Әріпті мамандық сайысы
Кіріспе
Қайырлы күн, құрметті ұстаздар, ата-аналар, оқушылар! Бүгін 9-сынып оқушыларымен мамандық таңдау тақырыбында тренинг өткіземіз. Әл‑Фараби: «Ісің оңсын десең — сол істің маманы бол. Даңқың шықсын десең — көпшіліктің адамы бол» деп, кәсіби таңдаудың өмірдегі маңызын айқындап кеткен.
Факт
Әлемде шамамен 50 мыңға жуық мамандық бар, және жыл сайын оған 500-ге тарта жаңа түр қосылады.
Негізгі сұрақтар
- Өзіңе қажетті мамандықты қалай таңдайсың?
- Нені бағдар ету керек?
- Мектептен кейін кім болғың келеді?
Көптеген оқушылар бұл сұрақтарға нақты жауап беруде қиналады. Нарықтық қатынастар жағдайында мамандық таңдау бұрынғыдан да күрделірек. Бүгінгі тренингте әрқайсыңыз кәсіби бағдар бойынша пайдалы мәлімет алып, өз ойыңызды нақтылайсыз.
Психолог сұрақтары
- Маман дегеніміз кім?
- Белгілі бір мамандық иесі болу үшін не істеу керек?
Тренинг құрылымы
Тренинг төмендегі бөлімдерден тұрады. Әр тапсырма қатысушылардың белсенділігіне, өзара қолдауға және өз ойын еркін жеткізуіне бағытталған.
-
1) Кіріспе сөз
Кәсіби таңдаудың мәні, қазіргі мамандықтар әлемі және бағдар алу жолдары талқыланады.
-
2) «Шаттық шеңбері»
Қатысушылар шеңбер құрып, жылы лебіз айтып, ортақ жұмысқа жағымды атмосфера қалыптастырады.
-
3) «Мен таңдаған мамандық»
Әр топ өз таңдаған мамандығы туралы қысқаша ақпарат дайындап, слайд арқылы қорғайды.
-
4) «Мамандықты тап» ойыны
Қатысушыларға карточкадағы мамандық беріледі. Олар мамандықты ым-ишарамен көрсетеді, ал қалғандары табады.
Дәрігер Фабрика басшысы Хатшы Кітапханашы Банк қызметкері Сатушы Мұғалім Бухгалтер Дәнекерлеуші -
5) «Әріпті мамандық» сайысы
Әр топқа бір әріп беріледі. 1 минут ішінде сол әріптен басталатын мамандық атауларын барынша көп жазған топ жеңеді.
Әріп
«А»
Әріп
«С»
Әріп
«М»
-
6) «Ең-ең...» ойыны
Ата-аналар мен оқушылар 5 топқа бөлінеді. Әр топқа сипаттамалар жазылған парақшалар беріледі; топ мүшелері сәйкес мамандықтарды талқылайды.
Ең ақшасы көп
бухгалтер, экономист
Ең жасыл
эколог, географ, бақташы, гүл өсіруші
Ең тәтті
аспазшы, кондитер
Ең күлкілі
клоун, карикатурашы
Ең жауапты
сот, бухгалтер
Ең салмақты
мұғалім, заңгер
Ең қарым-қатынасы күшті
бизнесмен
-
7) «Мейірімділік алаңы» жаттығуы
Қатысушыларға түрлі түсті қағаздан қиылған пішіндер таратылады: гүлдер — оқушыларға, жасыл шөптер — ата-аналарға, күннің шуақтары — ұстаздарға. Әрқайсысы кәсіби таңдау бойынша ұсынысын жазады да, ортақ ватманға бекітеді.
Шығармашылық бөлік
«Алма ағашы» әдісі: әр қатысушы болашақ мамандығына немесе жалпы болашағына қатысты арманын ойлап, «алманы» ағашқа іледі.
«Бүгінгі менің ойым»
Ойлануға арналған бағыттар
Мамандық таңдауда нені басшылыққа алу керек?
- Бейімділігі: қызығушылығы, еңбекке түрткісі, ынтасы
- Қабілеті және денсаулық жағдайы: ішкі мүмкіндіктер мен шектеулер
- Ықылас деңгейі және өзін-өзі бағалауы
- Икемі
Жақсы маман болу үшін не білу және не үйрену қажет?
- Өзіне және қоғамға тигізетін пайдасын түсіну
- Кісілік қасиеттер: имандылық, ізгілік, қайырымдылық, кішіпейілділік, дербестік, жауапкершілік, намысшылдық, жігер
- Ортамен қарым-қатынас жасай білу
- Мамандық мазмұны, жұмыс тәртібі, жағдайы және кәсіби өсу мүмкіндіктері туралы нақты жауап бере алу
Бірнеше мамандықты меңгерсе, өмірі қандай болады?
- Қазіргі қарқында кей мамандықтар тез ескіріп, олардың орнына жаңа бағыттар келеді. Сондықтан кез келген жағдайда қосалқы дағды немесе балама мамандықтың болғаны пайдалы.
- Ертерек дайындалу, жақсы ақпарат жинау, өзіңізді іштей әзірлеу және мүмкіндігіңізді таразылауға уақыт жеткілікті болғаны дұрыс.
- Ата-аналар баланың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, қызығушылығы мен қабілетіне сай үйірмелерге қатысуына жағдай жасап, кәсіби әдебиет пен ақпарат көздеріне қолжетімділік ұсынуы маңызды.
Қорытынды
Күнді қолмен бүркей алмайтынымыз сияқты, барлық мәселеден қашып құтылу мүмкін емес. Мамандық таңдауда ата-ана — баласына ақыл қосатын кеңесші, қиындықты жеңілдететін көмекші, ертеңгі күнде сүйеніш болатын тірек. Осы жауапкершілікті әрдайым есте ұстаған жөн.
Қайта оралатын ой
«Егер мамандықты таңдауда өз жолыңызды тауып, сол жолда өміріңізді арнасаңыз — сіз бақыттысыз».