Оқушыларды Ыбырай Алтынсариннің шығармашылығымен таныстыра отырып, өлеңдерінің мазмұнын ашу
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Бұл сабақтың басты мақсаты — оқушыларды Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен шығармашылығымен таныстырып, өлеңдері мен әңгімелерінің мазмұнын түсіндіру, идеялық мәнін ашу.
Білімділік
Ы. Алтынсариннің өмір жолын танып, шығармаларының мағынасын талдау.
Дамытушылық
Шығармашылық қабілетті дамыту, ойды еркін айту және өз пікірін дәлелдеу дағдысын қалыптастыру.
Тәрбиелік
Білімге құштарлықты арттыру, адалдыққа, еңбексүйгіштікке және табиғатты қорғауға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, сабаққа даярлықтарын тексеру.
- Кезекшімен жұмыс: сыныпта кім бар екенін анықтау, жоқтарды белгілеу.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Алдыңғы тақырып бойынша білім деңгейі сұрақ-жауап және қысқаша талдау арқылы тексеріледі.
III. Жаңа сабақ
Оқушылар жұмыс дәптерін ашып, бүгінгі күн мен тақырыпты жазады. Сабақ барысында қазақтың ұлы ағартушысы, талантты ақын, жазушы әрі ұстаз Ыбырай Алтынсариннің мұрасымен танысып, қазақ тілі мен әдебиетінен білім-білігімізді жетілдіреміз.
Өмірі мен қызметі: негізгі деректер
- 1841 Қостанай өңірі, Торғай жерінде дүниеге келді.
- 1850 Орынбордағы қазақ-орыс мектебіне оқуға түсті.
- 1857 Мектепті үздік бітірді.
- 1860 Торғайда мектеп ашуға рұқсат алды, алайда жергілікті кедергілерге тап болды.
- 1864 8 қаңтарда Торғайда Ы. Алтынсарин басшылығымен мектеп ашылды.
- 1879 Орынборда қазақ тіліндегі алғашқы оқулықтардың бірі — «Қазақ хрестоматиясы» басылып шықты.
- 1883 Торғай облысы бойынша мектеп инспекторы болды, Торғай қаласында қолөнер мектебін ашты.
- 1887 Ырғызда қазақ қыздарына арналған мектеп-интернат ашты.
Ыбырайдың шығармалары балаларға арналған өлеңдер мен шағын әңгімелерден тұрады. Ондағы басты идея — білімге шақыру, өнерді қадірлеу, адамды еңбек пен адалдыққа тәрбиелеу, табиғаттың сұлулығын сезіндіру.
Шығармалары: өлеңдер мен әңгімелер
Өлеңдері
Негізгі тақырыптары: өнер мен білім, ғылым, табиғаттың әсемдігі.
- «Кел, балалар, оқылық!»
- «Өнер-білім бар жұрттар»
- «Өзен»
- «Жаз»
Сыныптық жұмыс: оқушылар тақтаға жазылған өлеңдерді кезекпен оқып, өздері білетін өлең жолдарын жатқа айтады.
Әңгімелері
Негізгі тақырыптары: достық, адалдық, еңбексүйгіштік, адамгершілік.
- «Әке мен бала»
- «Таза бұлақ»
- «Бір уыс мақта»
- «Өрмекші, құмырсқа, қарлығаш»
- «Бай баласы мен жарлы баласы»
- «Бақша ағаштары»
Шығармашылық тапсырма: «Бақша ағаштары» әңгімесінен шағын көрініс қою немесе рөлге бөліп оқу.
Сергіту сәті және қосымша таныстыру
Сергіту
«Ризашылық әні» орындалады. Одан кейін оқушылар тақпақ айтып, көңіл-күйді көтереді.
Таныстыру
- Кітап көрмесімен таныстыру.
- Қаладағы Ыбырай Алтынсарин атындағы білім беру ұйымдары туралы мәлімет беру.
Сабақты бекіту
«Ыбырай Алтынсарин туралы не білдік?» сұрағы тірек сызба арқылы қорытындыланады. Оқушылар кезекпен шығып, сызбаны толықтырып, негізгі ұғымдарды атап өтеді:
Қорытынды бөлім
IV. Үй тапсырмасы
Ы. Алтынсариннің бір өлеңін мәнерлеп оқу және таңдаған бір әңгімесінің тақырыбы мен тәрбиелік мәнін қысқаша жазу.
V. Бағалау
Оқушылардың сабақтағы белсенділігі, мәтінді түсінуі, мәнерлеп оқуы және пікір айтуы бойынша бағаланады.