Бала Абайға мінездеме беру
Сабақтың тақырыбы: «Бала Абай»
Бұл сабақ жоспары оқушыларды ұлы ақын Абай Құнанбайұлының балалық шағымен таныстыруға бағытталған. Әр кезең оқушының түсінуін тереңдетіп, кейіпкерлерге талдау жасату арқылы сыни ойлау мен пайымдау дағдыларын дамытады.
Мақсаты
- Танымдық: Ұлы ақын Абайдың балалық шағымен танысу.
- Білімділік: Абайдың бала кезінен зерек, ақылды болғанын түсіндіру.
- Дамытушылық: Кейіпкерлерге мінездеме беру, сыни ойлау, пайымдау дағдыларын дамыту.
- Тәрбиелік: Абай өсиеті арқылы адамгершілікке тәрбиелеу, шығармашылықпен жұмыс жасауға баулу.
Сабақтың сипаттамасы
- Түрі
- Сын тұрғысынан ойлау бағыттарымен жұмыс.
- Әдісі
- Модельдік дамыта оқыту.
- Көрнекілігі
- Ыбырай, Мұхтар, Абай портреттері; тірек сызбалар; кестелер.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, оқу үдерісіне жұмылдыру.
2) Танып-білу кезеңі
а) Үй тапсырмасын тексеру
Ғ. Қайырбековтің «Алғашқы қоңырау» өлеңін 3 оқушыға оқыту.
ә) Өткенді қорыту
Сұрақтарға жауап беру арқылы «Ыбырай» сөзін шығару.
- Ы. Алтынсарин қай облыста туған?
- Ы. Алтынсарин қандай оқулық жазды?
- Ыбырай ата балаларды неге шақырды?
- Оқу-білім туралы бір мақал айт.
- Ы. Алтынсариннің қандай өлеңдері мен әңгімелерін білесің?
- «Кел, балалар, оқылық!» өлеңін жатқа айт.
б) Ыбырайға мінездеме беру
Оқушылардың жауаптарына сүйене отырып, Ы. Алтынсариннің ағартушылық тұлғасын, балаларға арналған өнегесін талдату.
3) Біріктіру кезеңі
Бұрынғы білім мен жаңа білімді байланыстыру, оқушылардың еске түсіру арқылы ой қорын белсендіру.
Бұрынғы білім
- М. Әуезов кім?
- М. Әуезовтің қандай әңгімесімен таныстық?
- А. Құнанбаев кім?
- Абай атаның өлеңдерін ата.
Жаңа білім
- М. Әуезовтің өмірі мен шығармалары.
- «Абай жолы» роман-эпопеясының жазылу тарихы.
Өмірбаян: Мұхтар Әуезов
Мұхтар Әуезов 1897 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданында дүниеге келген. Ол — қазақтың ұлы жазушысы, әдебиет зерттеушісі, драматург әрі қоғам қайраткері.
Мұхтардың атасы Әуез қарт Абаймен көңілі жақын адам болған. Мұхтар атасымен бірге Абай ауылына барып-келіп жүріп, ұлы ақынның өнегелі сөздерін тыңдап өседі.
М. Әуезов абайтану ғылымының негізін салып, қазақ әдебиеті тарихына өлшеусіз қызмет етті. Әлемге танылған «Абай жолы» роман-эпопеясы — ұлт руханиятына қосылған ұлы мұра.
4) Түсіну кезеңі
Бүгінгі сабақта «Абай жолы» романынан алынған үзіндімен танысамыз. Сабақтың тақырыбы — «Бала Абай».
а) Сөздік жұмысы
- Ынтыға тыңдауы
- Құмартып тыңдау.
- Ұғымтал, зерек
- Алғыр, тез түсінеді.
ә–б) Мәтінмен танысу
- Мәтіннің мазмұнын мұғалімнің қысқаша кіріспесі арқылы ашу.
- Оқушыларға кезектестіріп оқыту.
5) Ой дамыту кезеңі
а) Кейіпкерлерді анықтау
Дәптерге кейіпкерлердің аттарын жазу:
ә) Әңгімені бөлімдерге бөлу
Мәтінді 3 бөлімге бөліп, әр бөлікке тақырып қою:
- «Әже әңгімесі»
- «Ауылға келген қонақ»
- «Барлас ақынның бағасы»
б) Бала Абайға мінездеме
Оқушылар мәтіннен дәлел келтіре отырып, Абайдың зеректігін, ұғымталдығын, сөзге құмарлығын сипаттайды.
в) Проблемалық сұрақ
Барлас ақынның Абайға берген бағасы дұрыс болды ма? Абай кейін кім болды?
6) Түйсіну кезеңі
Модельдік қорытынды арқылы негізгі ұғымдарды бір жүйеге келтіру.
| Тақырып | «Бала Абай» |
|---|---|
| Автор | Мұхтар Әуезов |
| Мәтіннің түрі | Әңгімелеу |
| Кейіпкерлер | Бала Абай, әжесі, Ұлжан, Барлас, Байкөкше |
| Негізгі идея | Бала Абайдың ақылды, зерек екенін тану. |
| Қорытынды | Барлас ақын Абай бойындағы мол дарынды ерте аңғарды. |
7) Сабақты бекіту
- Абайдың ұлы ақын болғанын қорытындылау.
- Абайдың «Адам болам десеңіз» өлеңін жатқа айтқызу.
8) Бағалау
Оқушылардың мәтінді түсінуі, дәлел келтіруі, талдауы және пікірін негіздеуі бойынша бағалау.
9) Үй тапсырмасы
- Мәтінді оқу, мазмұнын меңгеру.
- Абай атаның нақыл сөздерін жазып, жинақтау.
Негізгі ой
«Бала Абай» тақырыбы арқылы оқушы Абайдың табиғи зеректігін, сөз өнеріне ерте қызыққанын және сол қабілеттің болашақ ұлы тұлға қалыптасуына негіз болғанын аңғарады. Сабақ құрылымы мәтінді оқыту ғана емес, кейіпкерлер әлеміне талдау жасап, дәлелмен ой айту мәдениетін қалыптастыруға бағытталған.