Құлыны тайдай көрінер, Қыздары айдай көрінер
Туған жер туралы нақылдар
Төмендегі жолдар — туған жер мен туған елдің қадірін, адамның рухани тірегі мен тамырын сөзбен бедерлеген даналық. Мәтін грамматикасы түзетіліп, мағынасы сақтала отырып ықшамдалып, оқылымы жеңілдетілді.
Негізгі ой
Ел мен жер — егіз. Туған жердің түтіні де тәтті.
Бөтен жұрттың сәні мен салтанатынан гөрі, өз топырағыңның бір тасы қымбат.
Туған жердің қасиеті
Жердің әр бөлшегі — шипа
Туған жердің түйе жейтін жапырағы да — дәрі, түйе аунайтын топырағы да — дәрі.
Ыстығы да ыстық
Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық; күлі де ыстық.
Туған жер — тұғыр
Туған жер — тұғырың, туған ел — қыдырың. Елің — панаң, жерің — анаң.
Тамыр мен сағыныш
Аққу көлін аңсайды, адам туған жерін аңсайды. Туған жерің түсіңе кіреді.
Ел мен жер — егіз ұғым
- Көп ел — сарқылмас көл; көптің күші — көлдей.
- Көп біріксе — ел болар; көптің тілегі — көл болар.
- Ер — елінде, гүл — жерінде.
- Өз елің өзекке теппес; ауылың — алтын бесігің.
Салыстыру арқылы айтылған даналық
Бөтеннің гүлі — өзіңнің тікеніңе жетпейді
Бөтен жердің гүлінен туған жердің тікені артық. Басқа жердің отынан туған жердің түтіні артық.
Дәреже емес, қадір маңызды
Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол.
Пайда іздесең де, өз жеріңдей жоқ
«Пәлен жерде пайда бар» дегенге ерсең де, өз жеріңдей қайда бар?!
Табиғат заңдылығы — адамға да ортақ
Дарақ бір жерден көгереді: бақа — батпағына, балық — көліне.
Туған елден айырылу — жетімдік
Айрылудың зары
Егілмеген жер — жетім; елінен айырылған ер — жетім. Елінен айырылған өлгенше жылайды.
Амалсыз алыстау
Туған жердің қадірін шетте жүрсең білерсің: шетте жүріп тарығарсың, өз еліңді сағынарсың.
Жол, оралу және тоқтам
Ат айналып қазығын табар, ер айналып елін табар. Жақсы жігіт жер шолып, ақыр түбі айналар.
Үндеу
Туған жерге туыңды тік. Есің барда еліңді тап.
Қорытынды нақылдар
- Әркімнің өз жері — Мысыр шаһары.
- Атамекен — анаң; қысылғанда — панаң.
- Ит тойған жеріне, ер туған жеріне.
- Туған жердің жуасы да тәтті.
- Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас.
- Өз елімнің басы болмасам да, сайының тасы болайын.