Патша үкіметінің өзіне бағынышты аумақтағы билер сотына деген көзқарасын түсіндіру
Сабақтың мазмұны
Бұл сабақ ХVІІІ ғасырдағы Қазақстандағы дәстүрлі билер сотының ерекшеліктерін ашуға, қазақ қоғамындағы билер институтының рөлі мен маңызын түсіндіруге бағытталған.
Сонымен қатар патша үкіметінің өзіне бағынышты аумақтағы билер сотына қатысты ұстанымын талдап, билер сотының өкілеттігін шектеу саясатының себеп-салдарын қарастыру көзделеді.
Мақсаты
- Тақырыптың идеялық мазмұнын ашу арқылы мазмұндау дағдыларын дамыту.
- Есте сақтау әдіс-тәсілдерін меңгерту, ойлау қабілетін жетілдіру.
- Тарихи-тілдік қорды байыту, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.
Жалпы мақсат
Оқушыларға ХVІІІ ғасырдағы дәстүрлі билер сотының ерекшеліктерін танытып, қазақ қоғамындағы билер сотының тарихи маңызын ашу; патша үкіметінің билер сотына қатысты көзқарасын және әкімшілік-құқықтық шектеулерін түсіндіру.
Күтілетін нәтиже
Дағдылар
- Тақырыппен жұмыс істеу, салыстыру, талдау жасау машықтары қалыптасады.
- Логикалық ойлау жүйесі дамиды, өз ойын жүйелі жеткізуге үйренеді.
- Диалогке түсіп, пікір білдіру, талқылау және қорытынды жасау дағдылары нығаяды.
Таным және құндылық
- Дәстүрлі билер сотының негізгі идеясы, мақсаты мен мағынасын түсінеді.
- Тарихқа құрметпен қарау, ұлттық құқықтық мәдениетті бағалау көзқарасы қалыптасады.
- Сыни тұрғыдан ойлап, дәлелге сүйенген ұстаным ұсына алады.
Оқытудағы тәсілдер мен ресурстар
Қолданылатын модульдер
- Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер
- Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау
- Сын тұрғысынан ойлауға үйрету
- Оқытуды басқару және көшбасшылық
Әдіс-тәсілдер мен ресурстар
- Сын тұрғысынан ойлау (СТО) технологиясының элементтері
- Оқулық, тапсырма парақтары, портреттер
- Стикерлер, бағалау парақшалары
Сабақтың құрылымы
1) Ұйымдастыру кезеңі (3 минут)
Тренинг: «Шаттық шеңбері». Оқушылар билердің нақыл сөздері арқылы топтарға бөлінеді. Мақсат — ынтымақтастықта жұмыс істеуге бейімдеу.
2) Қызығушылықты ояту (7 минут)
Үй тапсырмасын қайталау: сәйкестендіру, «иә/жоқ» тесті, «мағынаны тану» тәсілдері.
Негізгі тірек тақырып: ХVІІІ ғасырдағы Қазақстанның ғылымы, білімі және мәдениеті.
Оқушылар өз білімдерін сыни тұрғыдан саралап, нақты дәлелдермен жауап береді және диалогке түседі.
3) Түсіну: «Ой қозғау» (3 минут)
Жаңа тақырыпты ашу үшін мұғалім сұрақтар мен жұмбақ түріндегі жетекші тапсырмалар ұсынады. Оқушылар жауап беріп, өз пікірін тыңдай және салыстыра алады.
4) Қолдану: жаңа тақырыппен жұмыс (7 минут)
I топ
Билер және билер соты
II топ
Куәлар және жазалау түрлері
III топ
Патша үкіметінің билер соты өкілеттігін шектеуі
Жұмыс форматы: мәтінмен жеке жұмыс және топтық талқылау. Әр топ өз тұжырымын ортаға салып, бір-біріне түсіндіреді.
5) Талдау: сұрақ қою және қайта сұрақ қою (10 минут)
Мұғалім тақырып бойынша пікірсайыс ұйымдастырады. Топтар бір-біріне сұрақ қойып, жауаптың дәлелін нақтылап, талдау жасайды. Әр топтан бір оқушы шығып, бүгінгі тақырып бойынша қорытынды пікірін жеткізеді.
6) Жинақтау: «Жаңа тақырыпты біз былай түсінеміз…» (7 минут)
Кітап және суреттермен жұмыс арқылы негізгі ойлар жинақталады. Мұғалім медиация мен билер соты байланысын ашатын жетекші сұрақтар қояды. Оқушылар тақырыпты қаншалықты меңгергенін жүйелі түрде баяндайды.
7) Бағалау: өзін-өзі және өзара бағалау (3 минут)
«Бағдаршам» әдісі және бағалау парақшалары қолданылады. Оқушылар топаралық бағалау жүргізіп, өзін Блум таксономиясы бойынша бағалайды.
8) Үй тапсырмасы (2 минут)
Қосымша материалдарды пайдаланып, белгілі қазақ билерінің қызметі, тапқырлығы және шешендігі туралы қысқаша хабарлама дайындау. Сонымен бірге тақырып соңындағы сұрақтарға дайындалу.
9) Рефлексия: стикер толтыру (3 минут)
Оқушылар ұсынылған стикерге бүгінгі сабақтан алған әсерін, түсінгенін және келесі қадамдарын қысқаша жазады.