Өрнектер - Рахмет балалар
Ұйымдастырылған ашық оқу іс-әрекеті туралы мәлімет
Бөбекжай-балабақша
№93
Музыка жетекшісі
Умирбаева Айгүл Маратбекқызы
І санатты
Білім беру саласы
Шығармашылық
Оқу іс-әрекеті
Музыка
Тақырыбы
«Оюмен ой айтқан елміз»
Мақсаты
- Музыкалық шығарманы тыңдап, сипатын ажырата білуге үйрету.
- Ою-өрнек туралы білімді тереңдетіп, оны би қимылымен, әнмен және мақал-мәтелмен ұштастыру.
- Ою-өрнек арқылы балалардың дене бітімін қалыптастыруға, адамгершілікке тәрбиелеу.
- Көңіл-күйді көтеріп, мақал-мәтел мен әндерді анық, нақышына келтіріп орындауға үйрету.
Сабақтың барысы
Сабақ көтеріңкі көңіл күймен амандасудан басталды. Балалар бір-бірімен амандасып болған соң, келген қонақтармен де сәлемдесті. Осылайша сыныпта жылы атмосфера қалыптастырылып, оқу іс-әрекетіне назар жинақталды.
Тыңдалым: «Қыз сыны» (М. Омаров)
Балаларға М. Омаровтың «Қыз сыны» әні тыңдатылып, композитор туралы қысқаша таныстырылым жасалды. Ән мазмұны арқылы қазақ қызының сымбаты, нәзіктігі, ибалығы және ұлттық киімнің көркемдігі (үкілі камшат, бүрмелі көйлек) дәріптелетіні атап өтілді.
Негізгі ой
Ұлттық киімдегі ою-өрнек — мәдениеттің көркем тілі.
Тыңдау дағдысы
Әуеннің сипатын (көңілді/баяу, жігерлі/мұңды) ажырату.
Байланыс
Ою-өрнекті әнмен және би қимылдарымен ұштастыру.
Әңгіме: «Шебер» ұғымы және қолөнер түрлері
Балалармен бірге «шебер» ұғымы талқыланып, шебер — қолөнермен айналысатын, ісмер адам екені нақтыланды. Одан әрі қолөнердің түрлері аталды: зергерлік, кілем тоқу, киіз басу, алаша тоқу, кестелеу және т.б. Бұл өнер түрлерінің бәріне ою-өрнек салынатыны қорытындыланды.
Аталатын ою-өрнектер
Дауысқа жаттығу және ән айту мәдениеті
Ән айтуға дайындық ретінде дауыс жаттығулары орындалды. Балалар денені бос ұстап, тік тұруға дағдыланды; дем алғанда иықты көтермеу, әр дыбысты анық әрі әдемі айту ережелері еске түсірілді.
Артикуляциялық жаттығу
Ра-ра-ра, мен тар-та-мын дом-бы-ра.
Орындау: «Өрнектер» әні
Балалар өткен сабақта үйренген әнді қайталап орындады. Әннің сипаты талданып, оның көңілді, жайдары екені анықталды.
Жаңа ән: «Шеберлер» және «Сиқырлы таяқша» ойыны
Ою-өрнек пен шеберлік тақырыбына арналған жаңа ән үйренілді. Әнді тез жаттау үшін «Сиқырлы таяқша» ойыны қолданылды: таяқша кімнің қолына тисе, сол бала ырғақты сақтап, мәтінді мәнерлеп айтуға тырысты.
Ойынның мақсаты
- Есте сақтауды және ырғақ сезімін дамыту
- Бір-бірін тыңдап, кезек күтуді үйрету
- Ән мәтінін анық айтуға дағдыландыру
Қимыл-қозғалыс: өрнектерді би тілімен тану
Әр өрнекке тән қимылдар суреттер арқылы көрсетілді. Балалар қимылға қарап өрнектің атауын табуға тырысты. Осы бөлімде ою-өрнектің тек бейне емес, қозғалыс арқылы да танылатын көркем тіл екені айқындалды.
Би: «Кілем тоқу»
Қыздар ортаға шақырылып, «Кілем тоқу» биін орындады. Биде тарақ, толқын, құс тұмсық, шиыршық, сыңар мүйіз өрнектерінің қимылдары көрініс тапты.
Мақал-мәтелдер: өнер мен шеберлік туралы
Ою-өрнек пен өнер тақырыбы мақал-мәтелдер арқылы бекітілді. Балалар білетін нақыл сөздерін айтып, мағынасын қысқаша түсіндірді.
Өнерлі өрге жүзер
Өнер адамның жолын ашады, биікке жетелейді.
Өнерліге он өнер де аз
Ізденген жанға үйренер нәрсе әрдайым көп.
Қол өнері — кілемде, сөз өнері — өлеңде
Әр өнердің өз өрісі, өз көрінісі бар.
Шеберлікке шек жоқ
Шебердің мүмкіндігі тәжірибе мен еңбекте кеңейеді.
Сахналық көрініс: «Ең әдемі көйлек»
Сабақты әсерлі ету мақсатында балалар сахналық көрініс қойды. Рөлдерде тәрбиешілер мен балалар бірлесіп ойнап, ою-өрнектің бірлік пен үйлесім арқылы көркем нәтижеге жеткізетінін көрсетті.
Кейіпкерлер
- Тазша бала — жаршы
- Қарашаш сұлу — ұлттық киім байқауына дайындалады
- Таусоғар және Саққұлақ — көмекке келеді
- Ою-өрнектер — тұмарша, қошқар мүйіз, құс қанаты, құс тұмсық, сырға, толқын
- Автор — музыка жетекшісі
Негізгі түйін
Ою-өрнектер өзара таласса да, Қарашаш сұлу оларды бірлікке шақырады. Нәтижесінде көйлекке әр өрнек өз орнын тауып, ортақ әсемдікке қызмет етеді. Бұл балаларға ынтымақтың құндылығын ұғындырады.
Көріністегі өрнектердің мәні
- Тұмарша — қорғаныш, тіл-көзден сақтау.
- Қошқар мүйіз — молшылық, береке.
- Құс қанаты — еркіндік, бостандық.
- Сырға — сұлулық, әшекей нышаны.
- Толқын — жел самалы, судың қозғалысы.
- Құс тұмсық — нәзік пішін, көркем ырғақ.
Кульминация
Қарашаш сұлу байқауға қатысып, әшекейленген көйлегі жүлделі орын алады. Ол балаларға алғыс айтып, сыйлық таратып, қоштасады.
Ұлттық аспаптар және шағын оркестр
Балалар ұлттық аспаптарды еске түсіріп, домбыраның сәндік оюмен әшекейленетінін көрді. Сонымен қатар жетіген, сазсырнай, қобыз, дауылпаз, сыбызғы сияқты аспаптар аталып, олардың да ою-өрнекпен көркемделетіні айтылды.
Оркестрлік жұмыс
Балалар өздері таңдаған аспаптарды алып, «Біз — өмірдің гүліміз» шығармасын музыка ырғағымен бірлесе орындап көрді. Бұл бөлім ұжымдық тыңдау, өзара үйлесім және ырғақты сезіну дағдыларын дамытты.
Қорытынды және рефлексия
Сабақ соңында «Оюмен ой айтқан елміз» деген тұжырымға сүйене отырып, ата-бабамыздың ойы мен танымы ою-өрнек арқылы ұрпаққа мұра болып қалғаны қорытындыланды. Балалар ою-өрнектерді тереңірек танып, оны әнмен және би қимылдарымен байланыстырды.
Талқылау сұрақтары
- Бүгінгі іс-әрекет ұнады ма?
- Несімен ұнады?
- Қандай ою-өрнектерді ажырата алдыңдар?
Қоштасу жыры
Біздің топта ұл-қыздар,
Тату-тәтті ойнаймыз.
Әлемдегі бар адамға,
Тек жақсылық ойлаймыз.
Қош сау болыңыздар!
Күтілетін нәтиже
Білуі
Қазақ халқының ұлттық ою-өрнектері туралы толық мағлұмат алады.
Меңгеруі
Би қимылдарын, жаттығуларды, әндерді және рөлдерді ұлттық ою-өрнекпен ұштастырып меңгереді.
Көрсетуі
Ою-өрнектерді ажыратып, білгенін толық әрі нақты жеткізе алады.