Ставка қою
Іс-шара туралы
Бұл материалда химия пәні бойынша ұйымдастырылатын зияткерлік сайысқа арналған жоспар, ережелер және турлардың мазмұны ұсынылады.
Іс-шараның тақырыбы
Білімділер додасы
Іс-шараның мақсаты
«Жедел химиялық жәрдем» форматындағы зияткерлік сайыс ұйымдастыру.
Негізгі бағыт
«Білімділер додасы» арқылы студенттердің білімін жүйелеу, пәнге тұтас көзқарас қалыптастыру және химияға деген қызығушылығын арттыру көзделеді.
Білімділік міндет
Сұрақ-жауап пен тәжірибелік тапсырмалар арқылы білім деңгейін тексеру, логикалық ойлауды және зертханалық дағдыларды бағалау.
Дамытушылық міндет
Қызықты тапсырмалар арқылы шығармашылық әлеуетті дамыту, ойды жүйелеуге және көпшілік алдында еркін сөйлеуге үйрету.
Тәрбиелік міндет
Еңбексүйгіштікке, ой еңбегіне, шапшаңдыққа, топпен жұмыс істеуге баулу және қосымша материалдар арқылы эстетикалық тәрбие беру.
Ұйымдастыру мәліметтері
- Типі
- Білімдік шара
- Түрі
- Сайыс
- Көрнекілігі
- Презентациялар
- Өтетін орны
- Салтанат залы
- Қатысушылар
- «Бақылау, өлшеу аспаптары және автоматикасы» мамандығының 11 және 12-топ студенттері, әділқазылар алқасы және химия пәнінің оқытушысы Далеуова А. А.
Кіріспе сөз (жүргізуші мәтіні)
Сәлеметсіздер ме, құрметті ұстаздар мен студенттер! Айналамыздағы заттар мен құбылыстарға назар аударайық: бізді қоршаған табиғат химиялық заттар мен құбылыстарға толы. Бұл — шынында да таңғажайып әлем.
Осындай сыры мол химия пәні бойынша «Бақылау, өлшеу аспаптары және автоматикасы» 11 және 12-топтары арасында өтетін «Жедел химиялық жәрдем» зияткерлік сайысына қош келдіңіздер!
«Ақыл — тон, аңдығанға тозбайтұғын. Білім — кен, қанша болса азбайтұғын.»
Сайыстың өту жоспары
-
1-тур: Таныстыру
Ең жоғары ұпай: 20
Екі топ өздерін таныстырады.
-
2-тур: Химиялық тақырыптағы көрініс
Ең жоғары ұпай: 20
Әзіл-қалжыңға рұқсат етіледі.
-
3-тур: «Иә» немесе «Жоқ»
Әр дұрыс жауап: 20 ұпай
Әр топ 10 сұраққа «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді.
-
4-тур: Тәжірибелік сұрақ (6 колба)
Дұрыс жауап: 30 ұпай
Презентациядағы 6 колбаның біреуін таңдап, сәйкес сұраққа жауап береді. Қауіпсіздік ережелері қатаң сақталады, тәжірибені топ мүшелерінің бірі демонстрациялық түрде көрсетеді.
-
5-тур: «Ставка»
Дұрыс жауап: ұпай қосылады, қате: шегеріледі
Әр топ 1–8 сұрақтың бірін таңдап, өз ставкасымен жауап береді.
Қорытындылау
Сайыс қорытындысын әділқазылар алқасы шығарады және жеңімпаздарды марапаттайды.
3-тур: «Иә» немесе «Жоқ» сұрақтары
1-топ
- 1. Спирттердің функционалдық тобы гидроксил тобы ма? — Иә
- 2. Периодтық жүйені Ломоносов ашты ма? — Жоқ
- 3. «Күміс айна» реакциясы карбон қышқылдарының сапалық реакциясы ма? — Жоқ
- 4. Фосфор «өмір мен ой элементі» деп атала ма? — Иә
- 5. Элементтердің тотықсыздандырғыш қасиеті период бойынша оңнан солға қарай арта ма? — Жоқ
- 6. Топ бойынша жоғарыдан төмен қарай бейметалдық қасиет арта ма? — Жоқ
- 7. Жылу сіңіре жүретін реакция экзотермиялық деп атала ма? — Жоқ
- 8. Электр шамдарының жіңішке сымдарын вольфрамнан жасай ма? — Иә
- 9. Азот қышқылының тұздарын нитриттер деп атай ма? — Жоқ
- 10. Сілтілік металдарға темір жата ма? — Жоқ
2-топ
- 1. Электролиттік диссоциация теориясын ашқан ғалым Аррениус па? — Иә
- 2. Кремний қышқылдарының тұздары карбонаттар деп атала ма? — Жоқ
- 3. Алғашқы көмекке пайдаланылатын бейметалл — иод па? — Иә
- 4. Экзотермиялық реакция кезінде Q > 0 бола ма? — Иә
- 5. Заттар және олардың бір-біріне айналуы туралы ғылым — физика ма? — Жоқ
- 6. Химия тарихындағы «ұлы алтын заңды» ашқан Менделеев пе? — Иә
- 7. Зат массасының сақталу заңын ашқан ірі орыс ғалымы Ломоносов па? — Иә
- 8. Катализатор реакция жылдамдығын арттыра ма? — Иә
- 9. Адам бойының өсуіне әсер ететін химиялық элемент — мырыш па? — Иә
- 10. Кофе құрамындағы улы зат — кофеин бе? — Иә
Ескерту: жауаптар бастапқы мәтінге сай берілді.
4-тур: 6 колба бойынша тәжірибелік тапсырмалар
Топтар кезекпен бір колбаны таңдап, сұраққа жауап береді. Жауап нақты әрі толық болуы тиіс. Тәжірибелер қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып жүргізіледі.
1-колба
«Күміс айна» реакциясы
Реактивтер: формалин, аммиак ерітіндісі, күміс нитраты
2-колба
Ақуыздарға сапалық реакция
Ксантопротеин және биурет реакциялары
3-колба
Фруктозаға сапалық реакция
Селиванов реактиві
4-колба
Крахмалға сапалық реакция
Йод ерітіндісі
5-колба
Температура мен концентрацияның тепе-теңдікке әсері
Реакция: N2 + 3H2 ↔ 2NH3 + Q
Тура бағыт үшін: температураны төмендету, бастапқы заттардың концентрациясын арттыру.
Кері бағытта — керісінше.
6-колба
Тамақтан уланғанда таблетка түрінде қолданылатын препарат
Қайыңды ауасыз ортада қыздыру арқылы алынып, әрі қарай өңделеді: активтелген көмір.
Әділқазыларға: өткен турлар бойынша пікір білдіріп, артықшылықтары мен кемшіліктерін атап өтіп, бағалау кезінде ескерулеріңіз сұралады.
5-тур: «Ставка» сұрақтары
Әр топ ставка қояды, 1–8 сұрақтың бірін таңдайды. Дұрыс жауап берілсе — ұпай қосылады, қате болса — шегеріледі.
Сұрақтар
- 1. 0,9% ерітіндісі физиологиялық ерітінді деп аталады және қан көп жоғалтқанда көктамырға құйылады. Тұрмыста тағам дайындауда да қолданылады. Химиялық атауы қандай?
- 2. Коагуляция дегеніміз не?
- 3. Натрий гидрокарбонатының тұрмыстық атауы?
- 4. Сахароза гидролизденгенде қандай моносахаридтер түзіледі?
- 5. Калийдің гексацианоферрат(II) кешенді қосылысының формуласын жазыңыз.
- 6. Химиялық реакция жылдамдығына әсер ететін факторларды атаңыз.
- 7. Вант–Гофф ережесін айтыңыз.
- 8. Спирттердің классификациясын мысалдарымен беріңіз.
Жауаптар (нұсқа)
- 1) Натрий хлориді (NaCl)
- 2) Коллоидты ерітінділердің ұюы
- 3) Ас содасы
- 4) α-глюкоза және β-фруктоза
- 5) K4[Fe(CN)6]
- 6) Температура, қысым (газдар үшін), концентрация, катализатор, меншікті беттік аудан (қатты заттар үшін)
- 7) Температураны әр 10°C арттырғанда реакция жылдамдығы 2–4 есе артады
- 8) Бір атомды (этанол, пропанол) және көп атомды (этиленгликоль, глицерин); біріншілік (пропанол-1), екіншілік (пропанол-2), үшіншілік (трет-бутил спирті)
Қорытынды бөлім
Заман қанша қиын-қысылтаяң болса да, игі істер атқарылып жатыр. Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар танылған жүлдегерді танытатын сәт те келді.
Ойын нәтижесін жариялау үшін әділқазылар алқасын ортаға шақырамыз. Әділқазылар қатысушы топтарды марапаттап, қорытынды сөздерін айтады.
Сонымен, бүгінгі «Білімділер додасы» зияткерлік сайысы өз мәресіне жетті. Қатысқан студенттерге алғыс білдіреміз және алда да биік белестерден көріне берулеріңізге тілектеспіз.