Жаңылмаймын ойыны
Математика салтанаты: ойды сергітетін кеш
«Математика — ғылымдардың патшасы» деген қағида бүгінгі кештің бағдарлы жоспарында тағы бір мәрте дәлелденбек. Көрермен қауымның ой-түйсігін қозғап, белсенділік танытып, биік қанат қағатын сәт — осы кеш. Бағдарламада сөзжұмбақтар, сурет-жұмбақтар, ребус пен криптограмма, логикалық тапсырмалар және жылдам есептеу тәсілдері бар.
Негізгі идея
Математика — барлық нақты ғылымдар сөйлейтін тіл. Ойын форматы арқылы бұл тілдің дәлдігі, жүйелілігі және әсемдігі көрінеді.
Қатысу мәдениеті
Әр жауаптың артында әдіс бар: ой қадамыңыз анық әрі түсінікті болсын. Дәлел — білімнің сәні.
1) Ребус
Ребусты дұрыс шешкенде орыс математигі Н. И. Лобачевскийдің математика туралы дана сөзі шығады:
«Математика — барлық нақты ғылымдар сөйлейтін тіл».
2) Криптограмма
Дұрыс шешсеңіз неміс математигінің математика туралы айтқан сөзі мен оның фамилиясын оқисыз. Сонымен қатар мына сандық кілттер берілген: әр қатар — бөлек жауапқа бастайды.
Сандық қатарлар мен жауаптар
16, 2, 9, 17, 2
Жоғары алгебрадан еңбектер жазған, 22 жасында қаза тапқан белгілі француз математигі — Галуа.
2, 11, 5, 15, 1, 4, 3, 5, 6, 2
Математикалық пән атауы — Арифметика.
10, 4, 6, 2, 11, 3
Сандарды түзудің нүктелері арқылы кескіндеу тәсілін тапқан француз математигі — Декарт.
13, 2, 11
Геометриялық дене — шар.
7, 2, 14, 8, 11
Уақыт өлшемі — ғасыр.
2, 12, 3, 2
Жеті күндік мерзім — апта.
«Математика — ғылымдар патшасы, арифметика — математика патшасы».
— Гаусс
3) «Фокус»: лезде қосу
Фокусшы тақтаға қатысушылармен кезектесіп, цифрлар саны бірдей үш санды бірінің астына бірін жазуды ұсынады. Сосын қосындыны бірден айтады.
Мысал
Тағы бір үлгі
Тәсілі
Фокусшы бірінші санның әр цифрын 9-ға дейін толықтырып екінші санды құрастырады: 1 → 8, 5 → 4, 6 → 3. Үшінші санды қатысушы өзгеріссіз жазады. Қосындыны табу үшін соңғы саннан 1 алып, шыққан нәтижені алдынғысына жазып, соңына 1 тіркейді: мысалы, 372 → 371, сонда 1371 шығады.
4) Тапқырлық тапсырмалары
Бокал және шие
5 таяқшадан бокал құрастырылған, ішінде шие бар. Екі таяқшаны қозғалту арқылы шиені бокалдың сыртында қалдырыңыз.
«Фокус» сөзін көбейту
«Фокус» деген 5 әріптен тұратын сөзден 7 рет «фокус» сөзі шығатындай етіп орналастырып жазыңыз.
Ф о к у с
Ф о к у с
Ф о к у с
Ф о к у с
Ф о к у с
Алаңды кеңейту
Квадрат тәрізді алаңның төрт бұрышының әрқайсысында бір-бір ағаш өсіп тұр. Ағашты кеспей, алаңды қалай кеңейтуге болады?
Фигура құрастыру (шырпы)
9 шырпыдан 5 үшбұрыш құрастыру керек.
5) «Компьютер» цифрограммасы
Бүгінгі өмір қарқыны елеулі өзгерістер әкелді. Жыпырлаған цифрлардың «тілін» тауып, сөйлететін тапсырманы «Компьютер» деп атауға болады. Цифрларды қазақ әліпбиіндегі әріптердің реттік нөмірімен алмастыру арқылы ежелгі грек ойшылы әрі математигі Пифагордың сандар туралы тұжырымы оқылады.
Жауабы: «Бар болмыстың бастамасы — сан».
6) Лезде көбейту
5-пен аяқталатын екі таңбалы (немесе көп таңбалы) сандарды квадраттаудың жылдам тәсілі: соңғы 25 тұрақты жазылады, ал алдыңғы бөлік — бастапқы санның соңғы 5-ке дейінгі бөлігін өзінен кейінгі санға көбейту арқылы табылады.
25 × 25
2 × 3 = 6 → 625
35 × 35
3 × 4 = 12 → 1225
105 × 105
10 × 11 = 110 → 11025
7) «Жаңылмаймын» ойыны
1-ден 30-ға дейін санаңыз. Бірақ 3-тің еселіктерін және ішінде 3 саны бар сандарды айтпай, орнына «жаңылмаймын» деп айтыңыз.
Мысал
1, 2, жаңылмаймын, 4, 5, жаңылмаймын, 7, 8, жаңылмаймын, 10, 11, жаңылмаймын, жаңылмаймын, 14, ...
8) Сүт сату есебі
8, 5 және 3 литрлік бидондар бар. 8 литрлік бидоннан дәл 6 литр сүтті қалай құйып алуға болады?
Нұсқау
Әр құю әрекетінде «толтыру», «босату» және «бірінен біріне құю» қадамдарын жүйелеу көмектеседі. Мақсат — ыдыстардың бірінде 6 литр қалдыру.
Қорытынды
Бүгінгі кеш талай шабытты шыңдады, талай адам қызығын тыңдады. Көңіл бөліп, осы кешке келгендеріңізге көп рақмет. Шын ықыласпен тамашалаған көрерменге — мың рақмет!