2018 жылдың қараша айында қытайлық ғалым Хэ Цзянькуй гендік модификацияланған егіз қыздың дүниеге келгенін жариялаған болатын
Гендік модификацияланған сәбилер туралы дау: Хэ Цзянькуй оқиғасы
2018 жылдың қараша айында қытайлық ғалым Хэ Цзянькуй генетикалық тұрғыдан модификацияланған егіз қыздың дүниеге келгенін жариялады. Ол бұл әрекетін генетикалық модификацияланған ағзалар (ГМА) арқылы дүниеге келген сәбилерді ВИЧ инфекциясынан қорғау мақсатында жасағанын мәлімдеді.
Негізгі деректер
- Сәбилердің ата-анасы ВИЧ инфекциясын жұқтырған, әрі балаларына бұл аурудың берілмеуі үшін тәжірибеге толық келісім бергені айтылды.
- Ғалым 2017 жылдың наурызынан 2018 жылдың қараша айына дейін 8 жұпқа зерттеу жүргізгенін хабарлады.
- Нәтижесінде 2 жұпта жүктілік болған: бірінде егіз қыз дүниеге келсе, екіншісі әлі босануды күтуде.
- Егіз қыздардың есімдері — Лулу және Нана; олар дәрігерлердің жіті бақылауында екені айтылды.
Ғылыми және этикалық қайшылық
Адам геномына мақсатты түрде өзгеріс енгізу көптеген елдерде ғылыми қауіпсіздік пен биоэтика талаптарына байланысты шектелген немесе тыйым салынған. Осы оқиғадан кейін Қытай тарапынан Хэ Цзянькуй мен оның көмекшілеріне қатысты заң аясында қатаң тексеріс жүргізілетіні және тиісті шара қолданылатыны мәлімделді.
ГМА дегеніміз не?
ГМА (гендік модификацияланған ағза) — гендік инженерия әдістері арқылы жасанды түрде гені өзгертілген ағза. Бұл табиғи жолмен жүзеге аса бермейтін ДНҚ деңгейіндегі өзгерістерді білдіреді.
Анықтама өсімдіктерге, жануарларға және микроағзаларға қатысты қолданылады. Орысша атауы — генетически модифицированный организм (ГМО).
ГМА-дан көзделетін мақсат
Генетикалық өзгерістер, әдетте, ғылыми және шаруашылық мақсатта жасалады. Генетикалық модификациялаудың кең тараған тәсілдерінің бірі — трансгенді ағзалар, яғни геномына бір немесе бірнеше трансген енгізілген ағзалар.
Не өзгереді?
Гендік өзгеріс ағзаға немесе өсімдік пен оның өніміне жаңа қасиеттер қоса алады: зиянкестерге, құрт-құмырсқаға немесе гербицидтерге төзімділік сияқты.
Қандай нәтиже береді?
- Зиянкестерді жоюға кететін шығын азаюы мүмкін.
- Өнімнің пісіп-жетілу уақыты қысқаруы ықтимал.
- Қолайсыз жағдайлар мен вирустарға төзімділік артуы мүмкін.
Ауыл шаруашылығындағы нақты мысал
Зиянкес жәндіктерге қарсы жүгері, картоп және мақта сияқты дақылдарда Bacillus thuringiensis бактериясының гені қолданылуы мүмкін. Осы тәсіл арқылы, мысалы, картоп жапырағын жейтін колорад қоңызының тіршілік етуі қиындайды және белгілі бір жағдайда өздігінен жойылуы ықтимал.
Дерек көзі
Дерек көзі: көрсетілмеген.