түсіндіреді.
Тыйым сөздер мен өнеге
Балалар нанға қатысты тыйым сөздер мен тәрбиелік ойларды еске түсіреді.
5) Ойындар мен тіл дамыту
Дидактикалық ойын: «Дәмінен біл»
Балалар әртүрлі тағамның дәмін ажыратып, өз ойларын толық сөйлеммен жеткізеді.
Мақал-мәтелдер
- Еңбек бәрін жеңбек.
- Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей.
Дидактикалық ойын: «Кім көп тағам атайды?»
Балалар көздерін жұмып, нанның иісін сезіп, тағам атауларын көбірек айтуға тырысады.
Қорытынды тұжырым
Нан еңбекпен келеді. Оны қадірлеу — адам еңбегін қадірлеу.
6) Шығармашылық жұмыс: «Тәтті нан жасайық»
Тапсырма
Балалар ермексаздан нан пішіндерін жасап, ұқыптылық пен еңбексүйгіштікке үйренеді.
Сыйлық
Жасалған «нандарын» қасқырға тарту етіп, қонақжайлық пен бөлісе білуді көрсетеді.
Қасқырдың алғысы
Қасқыр балаларға рақмет айтып, нанның қадірін түсінгенін жеткізіп қоштасады.
7) Қорытынды
Балалар қасиетті нанның ақ дастарханға қалай келетінін білді және оны өзгелерге түсіндірудің маңызын ұғынды. Нан — еліміздің негізгі байлығы, құт-берекенің нышаны. Оны қастерлеу — әрқайсымыздың міндетіміз.
Нан туралы өсиет
Нан қиқымын шашпаңдар!
Жерде жатса — баспаңдар!
Теріп алып, қастерлеп,
Торғайларға тастаңдар.
Соңында егінші балаларға бата береді, ал балалар қонақтарға дәм татқызады.