Қазақша рефераттар

Қуат және олардың өлшем бірліктері

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Сұрақтар арқылы қуаттың өрнегін өздері қорытып шығару, ұғымын меңгерту және есеп шығарту арқылы білімді бекіту. Теорияны практикада қолдануға дағдыландыру.

Дамытушылық

Ой-өрісті дамыту, белсенділікті арттыру, пікір алмасу мәдениетін қалыптастыру және өзін-өзі бағалау дағдысын жетілдіру.

Тәрбиелік

Сабақ барысында зеректікке, ұқыптылыққа және еңбекке сүйіспеншілікке тәрбиелеу.

Сабақтың ұйымдастырылуы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
  • Сабақ барысымен таныстыру: оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып, жаңа тақырыпқа қажетті формулаларды өздері қорытады. Әр жауапты жауап парағына жазып, экрандағы дұрыс жауаппен салыстырып, «+» немесе «−» қояды. Сабақ соңында жинаған баллға сәйкес баға қойылады.

II. Қызығушылықты ояту (сұрақ-жауап)

Сұрақ Жауап
Тұрмыста «жұмыс» деп нені айтамыз? Адамдардың жасаған еңбегін айтамыз.
Физикада «жұмыс» деп нені айтамыз? Дененің әрекеті арқылы сипатталатын физикалық шаманы айтамыз.
Мысал келтіріңдер. Күш әсерінен дененің орын ауыстыруы: жүк көтеру, арбаны итеру, серіппені созу және т.б.
Физикада негізінен қандай жұмысты қарастырады? Механикалық жұмысты.
Механикалық жұмыс дегеніміз не? Денені бір орыннан екінші орынға қозғағанда күштің істейтін жұмысы.
Жұмыс қандай шамаларға тәуелді? Күш пен жолға (орын ауыстыруға) тәуелді.
Формуласы A = F · S
A, F, S нені білдіреді? Жұмыс, күш, жол.
Өлшем бірлігі Джоуль: 1 Дж = 1 Н · 1 м
1 кДж 1000 Дж
1 мДж 0,001 Дж
1 мкДж 0,000001 Дж

Негізгі ой: күш әсер етіп, дене орын ауыстырса ғана жұмыс атқарылады. Орын ауыстыру болмаса, жұмыс та істелмейді.

III. Эксперименттік тапсырма

Мақсат

Динамометр, сызғыш және денені пайдаланып, дене 0,5 м арақашықтыққа орын ауыстырғанда істелетін механикалық жұмысты анықтау.

Құралдар

Динамометр, сызғыш, дене

Берілген

S = 0,5 м

Есептеу

A = F · S

IV. Жаңа тақырып: қуат

Қуаттың мағынасы

Бір жұмысты әртүрлі механизмдер орындай алады, бірақ олар оны әртүрлі уақыт ішінде атқарады. Жұмыстың орындалу тездігін сипаттайтын физикалық шама қуат деп аталады.

Формула және түрлендіру

Негізгі өрнек

N = A / t

Қуат — істелген жұмыстың уақытқа қатынасы.

Жұмысты табу

A = N · t

Уақыт белгілі болса, жұмыс қуат арқылы табылады.

Уақытты табу

t = A / N

Жұмыс пен қуат белгілі болса, уақыт табылады.

Өлшем бірлігі

Қуаттың өлшем бірлігі — ватт (Вт). Ол 1 секундта істелетін 1 джоуль жұмысқа тең: 1 Вт = 1 Дж / 1 с. Бұл бірлік бу машинасын ойлап тапқан ағылшын ғалымы Джеймс Уаттың құрметіне аталған.

мВт

Милливатт

мкВт

Микроватт

кВт

Киловатт

МВт

Мегаватт

V. Сабақты қорыту

Қорытынды идея

Қуат — жұмыстың орындалу жылдамдығын сипаттайтын шама. Қуаттың формуласы: N = A / t, өлшем бірлігі — Вт.

Слайд арқылы қуаттың анықтамасы мен өлшем бірліктері бекітіледі.

VI. Сабақты бекіту (есептер)

Тақтада берілген есептер шығарылады. Әр есепте қуат, жұмыс немесе уақыт формулаларын қолданып, өлшем бірліктерін дұрыс түрлендіруге назар аударылады.

  1. Двигательдің тарту күші 80 кН. Электровоздың жылдамдығы 36 км/сағ. Қуатын табыңдар.

    Ж: 800 кВт

  2. Ұшу жылдамдығы 2340 км/сағ болатын (дыбыс жылдамдығынан жоғары) ұшақтың тарту күші 220 кН. Двигатель қуатын табыңдар.

    Ж: 143 МВт

  3. Штангист штанганы көтергенде 2 с ішінде 5 кДж жұмыс жасайды. Қуатын табыңдар.

    Ж: 2,5 кВт

  4. Тарту күші 6 кН трактор жер жыртқанда 1,5 м/с жылдамдықпен қозғалады. Трактордың қуатын табыңдар.

    Ж: 9000 Вт

  5. Тарту күші 3 кН. 6 с ішінде 100 м жол жүретін дененің қуатын табыңдар.

    Ж: 50 кВт

  6. 2 с ішінде 5 кДж жұмыс жасайтын дененің қуатын табыңдар.

    Ж: 2,5 кВт

  7. Қуаты 0,25 кВт электр двигателі 1000 Дж жұмыс жасау үшін қанша уақыт жұмсайды?

    Ж: 4 с

VII. Оқушылардың білімін бағалау

Сабақ бойы қойылған сұрақтарға берілген жауаптардың дұрыстығы тексеріліп, жинаған баллдарына сәйкес бағаланады.

VIII. Үй тапсырмасы

Үй тапсырмасы: мұғалімнің нұсқауына сәйкес (оқулықтағы тиісті параграф және есептер).

Ескерту: бастапқы мәтінде үй тапсырмасының нақты мазмұны көрсетілмегендіктен, ол сабақ соңында нақты беріледі.