Тренинг - жаттығу
Мектептегі инклюзивті орта: девиантты мінез-құлық, ата-ана және мамандар арасындағы байланыс
Тәрбие мен білімнің өзегі — қоғам, ата-ана және мектептің бірлескен ықпалы. Бала тәрбиесі тек отбасының емес, бүкіл қоғам мен мемлекеттің абыройлы міндеті. Әл-Фараби айтқандай, «Ғылымнан бұрын тәрбиеге көңіл бөлу керек: тәрбиесіз адамға ғылым баянды болмайды».
Негізгі ой
Мектеп психологы мен әлеуметтік педагогтің негізгі жетістігі — оқушының білімін бағалаумен шектелмей, оның жеке тұлғалық қасиеттерін зерттеп, әлеуетін ашуға көмектесуінде. Бұл жұмыста ата-ананың сенімі мен қоғамның түсінігі шешуші рөл атқарады.
Мақсаттар
- Мектеп психологтары мен әлеуметтік педагогтің қоғамдағы орнын нақтылау.
- Оқу-тәрбие үдерісінде кәсіби қолдаудың қалыптасуына жағдай жасау және тәжірибе алмасу.
- Ата-ананың әлеуметтік педагогке деген көзқарасын өзгертіп, сенімді қатынас орнату.
Қиындықтар
- Қоғамда психолог пен әлеуметтік педагог кеңесіне толық мән берілмеуі.
- Көзқарастардың әртүрлі бағытта болуы, өзара түсінбеушілік.
- Инклюзивті және девиантты мінез-құлыққа қатысты стереотиптер.
Формат және әдістер
Түрі
Мастер-класс
Әдісі
Сұрақ-жауап
Практика
Тренинг-жаттығулар
Өту барысы (құрылым)
- 1 Сәлемдесу
- 2 Топтастыру
- 3 Топтардың атауын қорғау және талдау
- 4 Сұрақ (инклюзия және орта қабылдауы)
- 5 Сергіту жаттығуы
- 6 Сұрақ (жасөспірімдер арасындағы жат қылықтың себептері)
- 7 «Өзіңді тереңірек тани біл» тренингі
- 8 «Байқағыштық» тренингі
- 9 Қорытынды
- 10 Пікір білдіру және релаксация
Кіріспе сөз (сәлемдесу мазмұны)
Құрметті қонақтар, ұлағатты ұстаздар, ардақты психологтар — қош келдіңіздер. Бүгінгі кездесудің өзегі — балаға жан-жақты қолдау көрсету: тәрбиелік ықпал, психологиялық сүйемелдеу және ата-анамен серіктестік.
Өмірдің өтпелі, қиын кезеңдерінде ұл-қыздарымыздың саналы тәрбие мен нақты білім алуына жауапкершілікпен қарауымыз қажет. Ізеттілік дөрекілікке, қайырымдылық қатігездікке, жомарттық тоғышарлыққа, адалдық арамдыққа, парасаттылық парықсыздыққа ауыспасын деген үміт — баршамызға ортақ.
Фалес айтқан нақыл: «Бәрінен қиын — өзіңді өзің тану». Сондықтан кездесуді бір-бірімізге жылы сөз айтудан бастаймыз.
1) Топтастыру: «Жыл мезгілі»
Қатысушылар туған айына қарай төрт топқа бөлінеді: Жаз, Күз, Көктем, Қыс. Қарым-қатынас арқылы жылы шеңбер құрып, ортақ қауіпсіз кеңістік қалыптастырамыз.
Топ ережелері
- Тәртіп
- Сыйластық
- Ұйымшылдық
- Белсенділік
2) Сәлемдесу шеңбері
Шеңбер бойымен бір-бірімізге тілек айтамыз: «Мен сіздермен қарым-қатынас жасауға қуаныштымын, бүгінгі күн шуағындай денсаулық тілеймін». Әр жүректен шыққан жылы сөз ортақ атмосфераны жұмсартып, сенім мен ашықтыққа жол ашады.
3) «Қобдиша» тапсырмасы
Қобдиша ішіндегі қағазды таңдап, әр топ өз атауын қорғап шығады. Соңынан қысқаша талдау жасалады.
4) Ашық сұрақ: инклюзия және қоғам көзқарасы
Сұрақ: «Сен инклюзивті ортада оқитын бала болсаң, саған деген орта мен қоғамның көзқарасына көңілің тола ма? Неліктен?»
Бұл сұрақ қатысушыларды эмпатияға, қабылдауға және нақты тәжірибені талдауға жетелейді: инклюзия — тек ортақ кеңістік емес, тең мүмкіндік пен құрмет мәдениеті.
5) Сергіту жаттығуы: «Тілек»
- Шөліркемей гүл тұрсын — сол қолды жайып көтеру
- Жерім жайнап құлпырсын — оң қолды жоғары көтеру
- Нұрын сыйлап біздерге — екі қолды жоғары көтеру
- Көкте мәңгі күн тұрсын — екі қолды төбеге көтеру
- Нұр сыйлаған күн ыстық — қолды жаю
- Ыстық бізге кең өлке — оң жаққа қарау
- Ыстық бізге тыныштық — сол жаққа қарау
- Біз тілейміз сіздерге бейбіт өмір, тыныштық — қолды кеудеге қою
6) Ашық сұрақ: девиантты мінез-құлық және стресс
Сұрақ: «Сен де қоғам мүшесісің, жеке тұлғасың. Жасөспірімдер арасындағы жат қылықтардың өршу себебі неде? Осы қоғамға сенің қосқан үлесің қандай?»
Адам стресстік жағдайларға жиі ұшырайды. Бұл баланың психикасына әсер етіп, эмоционалдық күйін әлсіретуі мүмкін. Сондықтан қандай жағдайда да өз ұстанымын сақтап, эмоцияға берілмеу, қиындықты конструктивті жолмен еңсеру дағдысын дамыту маңызды.
7) Тренинг: «Өзіңді тереңірек тани біл»
Төмендегі жемістердің ішінен өзіңізге ұнағанын таңдаңыз. Таңдау — мінез ерекшеліктерін ой елегінен өткізуге арналған символикалық тәсіл.
Қарбыз
Қарбызды ұнататындар — орнықты адамдар. Олар жанжалға бара бермейді, шағымдануға бейім емес, тұрмысын өз күшімен жақсартуға тырысады. Отбасында үлгілі, артық сөзге жоқ. Кейде табандылық жағы жетіспеуі мүмкін.
Жүзім
Жүзімді ұнататындар өз сырын да, өзгенің сырын да сақтай біледі. Алайда шамадан тыс тұйықтық кейде сенімсіздік тудыруы мүмкін.
Құлпынай
Құлпынайды ұнататындар — көңілді, қонақжай, адамдармен тез тіл табысатын жандар. Сыпайылық пен нәзік талғам тән. Тәуелсізсіз, бірақ қызғаныш сезімі байқалуы мүмкін.
Шабдалы
Шабдалыны ұнататындар — көпшіл, ашық, кез келген адаммен тіл табыса алатын жандар. Сыпайылық пен мәдениеттілік анық көрінеді. Әлсіз тұсы: қиындықты ауыр қабылдап, кейде еңсеруге дәрменсіздік танытуы мүмкін.
Алма
Алманы ұнататындар — жігерлі, бірақ кейде ескі көзқарасқа жақын. Жауапкершілігі жоғары, тапсырманы тиянақты орындауға тырысады. Аздап ақынжандылық бар, өз-өзіне риза болуы мүмкін.
Шие
Шиені ұнататындар — мінезі жұмсақ, кішіпейіл. Өзгеге жақсылық жасау үшін кейде өзіне зиян келтіріп алуы мүмкін. Өтірік-өсекке жақын емес, әзілді ұнатады. Махаббат мәселесінде бала мінез байқалуы мүмкін: ренжіту оңай.
Қара өрік
Қара өрікті ұнататындар сын көтере бермейді. Мұндай мінез достық және серіктестік қарым-қатынасты орнатуды қиындатуы мүмкін.
8) Тренинг: «Байқағыштық»
Жұптасып отырамыз: оң жақтағы адам көзін жұмады, сол жақтағы адам бір затын жасырады. Содан кейін жасырылған затты табуға тырысамыз. Жаттығу — назар, қабылдау және ұсақ детальді байқау қабілетін дамытады.
9) Қорытынды
Бала — ата-ананың өмір жалғасы. Бала тәрбиесі — қызығы мен қиындығы қатар жүретін күрделі үдеріс. Бүгін біз жанұядағы ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынастың маңызды қырларын тануға және талқылауға тырыстық.
Баланың «ыстық-суығына» күймейтін, жақсылығына сүйінбейтін ата-ана жоқ шығар. Бүгінгі ұл — ертеңгі әке; бүгінгі қыз — ертеңгі ана. Бала ата-ананың үлгісін көріп өседі.
Білім мен тәрбие берудегі басты тұлға — ұстаз. Ал сол жолды жалғастырушы әрі демеуші — ата-ана. Сондықтан қолымыздағы «алтынымызды» аялап тәрбиелеп, өзіміздің ең басты үлгі екенімізді ұмытпайық.
10) Пікір білдіру және релаксация
Қатысушылар қысқаша пікір білдіреді: бүгінгі кездесуден алған әсері, пайдалы тұжырымдары және өз тәжірибесіне енгізетін бір нақты әрекеті. Соңында қысқа релаксация жасалады.
Тыныс алуды бірқалыпқа келтіріп, иықты босатып, назарды «осы сәтке» бағыттау — эмоциялық тұрақтылықты күшейтіп, күнделікті күйзелістің әсерін азайтады.