Қазақша рефераттар

Отан сүйер ұлан бол

Пәні: Өзін-өзі тану

Сабақтың тақырыбы: Атамекен – алтын бесік

Бұл сабақта атамекеннің адамның өсіп-дамуындағы, өміріндегі рөлі туралы түсінік қалыптастырылады және туған жерге деген сүйіспеншілік пен жауапкершілік сезімі күшейтіледі.

Мақсаты

Оқушыларға атамекеннің адамның өсіп-дамуындағы және өміріндегі маңызы туралы түсінік беру.

Міндеттері

  • Атамекенді қадірлеу, оған қызмет ету, адам өміріндегі орнын ұғындыру.
  • Өз атамекені мен туған жерінің тарихы туралы білімін кеңейту.
  • Туған жерге сүйіспеншілік пен мақтаныш сезімін арттыру.

Көрнекіліктер

Интерактивті тақта Слайд Видео «Атамекен» әні «Өз елім» әні «Кең жайлау» күйі

Шаттық шеңбері

Мұғалімнің кіріспе сөзі оқушыларды жылы жүзбен қарсы алып, бір-біріне күлімсіреп сәлемдесуге, ортақ көңіл күй құруға бағытталады. Сынып орнынан тұрып, «шаттық шеңберін» құрады.

Әуендік бастау

Сабақ басталар алдында Қ. Мырза Әлінің сөзіне жазылған Е. Хасанғалиевтің «Атамекен» әні орындалады.

«Атамекен» әні

Сөзі: Қ. Мырза Әлі Әні: Е. Хасанғалиев

Өлең жолдары

Жасыл жайлау — түкті кілем, көк кілем.
Көк кілемде көп ойнаймын, көп күлем.
Маңдайымнан сипап өткен самалды
Қазағымның алақаны деп білем.

Жасыл жайлау — түкті кілем, көк кілем.
Көк кілемде көп ойнаймын, көп күлем.
Күннің нұрын, айдың аппақ сәулесін
Қазағымның махаббаты деп білем.

Жасыл жайлау — түкті кілем, көк кілем.
Көк кілемде көп ойнаймын, көп күлем.
Асқар тауын аспаныммен астасқан
Қазағымның мәртебесі деп білем.

Қайырмасы

Қайда жүрсең, атамекен
Көкейіңде жатады екен.
Күннің өзі ұясына
Қимай оны батады екен.

Ән мазмұны туған жердің көркемдігін ғана емес, адамның жүрегіндегі сағыныш пен борыш сезімін де айқындайды.

Негізгі ой: «Атамекен – алтын бесік»

Атажұрт, атамекен, туған жер — мағынасы терең, ауқымы кең ұғымдар. Бұл — халқымыздың ата заманнан бері қоныстанып, өмір сүріп, өсіп-өркендеп келе жатқан кең жазира мекені.

Ұғымдарды ажырату

Атажұрт
Ру-тайпа, ел болып қалыптасқан этникалық ұжымның ата-бабадан ұрпаққа мирас болған тарихи мекені.
Атамекен
Туған өлке, атақоныс мәніндегі қастерлі ұғым. Мағынасы кеңейіп, ата-бабалар ғұмыр кешкен және кейінгі ұрпаққа аманат болған ең қымбат мұра деген түсінікті білдіреді.
Туған жер
Әр адамның дүниеге келіп, кіндік қаны тамған мекені.

Маңызды айырмашылық

Туған жер — адамның өмірге келген орны. Ал атамекен — ата-бабамыз білектің күшімен, ақ найзаның ұшымен қорғап, ұрпаққа қалдырған қасиетті кеңістік.

Атамекеннің айдын шалқар көлдері, мөлдір бұлақтары, сарқыраған өзендері, асқар таулары мен жайқалған орман-тоғайлары, кең-байтақ даласы — бәрі де халық тарихымен, қоғам өмірімен біте қайнасқан мәдени мұра. Бұл — ұрпақтан ұрпаққа жететін өшпес шежіре.

Атамекен — елдіктің де, мемлекеттіліктің де негізі. Әр адамның бір ғана Отаны бар деген түсінік басты орында болғанымен, қазіргі жаһандану дәуірінде кейбір адамдар басқа елде өмір сүріп, сол мемлекетті өзіне екінші отан ретінде қабылдайды.

Әңгімелесейік, пікірлесейік

Оқушылардың ойы тереңдеп, жеке көзқарасы қалыптасуы үшін төмендегі сұрақтар талқыланады:

  1. 1) Атамекен, атақоныс, атажұрт несімен қымбат?

  2. 2) Атамекеннің адам үшін маңызы қандай?

  3. 3) «Ел баласы» атану үшін қандай қасиеттер қажет?

  4. 4) Өз атамекенін сүйе білу адам өміріне қалай әсер етеді?

  5. 5) Сен елің мақтан тұтатындай қандай еңбек жасағың келеді?

Оқу ақпараты

Атамекен

Туған халқың мен ұлтың мекендеген, ата-бабаң қоныс тепкен қасиетті қоныс.

Туған жер

Әр адамның өмірге келіп, дүние есігін ашқан мекені.

Адам ес жиып, етек жия бастағаннан-ақ болашағына да, өткеніне де назар аударады. Болашақ та, өткен де атамекенмен өзара байланыста өріледі.

Мәтінмен жұмыс: Бауыржан Момышұлының өсиеті

Бауыржан Момышұлы — Отан үшін отқа түскен қаһарман жауынгер, даңқты қолбасшы, Кеңес Одағының Батыры, әрі әйгілі жазушы. Төмендегі өсиет оқушылардың отансүйгіштік сезімін күшейтуге бағытталған.

«Отан сүйер ұлан бол!»

Мен немере сүйіп отырған адаммын. Балаларды өте жақсы көремін. Сол балалардың, бүлдіршін балдырғандардың бақытты болашағы үшін сұрапыл соғыста ер азабын мейлінше көрген адаммын.

Мен де адаммын жаралған сүйек, еттен,
Арым бар, намысым бар жер тербеткен.
Қазақтың қарапайым бір ұлымын,
Жанымды арым үшін құрбан еткен.

Балаларыма, немере, шөберелеріме айтар жалғыз тілегім:
Елді сүйер ұлан болыңдар!
Өз халқыңа лайықты азамат болып өсіңдер.

— Б. Момышұлы

Шығармашылық жұмыс

Сурет арқылы ой жеткізу

Оқушыларға атамекенге деген сүйіспеншілігін шығармашылық жолмен көрсету ұсынылады: туған жердің көрінісін немесе жүректегі ел бейнесін суреттеу.

Дәптермен жұмыс

К. Нығметованың «Менің ауылым» мәтінін негізге алып, «Туған жер – тұғырың» тақырыбында өз туған жері туралы эссе жазу.

Жүректен – жүрекке

Сабақ соңында оқушылар бір-біріне шын жүректен ақ тілектерін айтып, жүрек жылуын бөліседі. Бұл бөлім — сыйластықты, мейірімділікті және ортақ жауапкершілік сезімін нығайтатын сәт.

Қорытынды әуен

Сабақты қорытындылау мақсатында Қадыр Мырза Әлінің «Өз елім» әні орындалады.