Қазақша рефераттар

Сабақтас құрмалас сөйлем түрлерін ажырата білгізу

Тақырып Кітап мәдениеті және тілдік дағдылар

Сабақ мақсаты: кітапқа құрмет пен сауатты тіл

Бұл сабақта оқушылар кітапқа ұқыптылықпен қараудың мәнін түсініп, сонымен бірге қазақ тіліндегі дыбыстарды дұрыс айту, сауатты жазу және мәтін құрастыру дағдыларын дамытады. Грамматикалық бөлімде сабақтас құрмалас сөйлем түрлерін ажыратуға ерекше назар аударылады.

Білімділік мақсат

  • Кітапқа қатысты сөздік қорды байыту.
  • Сабақтас құрмалас сөйлем түрлерін ажырата білу.

Дамытушылық мақсат

  • Қазақ тіліне тән дыбыстарды дұрыс айту дағдысын дамыту.
  • Сауатты жазу және мәтінді жүйелі құрастыру қабілетін жетілдіру.

Тәрбиелік мақсат

  • Ұқыптылық пен тазалық дағдыларын қалыптастыру.
  • Еңбекқорлыққа тәрбиелеу және кітаптың қажеттілігін сезіндіру.
  • Қазақ тіліне қызығушылықты арттыру.

Сабақтың барысы

Төмендегі бөлімдер сабақтың динамикасын сақтай отырып, оқушыны пікір айтуға, дәлелдеуге және топпен жұмыс істеуге бағыттайды.

  1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

    1 минут
    • Сәлемдесу.
    • Аптаның қай күні екенін анықтау.
    • Сынып кезекшісін белгілеу.

  2. 2) «Шаттық шеңбері» және қошемет

    1–2 минут

    Оқушылар шеңбер құрып, бір-біріне қысқа комплимент айтады. Мақсаты — жағымды атмосфера қалыптастыру және сөйлеу белсенділігін арттыру.

    Мысал: «Павлик, сен ержүрексің.»

    Мысал: «Кристина, сен ақылдысың.»

  3. 3) Топқа бөлу және рөлдерді тағайындау

    4 минут

    Әр оқушы дорбадан сөз тіркесін алады. Сөз тіркесінің мағынасына қарай екі топқа бөлінеді: «мінді» және «мінсіз».

    «Мінді» топ (теріс әрекет)

    • Кітапты жыртады.
    • Кітапты кірлетеді.

    «Мінсіз» топ (дұрыс әрекет)

    • Кітапты жыртпайды.
    • Кітапты кірлетпейді.

    Оқушылар түскен сөз тіркестерін сөздік дәптеріне жазып, аудармасын тауып, мағынасын нақтылайды. Топ ішінде 1 минутта рөлдер бөлінеді: лидер, тайм-спикер, хатшы, спикер. Бұдан кейін 3 минутта топ ережесі құрастырылады.

  4. 4) «Миға шабуыл» (қайталау)

    4 минут
    • «Құрмалас» сөзі орыс тіліне қалай аударылады?
    • Құрмалас сөйлемнің қандай түрлері бар?
    • «Қыс келсе де, қар жаумады.» — бұл қай сөйлем түрі?
    • «Сабақты жақсы оқу үшін, күнде сабаққа дайындалу керек!» — бұл сөйлемде қандай байланыс бар?

  5. 5) Жаңа тақырыпқа кіріспе

    2–3 минут

    Мұғалім оқушыларға оқулықтардың қазіргі жағдайына назар аудартқызады: кітап таза ма, қапталған ба, беттері жыртылмаған ба? Осы сұрақтар арқылы сабақтың өзегіне әкеледі.

    Тақырып тақтаға жазылады: «Кітапты күте білесің бе?»

  6. 6) Үлестірмелі мәтінмен жұмыс және грамматика

    10 минут

    Оқушылар үлестірме мәтінді дауыстап оқиды, дайын сөздікпен аударып, мәтіндегі негізгі сөз тіркестерін түсінеді. Мәтін екі абзацтан тұратындықтан, әр абзац бөлек беріледі; әр бөлікке оқушылар сұрақтар құрастырады.

    Әр топ мәтіннен сабақтас құрмалас сөйлем түрлерін анықтап, топ спикері дәлелдеп оқиды.

    Мысал (себеп–салдар сабақтас)

    «Кітапты таза, ұқыпты ұстағандықтан, келесі жылғы оқушыларға да жарамды болады.»

  7. 7) Постер құрастыру және қорғау

    11 минут

    I топтың тақырыбы

    Мінді оқушы кітапқа қалай қарайды?

    II топтың тақырыбы

    Мінсіз оқушы кітапқа қалай қарайды?

    Постер жасауға 5 минут, әр топтың қорғауына 3 минуттан беріледі (барлығы 6 минут).

  8. 8) Өзара бағалау

    2 минут

    Оқушылар бағалау парағы арқылы бір-бірінің жұмысына кері байланыс береді (1–3 тапсырма бойынша).

    № Оқушының аты-жөні №1 тапсырма №2 тапсырма №3 тапсырма
    1 — — — —
    2 — — — —
    3 — — — —

  9. 9) Ойын тапсырмасы: өлеңді құрастыру

    4 минут

    Қай топ кітап туралы 4 жолды өлеңді «шахматтағы аттың жүрісі» тәсілімен дұрыс құрастырады?

    Берілген сөздер

    Кітап шашады. береді, нұрын айтады, білім Талай Бізді жақсы Білім ақыл көреді.

    Дұрыс жауабы

    Кітап білім береді,
    Бізді жақсы көреді.
    Талай ақыл айтады,
    Білім нұрын шашады.

  10. 10) Үй тапсырмасы

    1 минут
    • Кітап тақырыбына байланысты 4 сөйлем құрастыру.
    • Кітап туралы мақал-мәтелдерді қолданып, қысқа әңгіме құрастыру.

  11. 11) Рефлексия: «Бәйтерек ағашы»

    2 минут

    Оқушылар стикерге сабақтың қай кезеңі ұнағанын, қай тұсын әлі де тереңірек қарастыру керек екенін жазады. Стикерлер «Бәйтерек ағашына» ілінеді.

Сабақтың түйіні

Сабақ оқушыға екі маңызды бағытты қатар ұсынады: кітапты күтіп ұстау мәдениеті және сауатты тілдік құрылымдарды қолдану. Топтық жұмыс, мәтін талдау және шығармашылық тапсырмалар арқылы оқушылар өз ойларын дәлелдеп айтуға үйреніп, соңында кітапқа қатысты қысқа нұсқаулықты құрастыруға дайын болады.