Шығармашыл белсенді тұлға тәрбиелеу
«Дарабоз» зияткерлік ойынының мақсаты
Мақсаты: оқушыларды өз бетінше ізденуге, ойларын еркін әрі нақты жеткізуге үйрету; ой-өрісін, тіл байлығын, логикалық ойлау қабілетін дамыту; шығармашыл, белсенді тұлға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер: интербелсенді тақта, мақал-мәтелдер жазылған карточкалар, сызбалар, сандар.
Түрі: зияткерлік ойын.
Сайыстың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
Тыңдаңыздар, тыңдаңыздар! Сайыстан тыс қалмаңыздар!
Мұнда қызық табылар, білім нұры шашылар.
Ақылы, тілі дамыған — үлгі алайық, балалардан!
Құрметті ұстаздар, ата-аналар, оқушылар! Еліміздің болашағы — білімді, талапты жастар. Осы мақсатта 3-сынып оқушылары арасында «Дарабоз» атты зияткерлік ойынды өткіземіз.
Көңілді тапқыштар, алғырлар — бар өнерін алдарыңа салады.
Кім білімді, көп оқыған болса егер, бүгінгі күн жеңімпазы болады.
Қатысушы топтар
- 1-топ: «Жігер»
- 2-топ: «Болашақ»
- 3-топ: «Білім»
Әділқазыларға сәлем
Әділдікке бас иеді күллі әлем. Жүйрік озар сайыстарда неше бір, сарапқа сап әділдікпен шеше біл!
Кіріспе сөз: тілдің құндылығы
Тіл — адам ойын жеткізетін ең маңызды құрал. Халқымыздың тарихы, әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі бізге ана тіліміз арқылы жетеді.
Қазақ тілі — бай әрі көркем тілдердің бірі. Мемлекеттік тілді меңгеру — Қазақстан Республикасының әр азаматының парызы.
Ойын құрылымы: 6 бөлім
I кезең
«Қас-қағым сәтте»
II кезең
«Тұлғаны тани біл»
III кезең
«Сандар сыры»
IV кезең
«Мақал — сөздің мәйегі»
V кезең
«Көкпар»
VI кезең
«Ойлы болсаң, озып көр!»
Білген сайын келеді біле бергім — біле беру емес пе тілегі елдің.
Бүгін осы сайыста жеңіске жет, білімді әрі білікті жас жеткіншек!
I кезең: «Қас-қағым сәтте»
Әр топқа 5 сұрақтан қойылады. Әр сұрақ 3 ұпаймен бағаланады.
1-топ: «Жігер»
- Қыс айларын ата. (желтоқсан, қаңтар, ақпан)
- Хабарлы сөйлем дегеніміз не? (бір нәрсенің жайын хабарлау мақсатында айтылған сөйлем)
- Шаршы дегеніміз не? (барлық қабырғасы тең фигура)
- Көкжиектің неше тұсы бар? (4)
- Ы. Алтынсарин кім? (қазақ мектебін ашқан ағартушы)
2-топ: «Болашақ»
- Тірі табиғатқа не жатады? (адам, жануар, өсімдік)
- Көктем айларын ата. (наурыз, сәуір, мамыр)
- Түбір дегеніміз не? (бөлшектеуге келмейтін сөз)
- А. Құнанбаев кім? (ақын)
- Кез келген фигураның периметрін қалай табады? (барлық қабырғалары ұзындықтарының қосындысы)
3-топ: «Білім»
- Өлі табиғатқа не жатады? (тау, тас, бұлт)
- Көбейтудің қасиеттерін ата. (терімділік, үлестірімділік, орын ауыстырымдылық)
- Жылқының сүті қалай аталады? (қымыз)
- Қосымша дегеніміз не? (түбірге жалғанатын бөлік)
- Үш биді ата. (Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би)
Қорытынды жасаймыз. Сөз әділқазы алқасына беріледі.
II кезең: «Тұлғаны тани біл»
Бұл кезеңде көрсетілген тұлғалар туралы білетін мәліметтеріңді айтасыңдар. Әр топқа 3 тұлғадан беріледі. Әр дұрыс жауап 3 ұпаймен бағаланады.
Мысал тұлғалар
- Шәмші Қалдаяқов
- Мұхтар Әуезов
- Серік Сәпиев
- Роза Рымбаева
- Бауыржан Момышұлы
- Тоқтар Әубәкіров
- Шәкен Ниязбеков
- Абылай хан
- Әйтеке би
- Әлия Молдағұлова
- Илья Ильин
Қорытынды жасаймыз. Сөз әділқазы алқасына беріледі.
III кезең: «Сандар сыры»
Берілген сандарды еліміздің мерекелік, атаулы күндерімен сәйкестендіріңіздер. Бұл тапсырма ортақ. Әр дұрыс жауапқа 2 ұпай беріледі.
Қорытынды жасаймыз. Сөз әділқазы алқасына беріледі.
IV кезең: «Мың бір мақал»
Бұл турда мақал-мәтелдің бірінші жартысы оқылады, ал сіздер жалғасын табуларыңыз керек. Әр топқа 5 мақал-мәтелден беріледі. Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай.
Жалғасын тап
- Ананың көңілі балада, …
- Қына тасқа бітеді, …
- Досы көпті жау алмайды, …
- Ақыл — тозбайтын тон, …
- Өзге елде сұлтан болғанша, …
- Білекті бірді жығар, …
- Туған жердің күні де ыстық, …
Жалғасын тап
- Еңбектің наны тәтті, …
- Бірлік болмай, …
- Туған жердей жер болмас, …
- Оқу — білім бұлағы, …
- Төртеу түгел болса, …
- Ырыс алды — …
- Еңбек етсең ерінбей, …
- Білім қымбат, …
Қорытынды жасаймыз. Сөз әділқазы алқасына беріледі.
V кезең: «Көкпар»
Қажу бар ма тұлпарға, талу бар ма сұңқарға.
Білім күшті оларда — салсын бәрін ортаға.
Тапсырма: «қанағаттанарлық» сөзінен мүмкіндігінше көп сөз құрастыру.
Әр сөзге 1 ұпай беріледі.
Қорытынды жасаймыз. Сөз әділқазы алқасына беріледі.
VI кезең: «Ойлы болсаң, озып көр!»
Бұл сайыс топ басшыларына арналған. Әр топ басшысына 3 логикалық тапсырма беріледі. Әр дұрыс жауапқа 3 ұпай.
Тапсырмалар жиынтығы 1
- Егер тырна бір аяғымен тұрса 3 кг болса, екі аяғымен тұрса салмағы қанша? (3 кг)
- Үстел беті төртбұрышты. Бір бұрышын арамен кесіп алсақ, неше бұрыш қалады? (5 бұрыш)
- Төрт қойдың неше аяғы бар? (16 аяқ)
Тапсырмалар жиынтығы 2
- Ағаш үстінде 100 торғай отыр. Аңшы 10 торғайды атып алды. Торғайдың қаншасы қалады? (10 торғай)
- 1 жұмыртқа 3 минутта піссе, 4 жұмыртқа қанша минутта піседі? (3 минут)
- 1 т мақта ауыр ма, 10 ц темір ауыр ма? (тең)
Тапсырмалар жиынтығы 3
- Бөлменің төрт бұрышында бір-бір мысықтан отыр. Әр мысықтың алдында үш мысық отыр. Бөлмеде барлығы неше мысық бар? (4 мысық)
- Асханаға 100 кг пияз және одан 3 есе артық картоп әкелінді. Қанша кг картоп әкелінді? (300 кг)
- Бір жанұяда бес ұл бар. Олардың әрқайсысының қарындастары бар. Жанұяда барлығы қанша бала? (6 бала)
Қорытынды жасаймыз. Сөз әділқазы алқасына беріледі.
Қорытынды және марапаттау
Тауды биік деме сен — талаптансаң, шығарсың.
Қарсылас мықты деме сен — білімді болсаң, шығарсың.
Енді сайысымыздың жеңімпазын анықтау үшін сөз кезегін әділқазылар алқасына береміз. Жеңімпаз топ анықталып, дипломдар мен сыйлықтар табыс етіледі.