Оқушылардың есепті құрастыруы Оқушы түсінігінің кеңеюі
Мақсаты
Негізгі бағыт
- Есептің ерекшеліктері мен мәнді белгілерін ажыратуға қолайлы жағдай жасау.
- Оқушы білімін жинақтау, жүйелеу және тәжірибеде қолдана білу дағдысын қалыптастыру.
- Жаңа технология ретінде Блум таксономиясы арқылы есептің белгілері мен құрылымын анықтауға ықпал ету.
Нақты дағды
Қарама-қарсы қозғалысқа берілген есептерді формулаға қойып шығарып үйрену.
Назар аудару
Қозғалыс есептерінде негізгі тірек ұғымдар: жол (S), жылдамдық (v), уақыт (t).
Білім
Бұл деңгейде оқушы есептің белгілерін, құрылымын және мазмұнын анықтайды; объектілер арасындағы қатынастарды ажыратады.
2-сынып
Объектілер
Жол, жолаушы, көліктер.
Жолаушы жолда 32 сағат болды. Оның ішінде 1 тәулік пойызбен және 5 сағат автобуспен жүрді. Қалған уақытта ұшақпен ұшты. Жолаушы ұшақпен неше сағат ұшты?
3-сынып
Объектілер
Нысаналар, бағыт, көліктер.
Сызба бойынша есептер құрастырып, оларды шығарыңдар.
4-сынып
Мазмұн
Нысаналар, бағыттардың әртүрлілігі, процесті сипаттайтын шамалар.
Арақашықтығы 20 км екі ауылдан бір мезгілде велосипедші мен жаяу адам бір-біріне қарама-қарсы шықты. Жаяу адамның жылдамдығы 5 км/сағ, велосипедшінікі 15 км/сағ. Олар қанша уақыттан кейін кездеседі?
Түсіну
Бұл кезеңде оқушы шешім жолын іздестіреді: есепті талдайды, шартын және сұрағын бөліп көрсетеді, мазмұнда не туралы айтылғанын анықтайды, қолданылатын амалдарды таңдайды.
2-сынып (шартты бөлу)
- Жолда болды — 32 сағ
- Пойызбен — 1 тәулік
- Автобуспен — 5 сағ
- Ұшақпен — ?
3-сынып (берілгендер)
- Жүк көлігі — 280 км
- Жеңіл көлік — 40 км артық
- Екі ауыл арасы — ?
4-сынып (таңбалау)
S
20 км
v1
5 км/сағ
v2
15 км/сағ
t
?
Қолдану
Оқушы өзіне ыңғайлы көрнекілікті қолданады: тірек-сызба, заттық модель, жағдаят арқылы көрсету. Есептің қысқаша шартын құрастырады.
2-сынып
Сурет арқылы түсінік қалыптастырады.
3-сынып
Қысқаша шарт құрастырады:
- Жүк көлігі 280 км
- Жеңіл көлік ? (40 км артық)
- Екі ауыл арасы ?
4-сынып
Қозғалыс шамаларын схемаға түсіреді және формулаға дайындайды.
Талдау
Оқушы есептің шығару тәсілін таңдайды, салыстырады және топтастырады, кеткен қателерін жылдам табады, шешу жолын дәлелдеп түсіндіреді.
2-сынып (уақытты табу)
Өрнек
32 − (24 + 5) = 3
Ұшақпен ұшқан уақыты: 3 сағат.
3-сынып (қашықтық)
Жеңіл көлік жүрген жол
280 + 40
Екі ауыл арасы
280 + (280 + 40)
4-сынып (қарама-қарсы қозғалыс)
Қосынды жылдамдық
v = v1 + v2
Уақыт
t = 20 : (5 + 15)
Жинақтау
Оқушы тапсырманы еркін түсініп, өз бетімен орындайды; есеп құрастырады; түсінігі кеңейеді.
2-сынып
Екі ауылдың арасы 86 км. I жолаушы соның 52 км-ін жүрді. II жолаушы неше км жүреді?
3-сынып
Асан мектептен үйіне дейін велосипедпен 2 км жүрді, ал жаяу одан 3 есе артық жүрді. Мектеп пен үйдің арасы неше км?
4-сынып
Бірінші көліктің жылдамдығы 50 км/сағ, екіншісінікі 60 км/сағ. 4 сағат өткеннен кейін екі ауылдың арақашықтығы неше км болады?
Бағалау
Мақсат
Таным мен ойлаудың жоғары деңгейіне жету; есеп нәтижесіне қатысты өзіндік пікір білдіру.
Іске асыру жолы
- Критерийлер арқылы бағалау.
- Талқылау туғызатын (дәлелдеуді қажет ететін) сұрақтар қою.
- Сабақ соңында түйін сөз айту.
Сабақ соңындағы түйін
Оқушы есепті дұрыс оқып, шартын нақтылап, негізгі шамаларды таңбалай алады; тиімді амал мен формуланы таңдап, шешімін түсіндіреді және нәтижеге баға береді.