Кек жолындаДәл Тәкежанның жылқысын шапқан күні Ақшоқыда Абай іні - достарымен Лермонтовтың Вадим және Демон дастандарын талқылап жатты

Дәл сол күні, Тәкежанның жылқысын жау шапқан шақта, Ақшоқыда Абай іні-достарымен Лермонтовтың «Вадим» және «Демон» дастандарын талқылап отырған еді.

Кешке қарай Ақылбай келді. Бұл кезде ол бөлек қыстаудың иесі болатын; оның отауы Аралтөбе мен Миялы маңында жайғасқан. Ақылбай үйге кірісімен-ақ Тәкежанның жылқысына жау шапқанын жеткізді. Үй іші ду етіп, бәрі оған жалт қарады.

Тобықтының жуандары Семейге аттанып, бұл дауды ел билері шешсін деп ояз Казанцевтен рұқсат сұрап қайтты. Олардың үрейі түсінікті еді: егер Базаралы сотталып, каторгаға айдалса, Тәкежанның сегіз жүз жылқысы соның құнына кетіп қалуы мүмкін болатын.

Сөйтіп, қаладағы Тінібектің туысқаны, саудагер бай Нұркенің үйіне Тобықты, Керей, Уақ, Сыбан елдерінен жуандар мен билер жиналды. Ол жерге Базаралы да Сарбас пен Әбді сияқты сенімді жігіттерді ертіп барды.

Істің соңы Жігітек руына қараған ауылдардың Тәкежанның сегіз жүз жылқысын екі еселеп қайтаруына келіп тірелді. Осылайша, өтемақы мөлшері мың алты жүз жылқы болып белгіленді.

Жігітектің Үркімбай, Байдалы, Жабай секілді бай ауылдары қайтымнан аман қалды. Ал мың алты жүз жылқының ауыр жүгі өңшең кедей-кепшік ауылдарға түсіп, олар қыс бойы жазға дейін төлеп бітті.

Бұл көріністе дау тек жылқыға қатысты емес: билік пен беделдің таразысы, руаралық тартыстың механизмі, әрі ең әлсіз қауымның есепсіз құрбан болуы айқын сезіледі. Бір шешімнің салмағы бай ауылдарды жанап өтсе, кедей ауылдарды тұтас күйзелісқа түсірді.