Ағаштың сол жағына суық торғай келіп қонды
Мақсаты мен міндеттері
Балалардың құстардың сыртқы пішіні мен мінез-құлқы туралы білімдерін тиянақтау, қыстап қалатын құстарды танып-білуге қызығушылығын арттыру.
Білімділік
Қыстап қалатын құстар туралы мәлімет беру. Қарға, сауысқан, торғай, суық торғай, сары шымшықпен таныстыру. Балаларды белсенді әңгімелеуге ынталандыру.
Дамытушылық
Ой-өрісін, логикалық ойлауын, дүниетанымын, сөздік қорын және байланыстырып сөйлеуін дамыту; балаларды белсенді әңгімелеуге ынталандыру.
Тәрбиелік
Құстарға сүйіспеншілік пен қамқорлық сезімін тәрбиелеу, қыста құстарды күтіп-баптауға баулу.
Мотивациялық-қызықтыру кезеңі
Шаттық шеңбері
Күннің көзі ашылып, Көкке шуақ шашылып, Құтты қонақ келіпті, Төріме міне еніпті. Амандасу — үлкенге, Тәрбиенің басы ғой. Ал, қанекей бәріміз, Сәлем дейік үлкенге: «Сәлеметсіздер ме, апайлар!»
Балалар өлең жолдарын хормен қайталап айтады.
Ұйымдастыру-іздестіру кезеңі
Сұрақ-жауап арқылы кіріспе
- Балалар, бір жылда неше мезгіл бар?
- Жыл мезгілдерін атап беріңдер.
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Қыс мезгілінде неше ай бар? Айларын атаңдар. Қазір қай ай?
- Қыс туралы кім әңгімелеп береді? Қыс туралы қандай тақпақтар білесіңдер?
Балалардың жауаптары тыңдалады.
Сергіту сәті (дыбыстық жаттығу)
Жел уледі — у-у-у, Боран соқты — ду-ду-ду. Қатты-қатты жел соқты — гу-гу-гу, Құстар қанат қақты — ду-ду-ду. Шыдай алмай ақшақар — ах-ах-ах, Билеп кетті — пах-пах!
Жұмбақ арқылы тақырыпқа шығу
Қанаты бар талмаған, Аспанда ұшып самғаған. Жауы шыбын-шіркейдей, Табиғатты ол қорғаған.
Жауабы: құс
Құстар жыл мезгілдерінің өзгеруіне қарай жыл құстары және қыстап қалатын құстар болып бөлінеді.
Жыл құстарының бірі — қарлығаш. Ол жылы жаққа ұшып кетеді. Ал суыққа төзімді құстар қыста да біздің өлкеде қалады.
Құстар туралы жұмбақтар
Қонып алып жарға, Қарқылдайды.
Жауабы: қарға
Өзі сақ, құйрығы ұзын, Бұтақтан бұтаққа ауысады.
Жауабы: сауысқан
Сұрақ: Далада қандай құстарды жиі көресіңдер? Құс туралы қандай жаңылтпаш білесіңдер?
Бейнематериалмен жұмыс
Слайд/бейнетаспа арқылы шымшықтың әрекеті мен тіршілігін бақылау. Балалар шымшықтың дене бөліктері мен түсін сипаттап, сауысқанмен ұқсастығы мен айырмашылығын айтады.
Қыстап қалатын құстар: қысқы табиғаттың тұрақты тұрғындары
Бұл сабақта балалар қыста да біздің айналамызда кездесетін құстармен танысады: қарға, сауысқан, торғай, суық торғай, сары шымшық. Негізгі назар — олардың сыртқы ерекшелігіне, қорегіне, тіршілігіне және адамға пайдасына аударылады.
Сауысқан
Сауысқан — ала қанатты, ұзын құйрықты құс. Ұясына жұмыртқа салып, балапан басып шығарады және оларды қауіп-қатерден қорғайды. Қорегі талғампаз емес: әртүрлі азықпен қоректене береді. Қауырсындары біркелкі қара емес, жасыл реңк байқалады, бүйірі аппақ.
Ерекшелігі: жылтыр, әшекейлі заттарға әуес; ұғымтал, адамның айтқан сөзін жаттап алуы мүмкін.
Суық торғай
Суық торғайдың кеудесі қызыл, қанаты көкшіл болады. Ағаш қуыстарын, індерді, үй-жай маңын мекендейді. Бұталардың дәнімен, жемісімен қоректенеді; кейде тоқылдақтың қорегінен қар бетіне түскен қалдықты теріп жейді.
Қара қарға
Қара қарғаның басы, қанаты, құйрығы, арқасы мен бауыры түгел қара. Тұмсығы үшкір, тырнақтары өткір. Түрлі тамақ қалдықтарын қар астынан тырнағымен шұқып жейді.
Қызықты дерек: өте ақылды құс; кейбірін сөйлеуге үйретуге болады. Қарғалар ұзақ өмір сүреді.
Торғай
Торғай — сүйір тұмсықты, кіп-кішкентай құс. Ағаш қуыстарын, індерді, үй-жайларды мекендейді немесе ағашқа шар тәріздес ұя салады. Ұсақ жәндіктермен, өсімдік дәндерімен және тамақ қалдықтарымен қоректенеді.
Балапандарын бастапқыда жәндіктермен, кейін өсімдік тұқымдарымен қоректендіреді.
Сары шымшық
Сары шымшықтың кеудесі сары, қауырсыны көкшіл. Көбіне үй маңында жүреді, шиқылдаған балапандарына жем тасиды. Бір ұяда он беске дейін балапаны болуы мүмкін, жазда екі рет жұмыртқа басады.
Қыста көмектесу: күнбағыс, кендір, асқабақ, қарбыз дәндерін беруге болады.
Тағы не ұнайды: сүйекте қалған ет қалдықтары және тұздалмаған май.
ҚМҰҚ: кеңістікте бағдарлау тапсырмасы
Балалар құстардың суреттерін ағаш макетіне орналастыра отырып, оң/сол, жоғары/төмен, орта ұғымдарын бекітеді.
Тапсырмалар
- 1 Ағаштың оң жағына қарғаны қондыр.
- 2 Ағаштың жоғарғы жағына торғайды қондыр.
- 3 Ағаштың сол жағына суық торғайды қондыр.
- 4 Ағаштың ортасына сары шымшықты қондыр.
- 5 Ағаштың төменгі жағына сауысқанды қондыр.
Қорытынды сұрақтар
Ағаш нешеу?
Құс нешеу?
Байқадыңдар ма: құстар бір ағашта сыйысып, тату-тәтті өмір сүре алады. Табиғаттағы үйлесім — біздің қамқорлығымызға да байланысты.
Сюжеттік сәт: қарғаның қонаққа келуі
Диалог
Қарға: «Сәлеметсіңдер ме, балалар. Менің көңіл-күйім жоқ. Өзіме дос іздеп жүрмін: достарым жылы жаққа ұшып кетті...»
Тәрбиеші: «Сәлеметсің бе, қарға! Уайымдама, біздің балалар саған жаңа достар тауып береді.»
Шығармашылық жұмыс
Үлгі көрсетіледі. Балалар табиғи материалдардан және кендірден құстарды құрастырады.
Сергіту сәті (саусақ жаттығуы)
Екі қарға кезікті — ән айтты: қар-қар-қар. Екі сауысқан кезікті — ән айтты: сақ-сақ-сақ. Екі торғай кезікті — ән айтты: шиқ-шиқ-шиқ. Екі көкек кезікті — ән айтты: көкек-көкек-көкек.
Педагог балалардың жұмыстарын бақылап, сұрақтар қояды. Қарға ризалығын білдіріп, алғыс айтып қоштасады.
Рефлексия және бекіту
«Артығын тап» ойыны
Тәрбиеші «Артығын тап» ойынын ойнатады. Ойын арқылы балалар тақырыпты бекітіп, құстарды ажырату дағдысын нығайтады.
Кері байланыс сұрақтары
- Бүгінгі сабақтан қандай әсер алдыңдар?
- Көңіл-күйлерің қандай болды?
- Немен айналыстық, нені үйрендік?
Қоштасу
Біз қарлығаш тобымыз, Доспыз бәріміз. Құстай қанат қағамыз, Биікке біз самғаймыз. Келгендеріңізге рақмет! Сау болыңыздар!
Күтілетін нәтиже
Нені біледі
Қыстап қалатын құстарды біледі.
Қандай түсініктерді игереді
Құстарды танып, ажырата алады; олардың тіршілігі, қорегі, табиғатқа және адамға пайдасы туралы түсінік қалыптастырады; сипаттап айтып береді.
Меңгерген дағдылары мен іскерліктері
Қарға, сауысқан, торғай, суық торғай, сары шымшық — қыстап қалатын құстар екенін меңгереді. Аязды күндері құстарға адамның қамқорлығы қажет екенін түсінеді және қамқор болуға талпынады.