Қазақша рефераттар

Жердің диаметрі

Ғарыш туралы түсінік: адамның ғарышты зерттеуі

Бұл сабақ оқушылардың Күн жүйесі, оның ғаламшарлары және басқа да ғарыштық денелер туралы түсінігін қалыптастыруға бағытталған. Сонымен бірге астрономия ғылымымен таныстырып, бақылау, талдау және қорытынды жасау дағдыларын дамытуға көмектеседі.

Мақсаттары

  • Күн жүйесі, ғаламшарлар және ғарыштық денелер туралы білімді қалыптастыру.
  • Ғарыш әлемін зерттейтін ғылым — астрономиямен таныстыру.
  • Танымдық қызығушылықты арттыру; бақылау, талдау, қорытынды жасау дағдыларын дамыту.
  • Ғарыш әлеміне қызығушылық ояту.

Көрнекіліктер мен құралдар

  • Глобус, ғаламшарлар мен Күннің макеті
  • Интерактивті тақта, слайдтар
  • Суреттер, сызбалар
  • Ауа райын бақылау күнделіктері

Сабақтың түрі

Ойын сабағы

Сабақ барысы

1) Психологиялық дайындық

Әрбір адам — туысың, досың, жұрағат.
Әрбір сабақ — үйрену, ұғу, ұлағат.
Әрбір ісім — тіршілік, тірек, адамдық.
Әрбір сөзім — шындық, бірлік, адалдық.

2) Үй тапсырмасын тексеру

«Вассерман кестесін» толтыру арқылы табиғи аймақтар бойынша білімді жүйелеу.

  • Шалғында қандай өсімдіктер өседі және қандай жануарлар мекендейді?
  • Далада қандай өсімдіктер өседі және қандай жануарлар тіршілік етеді?
  • Шөл өсімдіктерінің ерекшеліктері қандай, ол жерде қандай жануарлар бар?
  • Орман-тоғайда қандай жануарлар тіршілік етеді?
  • Тауларда қандай өсімдіктер өседі және қандай жануарлар мекендейді?
  • Су қоймаларында қандай өсімдіктер өседі және қандай жануарлар мекендейді?
  • Адамдар табиғатты қалай қорғайды?

Ауа райы күнделігімен жұмыс

  • Өткен аптадағы ең суық күнді атаңдар.
  • Өткен аптадағы ең жылы күнді атаңдар.

3) Жаңа тақырыпты меңгеру

Сонау-сонау алысқа жүзгің келсе — кемелер,
Тылсым сырлы ғарышқа ұшқың келсе — денелер.
Жасау үшін бәрін де дүниетану пәні —
Ең маңызды ғылым бұл, сондықтан ғылымның тілін біл!

Ойын элементі: «Ғарышқа ұшу»

— Бүгін біз ғарышқа ұшамыз! Ол үшін не керек? (Скафандр)

— Скафандрларыңызды киіңіз! (Құп болады!)

— Белдіктеріңізді тағыңыз! (Құп болады!)

— Ұшуға дайынбыз ба? (Бәріміз бірге)

5, 4, 3, 2, 1, 0 — Старт!

Слайд 1

Жер — ғарыштық дене

Түнде аспанға зер салсақ, көптеген жұлдыздарды көреміз. Олар жарқырап, сәуле шашып тұрады. Жұлдыздар — аспан денелері; Жерден өте алыс орналасқандықтан, бізге кішкентай нүкте болып көрінеді.

Адамдар жұлдыздарды шоқжұлдыздарға топтастырады. Барлығы 88 шоқжұлдыз бар, әрқайсысының өз атауы бар. Ең танымалдарының бірі — Жетіқарақшы мен Кіші Жетіқарақшы. Кіші Жетіқарақшының ең жарық жұлдызы — Темірқазық (Поляр жұлдызы).

Түнгі аспанды бақылаған адамдарды бұрын жұлдызшы деп атаған, кейін бұл атау астроном сөзімен алмасты. Астрономия — ғарыштық денелерді зерттейтін ғылым (грекше astr — «жұлдыз»).

Слайд 2

Саяхатшылар мен теңізшілер Темірқазық жұлдызы арқылы бағдарды анықтаған. Ол солтүстік жақта орналасқандықтан, Темірқазыққа қарап солтүстікті табуға болады.

Жер, Ай, Күн — ғарыштық денелер. Жер — шағын ғаламшар, оның диаметрі 12 740 км.

Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар — Юпитер: оның диаметрі Жерден 11 есе үлкен, ал массасы Жер массасынан 318 есе артық.

Күнді 8 ғаламшар айналады: Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун. Күн — Күн жүйесінің орталығы. Плутон қазіргі жіктеуде ергежейлі ғаламшар ретінде қарастырылады.

Слайд 3

Жұлдыздар өзара бірігіп, жүйелер құрайды. Ал көптеген жұлдыздық жүйелер бірігіп галактикаларды қалыптастырады.

Күн жүйесі басқа жұлдыздармен бірге Құс жолы деп аталатын галактикаға кіреді. Әлемде мұндай галактикалар өте көп.

Ғарыштағы қашықтықты әрдайым километрмен өлшеу қолайсыз, сондықтан ол жиі жарық жылымен өлшенеді. Жарық — ең үлкен жылдамдық: жарық Күннен Жерге шамамен 8 минуттан аса уақытта жетеді.

4) Дәптермен жұмыс

Ғаламшарлардың атауларын дәптерге жазу: Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун.

5) Интерактивті тақтамен жұмыс

Көп нүктенің орнына тиісті сөзді қойып, сөйлемдерді толықтыру.

Тапсырма

  • Күн — Жерге жақын орналасқан ...
  • Бұл жанып тұрған — орасан зор ...
  • Күннің пішіні ... тәрізді.

Жалғасы

  • Жердің диаметрі ... километр.
  • Күн жүйесі басқа жұлдыздармен қосылып, ... деп аталатын галактикаға кіреді.
  • Күн Жерден ... миллион километрге жуық қашықтықта орналасқан.

6) Тест жұмысы

Тақырып бойынша қысқа тест арқылы білімді бекіту.

  1. 1. Күн дегеніміз не?

    1) ғаламшар

    2) жұлдыз

    3) ғарыштық дене

  2. 2. Жер дегеніміз не?

    1) ғаламшар

    2) жұлдыз

    3) ғарыштық дене

  3. 3. Күннің температурасы қандай?

    1) бірнеше мың градус

    2) бірнеше миллион градус

    3) 0 градусқа тең

  4. 4. Күн жүйесінде неше ғаламшар бар?

    1) 3 ғаламшар

    2) 4 ғаламшар

    3) 8 ғаламшар

  5. 5. Күн жүйесінің ғаламшарларын кімдер зерттейді?

    1) географтар

    2) астрономдар

    3) экологтар

  6. 6. Юпитер — бұл...

    1) Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар

    2) Күн жүйесіндегі ең кішкентай ғаламшар

  7. 7. Күн жүйесіндегі ғаламшарлар қандай ретпен орналасқан?

    1) Шолпан, Жер, Марс, Меркурий, Нептун, Сатурн, Уран, Юпитер

    2) Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Нептун, Сатурн, Юпитер, Уран

    3) Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун

  8. 8. Жердің серігі бар ма?

    1) бар, біреу

    2) жоқ

7) Оқулықпен жұмыс

Оқулықтағы материал бойынша сурет салу.

8) Қорытындылау

Кестемен жұмыс: «Не білемін? Не білдім? Не білгім келеді?»

Не білемін?

Алдыңғы білім мен бастапқы түсініктер.

Не білдім?

Жаңа деректер мен қорытындылар.

Не білгім келеді?

Келесі зерттеуге арналған сұрақтар.

9) Бағалау

Оқушылардың белсенділігі мен тапсырмаларды орындауына қарай бағалау.

10) Үй тапсырмасы

Негізгі тапсырма

68-бет: мәтінді оқу.

Қосымша тапсырма

Ғарыш туралы қосымша мәлімет оқып келу.

— Үйге қайтайық!

5, 4, 3, 2, 1 — Жерге қош келдік!

— Белдіктеріңізді шешіңіз! (Құп болады!)