Ғажайып кәмпиттер
Мектепке дейінгі жастағы коммуникативті құзырлықтың дамуы
Мектепке дейінгі жаста баланың коммуникативті құзырлығы айқын қарқынмен дамиды. Осы кезеңде оның араласу шеңбері кеңейіп, ересектермен ғана емес, құрдастарымен де белсенді қарым-қатынас жасай бастайды. Бала басқа балалардың да өзі сияқты ойлап, сезініп, әрекет ететінін түсінеді. Бұл түсінік саналылықтың қалыптасуына ықпал етеді.
А. Н. Леонтьевтің пікірінше, дәл осы жаста адамның адами қасиеттері қалыптаса бастайды.
Қарым-қатынасқа жетелейтін негізгі қажеттіліктер
-
Әсер ету
Басқаларға ықпал етуге, өзін білдіруге ұмтылу.
-
Белсенді іс-әрекет
Ортақ әрекетке қосылып, тәжірибе жинақтау қажеттілігі.
-
Мойындау мен қолдау
Қабылдануды сезіну, мақтау мен демеуге мұқтаждық.
Коммуникативті қабілеттіліктің құрамдас бөліктері
“Мен қалаймын”
Қоршаған ортамен қарым-қатынасқа түсуге деген ниет, байланыс орнатуға құлшыныс.
“Мен жасай аламын”
Қарым-қатынасты ұйымдастыру білігі: бастау, жалғастыру, келісу, әрекетті үйлестіру.
“Мен білемін”
Басқаларды тыңдай алу, түсіну, шиеленісті жағдайларды шешудің қарапайым жолдарын меңгеру.
Балабақшаға бейімделу кезіндегі байқалатын қиындықтар
Балалардың балабақшаға бейімделуі кезінде көптеген балаларда ашушаңдық, ызақорлық, шамадан тыс белсенділік, эмоциясын ұстай алмау байқалады. Кейбірі, керісінше, ұялшақ болады, өзін-өзі бағалауы төмен, сөздік қоры шектеулі, құрдастарымен еркін қарым-қатынас жасай алмайды.
Осы ерекшеліктерді ескере отырып, балаларды зерттеу нәтижесінде ойындар картотекасы құрастырылып, жүйелі жұмыстар жүргізілді. Ойындар 4 блоктан тұрады.
Ойындар жүйесі: 4 блок
1-блок
Балалардың бір-біріне жақындасуына бағытталған ойындар
Мақсаты: танысу, қауіпсіз орта құру, алғашқы байланыстарды жеңілдету.
«Кел, танысайық!»
Балалар шеңберге тұрады. Бастаушы өз атын айтып, бір жақсы қасиетін қосып таныстырады.
«Шеңберге кір»
Балалар шеңбер құрып тұрады. Бір бала сыртта болады. Ол шеңберді “бұзып”, ішке кірудің жолын табуы керек.
«Қалпақтар»
Барлық қатысушыларға таяқшалар және түрлі-түсті қалпақтар беріледі. Қалпақты таяқшаның көмегімен келесі балаға өткізіп: «Сәлеметсіз бе! Менің атым ...» дейді.
Келесі бала: «Танысқаныма қуаныштымын» деп жауап береді. Ереже: қалпақты қолмен ұстауға болмайды.
2-блок
Эмоцияны дамытуға бағытталған ойындар
Мақсаты: эмоцияны тану, көрсету, реттеу және дене пластикасын дамыту.
«Рөлдік гимнастика»
Балалар әртүрлі рөлде жүріп көреді: сәби, ата, аю, түлкі сияқты. Қимыл арқылы мінез бен көңіл күйді жеткізеді.
«Эмоциямызды жаттықтырамыз»
Балаларға тапсырмалар беріледі, олар соны орындауы керек. Мысалы: «қу түлкі сияқты», «күзгі бұлт сияқты» немесе «зұлым сиқыршы сияқты қабағыңды түй» және т.б.
3-блок
Әлеуметтік қабылдау дағдыларын қалыптастыру ойындары
Мақсаты: өзгені түсіну, мейірім білдіру, топтағы жағымды байланыстарды күшейту.
«Ойлан да бейнеле»
Балаларға ойлануға және өз ойын бейнелеуге бағытталған тапсырмалар беріледі (қимыл, мимика, суреттеу арқылы).
«Ғажайып кәмпиттер»
Балалардан қораптың ішінде не бар екенін сұрайды. «Кәмпитті жеген соң сиқыршыға айналасыңдар» деп түсіндіріледі.
Содан кейін әр бала барлық адам қуантындай жақсы тілек айтуы керек.
4-блок
Өзіндік “Мен” ұғымын қалыптастыру ойындары
Мақсаты: өзін-өзі бағалау, сенімділік, өз құндылығын сезіну және достықты нығайту.
«Комплимент»
Балалар бір-біріне қарап тұрып, көршісіне жақсы тілек немесе мақтау сөз айтып, қағаз шамды береді. Ереже: айтылған сөздерді қайталамау.
«Мақтаулы моншақтар»
Балалар үстелде отырып, досының жақсы қасиетін айтып, жіпке бір моншақты тізеді. Келесі бала жалғастырады.
«Біздер доспыз»
Балалар шеңберге тұрып, шарды жоғары көтеріп, достарын атайды. Соңында барлық шарды біріктіріп: «Біз бәріміз доспыз» дейді.
Нәтиже
Коммуникативті әрекетті дамытуға бағытталған жұмыстардың қорытындысы бойынша балалар мейірімді, тату және өзіне сенімді бола түсті. Олар бірлесіп ойнау барысында туындаған жағдайларды өз бетінше шешуге үйренді.