Слайдтан көлдердің суретін көрсетутерең ағындыащы тұщы
Сабақтың тақырыбы: Өзен және көл
Бұл сабақ табиғаттағы су нысандарын (өзен мен көлді) танып-білуге, олардың ерекшеліктерін ажырата білуге және табиғатты аялау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған.
Білімділік мақсат
Оқушылардың табиғат туралы түсінігін кеңейту, табиғат құбылыстарын танып, одан әсер алуға үйрету. Өзен және көл туралы мәлімет беріп, білімдерін толықтыру.
Тәрбиелік мақсат
Ізденімпаздыққа баулу, табиғатты аялауға үйрету, шығармашылық ой-өрісті арттыра отырып, экологиялық тәрбие беру.
Дамытушылық мақсат
Байқағыштықты, танымдық қабілеттерді дамыту және өздігінен қорытынды шығара білу дағдыларын қалыптастыру.
Сабақтың әдістері
- Әңгімелесу, әңгіме
- Бақылау
- Сұрақ-жауап
Сабақтың түрі: аралас сабақ.
Көрнекіліктер мен құралдар
- Қазақстанның физикалық картасы
- Суретті плакат
- Сызбалар
- Кескін картасы
Ұйымдастыру кезеңі
Сабаққа назар аудару, сыныптың дайындығын тексеру, жұмыс ырғағын қалыптастыру.
Үй тапсырмасын тексеру: Жер асты сулары
Өткен тақырып бойынша топтық сұрақтар арқылы білімді нақтылау.
1-топ
«Сусыз тіршілік жоқ» деген ойды түсіндір.
2-топ
Жер асты суының маңызы бар екенін дәлелде.
3-топ
Адам өмірінде шипалы сулардың маңызы қандай?
Қосымша тапсырма
Құдық туралы мақал-мәтелдер мен аңыздарды айту.
Ой жинақтау
Табиғат құбылыстарын бақылау
Интерактивті тақта арқылы табиғат көріністерін көрсетіп, мына сұраққа жауап беру: «Бұл жерде табиғаттың қандай көріністерін байқап тұрсыңдар?»
Өзен туралы ой
Өзен таудан құлап, сарқырап ағады. Ол тастан тасқа соғылып, жер мен көкті аралап өтеді.
Көлдердің суреттері
Слайд бойынша көлдердің ерекшеліктерін талқылау:
Мағынаны тану: поэзия минуты
Өлең арқылы сабақтың тақырыбын ашып, өзеннің табиғаттағы көрінісін сезіну.
Таулардан өзен ағар сарқыраған,
Айнадай сәуле беріп жарқыраған.
Жел соқса, ыстық соқса бір қалыпта,
Аралап тау мен тасты арқыраған.
Жаңа тақырып: Өзен және көл
Негізгі ұғымдар
Өзен — өзі салған арнамен ағатын су ағыны.
Өзеннің ағып шығатын жері оның бастауы деп аталады.
Көл — жер бетіндегі суға толған табиғи ойыс.
Көлдер жазықта да, тауда да кездеседі; ауданы мен тереңдігі әртүрлі болады.
Өзендердің түрлері
Тау өзендері
Арнасы тік жартасты, терең болып келеді; ағысы жылдам.
Жазық өзендері
Ағысы баяу; тереңдігі үлкен емес, ені кейде бірнеше километрге дейін жетуі мүмкін.
Қызықты мәліметтер
- Әлемдегі ең ұзын өзен — Мысырдағы Ніл (6670 км).
- Ең қысқа өзен — АҚШ-тағы Ди (37 км).
- Қазақстанда шамамен 85 мың өзен мен бұлақ бар.
- Ертіс, Іле, Орал, Еділ өзендерімен шағын кемелер жүзе алады.
- Сырдария, Тобыл, Қаратал, Бұқтырма өзендерінде кеме тек терең жерлерінде жүзе алады.
- Өзендерде балықтардың құнды түрлері тіршілік етеді.
Көлдердің ерекшеліктері
Үлкен көлдерді кейде теңіз деп атайды. Көлдер де жаңбыр суымен қоректенеді: суы буланады және кей жағдайда өзенге бастау болады.
Көл суы ағынды және ағынсыз болады. Ағынды көлден өзен ағып шығады; тұз өзен суымен бірге сыртқа кететіндіктен, мұндай көлдер көбіне тұщы болады.
Көлдің шаруашылықтағы маңызы зор: су қоры, балық шаруашылығы, демалыс пен туризм, кей өңірлерде суару және тұрмыстық қажетке пайдалану.
INSERT жүйесі бойынша жұмыс
Білемін
Тақырып бойынша бұрыннан таныс деректерді белгілеу.
Білмеймін
Түсініксіз немесе қосымша зерттеуді қажет ететін тұстарды анықтау.
Үйрендім
Сабақ барысында алған жаңа білімді тұжырымдау.
Шығармашылық тапсырма
«Өзен» немесе «көл» тақырыбына өлең не жұмбақ құрастыру.
Қорытынды
Сабақ соңында оқушылар «Не үйрендік, нені білдік?» сұрағына жауап береді. Карта арқылы Қазақстанның негізгі өзендері мен көлдерін көрсетіп, олардың орналасуын нақтылайды.
Үй тапсырмасы
Эссе: «Су тасқынынан кейін адамдар қандай зардап шегеді?»
Бағалау
Оқушылардың жауап беру белсенділігі, карта бойынша жұмыс дәлдігі, жаңа ұғымдарды қолдануы және шығармашылық тапсырманы орындауы ескеріледі.