Қазақша рефераттар

Дарийдің әскерін адастырған сақ малшысы

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақтың тақырыбы

«Сақтардың тәуелсіздік үшін күресі»

Сабақтың түрі

Жаңа материалды меңгерту және өздігінен оқып-үйрену, ізденіс сабағы.

Сабақтың әдісі

Аралас сабақ.

Көрнекіліктер

  • Интерактивті тақта
  • Тақырыптық слайдтар
  • Бүктемелер
  • Карта

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға сақтардың тәуелсіздік жолындағы күресі, шетелдік басқыншыларға тойтарыс берген ерлігі туралы мағлұмат беру.

Дамытушылық

Оқушылардың жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру, жүйелі ойлау қабілетін дамыту, өз бетінше қорытынды жасап, шығармашылықпен айналысуына ықпал ету; еркін сөйлеп, ойын анық жеткізе білуге үйрету.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың сабаққа қатысу даярлығын тексеру, оқу құралдарын түгендеу.

II. Үй тапсырмасын сұрау

Тақырып: «Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы». Сынып үш топқа бөлінеді.

Блиц-сұрақтар (I топ)

  1. Қазақстан өзінің тәуелсіздігін қашан алды?
  2. Аристотельден кейінгі екінші ұстаз кім?
  3. Қазақстан Республикасы неше мемлекетпен шектеседі?
  4. Сақтар нешеге бөлінеді?
  5. Қазақстанның астанасы қай қала?
  6. Айша бибі кесенесі қай жерде орналасқан?
  7. Үш жүздің басын біріктірген хан кім?
  8. Александр Македонскийді қазақтар қалай атаған?
  9. «Тарихтың атасы» кім?
  10. Дүние жүзіндегі қазақтар саны қанша?

Блиц-сұрақтар (II топ)

  1. ҚР Президенті кім?
  2. Питекантроп қай жерден табылған?
  3. «Арыстанбаб» кесенесі қай жерде орналасқан?
  4. «Жеті жарғыны» кім шығарған?
  5. Сақтар қоғамы нешеге бөлінген?
  6. Қазақстанның тұңғыш ғарышкері кім?
  7. Конституция неше бөлімнен тұрады?
  8. Қазақстандағы қазақтардың саны қанша?
  9. «Үш бәйтерек» деп кімдерді айтамыз?
  10. Қазақстан жер көлемі жағынан әлемде нешінші орында?

Блиц-сұрақтар (III топ)

  1. Желтоқсан оқиғасы қай жылы болды?
  2. Неандерталь адамы қайдан табылды?
  3. Қазақстанда қанша облыс бар?
  4. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі қай жерде орналасқан?
  5. Қазақтың соңғы ханы кім?
  6. Әлемдік діндерді атаңыз.
  7. ҚР-дың төл теңгесі қашан шықты?
  8. Қазақ АКСР-інің тұңғыш астанасы қай қала?
  9. Қазақстан халқының саны қанша?
  10. Дүние жүзінде неше мұхит бар?

Картамен жұмыс

  1. Хаомаварга сақтарының мекендеген жерін көрсетіңіз.
  2. Тиграхауда сақтары қай өңірді мекендеген?
  3. Парадарайа сақтары қай жерде орналасқан?
  4. Олдувай шатқалы қай мемлекеттің аумағында орналасқан?
  5. Кроманьон үңгірі қай жерде орналасқан?
  6. Неандерталь адамы қай жерден табылды?

Топтық жұмыс: «Көкпар»

I топ

  1. Сақтар туралы мәліметтерді қай ел авторларының еңбектері арқылы білеміз?
  2. Ирандықтар мен парсылар сақтарды қалай атаған?
  3. Сақ қоғамы қандай үш топқа бөлінген?

II топ

  1. Грек авторы Ктесий сақтар туралы жазбасында нені сипаттады?
  2. Арал теңізінің солтүстік-шығысын мекендеген сақтарды жазба деректерде қалай атаған?
  3. Сақтар қай мыңжылдықтарда Орта Азия мен Қазақстанды мекендеді? Негізгі шаруашылығы қандай болды?

III топ

  1. Ертеде темір қандай тәсілмен өндірілді?
  2. Геродоттың айтуынша, сақтар қандай үйлерде тұрған?
  3. Ежелгі грек авторлары сақтарды қалай атаған?

Сабақ жоспары

Негізгі бөлім

  1. Кир әскерінің басып кіруі.
  2. Шырақтың ерлігі.
  3. Александр Македонскийдің сақ еліне жорығы.
  4. Абайдың «Ескендір» поэмасы.

Әр топ өз тақырыбын қорғайды.

«Білім самұрығы» сұрақтары

  • Томиристің баласының есімі кім?
  • Б.з.б. қай ғасырда гректер сақ жеріне қауіп төндірді?
  • Александр қай өзеннің жағалауына келіп тоқтады?
  • Дарийдің әскерін адастырған сақ малшысы кім?
  • Спитамен Соғды елінің астанасы Самарқанды азат ету үшін қай жылы жорық жасады?
  • Сақтар грек гарнизоны орналасқан қай қаланы қоршауға алды?
  • Парсы әскерінің құрамында гректерге қарсы сақ жауынгерлері қай жылы соғысты?

Хронологиялық жұмыс: «Кім тапқыр?»

Жыл/кезең Оқиға/тұлға
Б.з.б. 330 ж. Дарий шабуылы (оқиға атауы нақтылауды қажет етеді).
Б.з.б. VIII ғ. – б.з.б. V ғ. Сақтардың Орта Азия мен Қазақстандағы кезеңі (жалпы мерзім).
Б.з.б. 530 ж. Кир әскерінің сақ жеріне басып кіруі.
Б.з.б. 519 ж. Оқиғалар тізбегі (датаны нақты дерекпен толықтыру ұсынылады).
Б.з.б. 484–425 жж. Геродот (мерзімдер оқу материалымен салыстыруды қажет етеді).
Б.з.б. 64 ж. – б.з. 24 ж. Страбон.
Темір дәуірі Жалпы тарихи кезең.
Б.з.б. IV ғ. – б.з. XIII ғ. Шірік-Рабат (мерзімді нақтылау қажет).
Александр Македонский Самарқанды басып алуы (оқулық деректерімен сәйкестендіру ұсынылады).

Ескерту: берілген хронологиялық жолдарда қайталанған немесе нақтылануы тиіс тұстар бар. Сабақта оқулық және дереккөздермен салыстырып, дұрыс сәйкестендіру ұсынылады.

Сөзжұмбақ

Сұрақтар

  1. «Зерттеу», «оқиғалар жайлы әңгіме» деген мағынаны білдіретін ғылым.
  2. Қазақ хандарының бірі.
  3. Сақтардың көсемі.
  4. Дарийдің сөзі қандай жазбаларда айтылады?
  5. Шырақ туралы баяндаған грек тарихшысы.
  6. Сақ патшайымы.
  7. Сақтардың жалпы атауы.
  8. «Жауынгер» сөзінің синонимі.
  9. Арал теңізін мекендеген сақ тайпаларының жазба деректердегі атауы.
  10. Абайдың поэмаларының бірі.
  11. Парсы патшасы.

Жауаптар

1

Тарих

2

Тәуекел

3

Скунха

4

Бехистун

5

Полиэн

6

Томирис

7

Көшпелілер

8

Сарбаз

9

Исседондар

10

Ескендір

11

Кир

Қорытынды бөлім

Үй тапсырмасы

  • § 14 оқу.
  • Дәптерге маңызды даталар мен оқиғаларды жазу.

Бағалау

Оқушылардың сабақтағы белсенділігі, топтық жұмысқа қатысуы, жауаптарының дәлдігі мен негізділігі бойынша білімін бағалау.